ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΑΠΟ ΜΙΛΑΝΟ
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΑΡΓΥΡΗ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟ
«Η μάχη για τη δημοκρατία είναι διαχρονική, από την εποχή του Αισχύλου έως σήμερα που ο ΣΥΡΙΖΑ και η κυβέρνησή σας αγωνίζεται εναντίον της νεοφιλελεύθερης βαρβαρότητας των κερδοσκόπων και των τοκογλύφων», τόνισε στην «Αυγή» ο Μόνι Οβάντια, που παρουσιάζει με μεγάλη επιτυχία τις «Ικέτιδες» του Αισχύλου στο αρχαίο ελληνικό θέατρο των Συρακουσών της Σικελίας.
Ο Σαλομόνε Μόνι Οβάντια, που γεννήθηκε στη Φιλιππούπολη της Βουλγαρίας και ζει στο Μιλάνο, έχει διπλές ρίζες και από την Ελλάδα, με ελληνόφωνους προγόνους από τη Θεσσαλονίκη και τη Σμύρνη. Εγκατέλειψε πριν από τρία χρόνια την εβραϊκή κοινότητα εξαιτίας των θηριωδιών του Ισραήλ εναντίον του παλαιστινιακού λαού. Στις ευρωεκλογές του 2014 εκλέχθηκε στην περιφέρεια της βορειοδυτικής Ιταλίας με το ψηφοδέλτιο «Η Άλλη Ευρώπη με τον Τσίπρα». Δεν δέχθηκε να πάει στο ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αλλά βρίσκεται στην πρώτη γραμμή για την ενοποίηση της ιταλικής Αριστεράς και συμμετέχει ενεργά στην «Άλλη Ευρώπη με τον Τσίπρα».
* Βλέπουμε έναν μεγάλο ενθουσιασμό για τις «Ικέτιδες» του Αισχύλου στο θέατρο των Συρακουσών...
Μπορείς να φανταστείς τη χαρά μας να παρουσιάσουμε ένα έργο του Αισχύλου στο ίδιο θέατρο που τις ανέβασε πριν από δυόμισι χιλιάδες χρόνια και μάλιστα σε μια ιστορική στιγμή για την Ελλάδα και όλους μας που δίνουμε τη μάχη για έναν νέο ευρωπαϊκό δημοκρατικό πολιτισμό. Ο Αισχύλος έζησε και δούλεψε επί οκτώ - εννιά χρόνια στις Συρακούσες και μάλιστα ορισμένοι τον φώναζαν «ο Συρακούσιος». Στο Φεστιβάλ της αρχαίας τραγωδίας που πραγματοποιείται κάθε χρόνο εδώ και έναν αιώνα στο αρχαίο ελληνικό θέατρο των Συρακουσών από τα μέσα Μαΐου έως τα μέσα Ιουνίου. Στο Φεστιβάλ παρουσιάζονται ετησίως τρεις τραγωδίες από τρεις διαφορετικούς σκηνοθέτες και τρεις διαφορετικές θεατρικές ομάδες. Οι σκηνογραφίες τοποθετούνται και αφαιρούνται εναλλακτικά, γιατί κάθε ομάδα δίνει μια παράσταση κάθε τρεις ημέρες.
* Γιατί τις «Ικέτιδες»;
Εμένα μου ζητήσανε να ανεβάσουμε τις «Ικέτιδες» για τον λυρισμό τους. Πρότεινα σε έναν μεγάλο και νεαρό καλλιτέχνη της Σικελίας να συνεργαστούμε για να δημιουργήσουμε μια νεωτεριστική μουσική σκηνή με τις μελωδίες να απαγγέλλονται στη διάλεκτο της Σικελίας και στα ελληνικά. Τα ελληνικά έπρεπε να μπουν απαραίτητα, γιατί υπαγορεύουν μια πολιτική πράξη.
Θέλω να υπογραμμίσω ότι η σημερινή Ελλάδα δεν έπεσε από τον ουρανό και δεν γεννήθηκε χθες, αλλά είναι το μέλλον της χθεσινής Ελλάδας του Αισχύλου. Η Ελλάδα είναι η Ελλάδα μας. Χρησιμοποίησα τη διάλεκτο της Σικελίας γιατί είναι βαθιά, ιδιαίτερα η μουσική και πολύ εκφραστική. Το έργο είναι ιδιαίτερα μουσικό, με τραγούδια και χορούς, τέσσερις μουσικούς στη σκηνή και μια θεατρική ομάδα πενήντα τεσσάρων ατόμων, που είναι όλοι μαθητές του Εθνικού Ιδρύματος Αρχαίου Δράματος (ΙΝDΑ).
Οι «Ικέτιδες» αποτελούν μια τραγωδία που μιλάει για την υποδοχή και τη φιλοξενία. Έχει μια τεράστια δυναμική γιατί υπογραμμίσαμε αυτό το μήνυμα. Μιλάει ακόμη και για τον φεμινισμό, θα έλεγα ότι είναι μια πρωτοφεμινιστική τραγωδία, γιατί αυτές οι γυναίκες, οι «Ικέτιδες» αρνούνται τον αναγκαστικό αιμομικτικό εσωγαμικό γάμο με τους άνδρες από την Αίγυπτο, που είναι ξαδέλφια τους, και είναι έτοιμες να αυτοκτονήσουν από το αποδεχθούν την υποταγή τους στη φαλλοκρατία.
Ο Αισχύλος φαίνεται πιο μοντέρνος από όλους εμάς της εποχής μας. Αυτοί είναι οι κλασσικοί. Οι «Ικέτιδες» είναι το λυρικότερο έργο του Αισχύλου και αποτελεί ύμνο για τη δημοκρατία και την αξιοπρέπεια της γυναίκας και γράφτηκε πιθανώς το 490 π.Χ. και παρουσιάστηκε το 463 ή το 464 π.Χ.
Για να μη μιλήσουμε για τον βασιλιά των Αργείων Πελασγό, που λέει στις «Ικέτιδες» Δαναΐδες που του ζητούν άσυλο: «Εγώ δεν μπορώ να αποφασίσω τίποτα χωρίς τον λαό. Μόνο εάν ο λαός είναι σύμφωνος θα μπορέσω να ανακοινώσω την υποδοχή και φιλοξενία σας». Δεν είναι μόνο αυτό. Οι «Ικέτιδες» αποτελούν την πρώτη τραγωδία που εμφανίζεται η λέξη «δημοκρατούσα». Ο Αισχύλος είναι ο πρώτος που έβαλε τη λέξη Δημοκρατία σε μια τραγωδία πριν από δυόμισι χιλιάδες χρόνια!
* Πώς υποδέχθηκε το κοινό το έργο σας;
Είναι κάτι το εξαιρετικό, πολιτικά και κοινωνικά. Από καλλιτεχνική και ποιητική άποψη η παράσταση έχει μια τεράστια επιτυχία. Κάθε βράδυ έχουμε από τέσσερις μέχρι επτά χιλιάδες θεατές. Είναι συγκινητικό να βλέπεις χιλιάδες κόσμο όρθιο να χειροκροτεί επί δέκα και δεκαπέντε λεπτά μέσα στο θέατρο των Συρακουσών που ανέβασε τα έργα του ο Αισχύλος. Καταλαβαίνεις ότι ο νους και το μυαλό μου τρέχουν στη σημερινή Αθήνα, σε αυτά που κάνετε στην Ελλάδα, στον λαό και στην κυβέρνησή σας. Με τον αντιδήμαρχο για τους νέους του Μιλάνου σχεδιάζουμε να διοργανώσουμε μια παράσταση έξω από τον κεντρικό σιδηροδρομικό σταθμό της πόλης ή στην αποβάθρα των καναλιών του Μιλάνο.
Μου έκανε εντύπωση και η επίσκεψη ενός από τους μεγαλύτερους ειδικούς στο αρχαίο θέατρο, του καθηγητή Όλιβερ Τάπλιν του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης. Ενθουσιάστηκε. Το ίδιο και πολλοί Ιταλοί «ελληνιστές», καθηγητές που διδάσκουν τον ελληνικό πολιτισμό και Ιστορία στα ιταλικά Πανεπιστήμια, όπως η Μόμικα Τσεντάνι, που αποτελεί αυθεντία στο αρχαίο θέατρο και ειδικά του Αισχύλου, ή η Μαργκερίτα Ρουμπίνο. Οι κριτικές ήταν πολύ καλές και το δημόσιο τηλεοπτικό κανάλι του πολιτισμού RAI5 θα προβάλλει ολόκληρο το έργο, διά μέσου δύο λήψεων από τα κάτω και από πάνω.
Μπορείς να καταλάβεις την ευτυχία μου. Κανείς δεν είχε ζήσει κάτι τέτοιο. Μια πρωτοφανής εμπειρία σε ένα ιστορικό θέατρο για την Ελλάδα και τον πολιτισμό όλων μας. Πατάμε εκεί που πατούσε ο Αισχύλος και διά μέσου του διαχρονικού έργου του μιλάμε για την κοινωνία μας. Και μετά πρέπει να διαπραγματεύεστε με αυτά τα ανθρωπάκια, εκβιαστές και ποταπά υποκείμενα.
Απαγγέλλω ορισμένα κομμάτια στα ελληνικά. Μετά έχουμε μια κοπέλα που έχει πάρει πτυχίο στα αρχαία και νέα ελληνικά που τραγουδά με εξαιρετικό τρόπο στα ελληνικά. Έχουμε δύο πολύ ωραία τραγούδια στα ελληνικά.
Είναι επίσης ιδιαίτερα συγκινητικό το γεγονός ότι έρχονται πολλοί νέοι στις παραστάσεις.
* Γιατί μιλάτε για την επικαιρότητα του Αισχύλου;
Γιατί υπογραμμίζουμε τα θέματα της δημοκρατίας και ελευθερίας που τονίζει στο έργο του. Υπάρχει μια σκηνή που οι Αιγύπτιοι έρχονται για να ξαναπάρουν τις γυναίκες. Προσπαθούν να τις πιάσουν με δίκτυα, λες και είναι ψάρια. Οι Αιγύπτιοι καλύπτουν το κεφάλι τους με κάτι που μοιάζει τα κράνη της Βέρμαχτ. Θέλαμε να βάλουμε σημερινά μηνύματα. Σε μια άλλη στιγμή ένας από τους φρουρούς του βασιλιά των Αργείων εμφανίζεται με στολή σαν αυτή που χρησιμοποιούν εναντίον του Έμπολα, όταν φθάνουν οι «Ικέτιδες», που είναι Αιθίοπες και προέρχονται από την Αφρική και είναι βαμμένες και ντυμένες σαν Αφρικανές. Είναι μαύρες, τρομερές, άγριες. Ο μύθος πάντως συνδέει το Άργος με τις «Ικέτιδες». Στην αρχή ο βασιλιάς του Άργους φοβάται. «Ποιες είναι και τι θέλουν;». Στη διάλεκτο της Σικελίας υπάρχει μεγάλη έμφαση στο θέμα της Δημοκρατίας, της αποφασιστικότητας των γυναικών να αντιταχθούν στον υποχρεωτικό γάμο τους. Οι κριτικοί υπογράμμισαν θετικά αυτή μας την ερμηνεία.
Βάλαμε τα ελληνικά στο έργο γιατί αποτελούν απόδειξη της αλληλεγγύης μας στους αγώνες του ελληνικού λαού για τη Δημοκρατία και να μην υποκύψει στους εκβιασμούς των τραπεζιτών και των κερδοσκόπων, του νεοφιλελευθερισμού.
Σήμερα η Ελλάδα δέχεται μια συνολική επίθεση από τους βάρβαρους, μια κτηνώδη και άδικη επίθεση, που εξευτελίζει όλους μας, γιατί είμαστε όλοι μας λίγο - πολύ Έλληνες. Χτυπάνε εσάς για να χτυπήσουν τις βάσεις του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Το χρέος των ανθρώπων του πολιτισμού είναι να αντιπαλέψουμε αυτές τις λογικές και να σταθούμε στο πλευρό του ελληνικού λαού εναντίον της οικονομίας της τιμωρίας. Ο πολιτισμός και ο κόσμος του πολιτισμού πρέπει να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή για να υπερασπιστούν τον ελληνικό λαό. Ο Αισχύλος πριν από δυόμισι χιλιάδες χρόνια έφερε τη Δημοκρατία στο θέατρο, εσείς την υπερασπίζεστε για όλους μας στη σημερινή καθημερινότητα.
