Σε αυτόν τον κόσμο, όπου κυριαρχούν ως καθολικές αξίες διαφθορά και ολισθηρή έκπτωση απ΄ όσα κρατούν γερά και στέρεα τον άνθρωπο δίποδο έλλογο όν ακεραιότητας και αξιοπρέπειας.
Σ΄ αυτόν τον κόσμο, όπου καλά κρατούν ιδεολογήματα, δόγματα, λογής θρησκείες κι αιρέσεις, αλλά όχι η ευτυχία του ανθρώπου.
Σ΄ αυτόν τον κόσμο, που έχει προ πολλού σημάνει τη σάλπιγγα του ανθρωπισμού, οι ευγενείς υπάρξεις ξεχωριστές μες στα κοπαδιαστά πλήθη φανατισμού, τούτοι οι ευάριθμοι αντιλαμβάνονται έγκαιρα το ένα και ουσιώδες: πως αν θέλουν ύπαρξη ουσίας, προσαρμόζονται στην τραχιά πραγματικότητα και αρκούνται στη φρόνηση.
Τη φρόνηση που ο Επίκουρος, αυτός ο μέγας, και πρώτος φιλάνθρωπος, την είπε «πάντων αρχή και μέγιστο αγαθόν». Και την ανύψωσε πάνω ακόμη κι από τη φιλοσοφία!
Τούτοι, λοιπόν, είναι που σκέπτονται, ποια να ΄ναι σήμερα η θέση ποιητών όπως ο Δημήτρης Χριστοδούλου. Ο ποιητής που αναλώθηκε νέος στη φωτιά της εποχής του. Μιας εποχής «δίχως μάτια ελέους» με τον διωγμό των ηττημένων.
Σ΄ ένα μεγαλειώδες κι εφιαλτικό πανόραμα (στοιχεία του τραγικού!), που μεταποιήθηκε στα χέρια του σε ποίηση πυρετική και σφύζουσα εμπειρίας. Όπως έκανε και ο Μιχάλης Κατσαρός, ο Τάκης Σινόπουλος, ο Θανάσης Κωσταβάρας, ο Μανόλης Αναγνωστάκης, ο Κλείτος Κύρου. Και άλλοι, βέβαια, κατάδηλες περιπτώσεις ποιητών της «γενιάς του ’50», που στάθηκε η κατ΄ εξοχήν γενιά του αίματος.
O ποιητής που επέλεξε να ενσαρκώσει την άγρυπνη συνείδηση ενός κόσμου σε παραδαρμό, αυτός ο ποιητής δεν μπορεί παρά να είναι αναγκαίος!
Και, ιδίως, στις μέρες μας που κυριαρχεί το πρότυπο του ανθρώπου, αυτό που διά βίου στηλίτευσε ο Δημήτρης Χριστοδούλου, το προβαλλόμενο πανταχόθεν απεχθές προσωπείο του άρπαγα κενόδοξου και ματαιόδοξου μιας παραπλάνησης και ευτελούς κενολογίας, κοινώς σαχλαμάρες(!)
Ενας ποιητής όπως ο Δημήτρης Χριστοδούλου, που -το έγραψα κι αλλού- έκανε το βίωμα της πολεμικής αρετής αρετή της ποίησής του, είναι αναγκαίος σήμερα, που ο κόσμος μας βουλιάζοντας στην ένοχη σιωπή εθίζεται δόλια σε εξακολουθητική κι αναπολόγητη παρακμή και παραπαίει και γκρεμίζεται σε ανυποληψία.
Ο ποιητής αυτός είναι αναγκαίος, καθώς μέσ’ από το έργο του, κυρίως την ποίησή του, διαπλάθεται και αναδύεται ο άνθρωπος που θέλει κι αγωνίζεται να λέγεται Άνθρωπος!
* Ο Ηλίας Γκρης είναι ποιητής.
Παρών και πολιτικά ενεργός σε ταραγμένα χρόνια*
O Δημήτρης Χριστοδούλου (1924-1991) υπήρξε από τους γνωστότερους ποιητές της Α´ Μεταπολεμικής Γενιάς κατά τα χρόνια της δικτατορίας του 1967 και πολύ προβεβλημένος μετά τη Μεταπολίτευση. Δέν είναι μόνο το πολύτομο ποιητικό έργο του, συλλογές αλλεπάλληλες από το 1952 έως το 1988, ούτε τα πολλά επίσης πεζογραφήματά του και τα θεατρικά του έργα. Είναι τα μελοποιημένα τραγούδια του που τον έκαναν γνωστό και αγαπητό στο ευρύ κοινό, επειδή ακριβῶς έπιασαν τον σφυγμό της ελληνικής κοινωνίας της εποχής του και αφουγκράστηκε ο δημιουργός τους τόσο τους πόνους όσο και τους πόθους των λαϊκών στρωμάτων· άγγιξαν μάλιστα τις πολιτικές ευαισθησίες στρωμάτων με δημοκρατικά φρονήματα της μεσαίας τάξης, η οποία αντιτάχθηκε στο στρατοκρατικό καθεστώς.
(…)
Αρχίσαμε την περιδιάβασή μας, θέλοντας να δείξουμε συνοπτικά τη γενική εικόνα που υπήρχε για τον Χριστοδούλου και το έργο του, όπως την ζήσαμε στα χρόνια της δραστήριας παραγωγής και της ακμής του, αφήνοντας έμμεσα να φανεί η αναγκαιότητα της έκδοσης του παρόντος τόμου. Με άλλα λόγια, αν μεσουράνησε ο ποιητής αυτός χάρη στη στιχουργική ευαισθησία του, όμως δεν πρέπει να λησμονούμε ότι βασική πτυχή της ποίησής του υπήρξε αυτή, ότι ποιητής αισθανόταν και δήλωνε ο ίδιος. Ο ποιητής Ηλίας Γκρης την παραγκωνισμένη σήμερα ποίηση του Χριστοδούλου θέλησε νά δικαιώσει με την ανθολόγησή του.
Ο Δημήτρης Χριστοδούλου αποτέλεσε εκπρόσωπο μιας εποχής, υπό την έννοια ότι παρακολούθησε βιωματικά και αποτύπωσε παραστατικά στην ποίησή του κυρίως όσα τελέστηκαν από τό 1950 μέχρι το1990, συμμεταφέροντας ασφαλώς μνήμες από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, την αντίσταση και τα πρώτα εμφυλιακά χρόνια. Με άλλα λόγια, υπήρξε παρών και πολιτικά ενεργός στα γεγονότα των ετών εκείνων, τα οποία είναι αναγνωρίσιμα ως προς την ιστορική τους πηγή στις πρώτες συλλογές του, σε αντίθεση με τα χρόνια του πολέμου, όταν είχε ενταχθεί σέ νεαρή ἡλικία στό ΕΑΜ, ο επικός χαρακτήρας των οποίων λείπει από την ποίησή του, παρά το ότι άσβεστες μνήμες των ημερών εκείνων διαπερνούν στο πρώιμο έργο του, στό ὁποίο είναι καταφανής η πίστη σε ηθικές αξίες και αρχές για τη δημιουργία ενός κόσμου με όραμα ανθρωπιστικό.
* Απόσπασμα από το «Δημήτρης Χριστοδούλου, Ποιήματα, Ανθολογία», Ανθολόγηση - Επιμέλεια: Ηλίας Γκρής, Επίμετρο: Θεοδόσης Πυλαρινός, Εκδόσεις Μετρονόμος
