Από τη ζωή στον θάνατο και πάλι πίσω στη ζωή. Αυτή η όχι και τόσο γραμμική τροχιά των αρχαίων μύθων υπαγόρευσε την ατμόσφαιρα και την ποιότητα των έργων που φιλοξενεί η εν λόγω έκθεση, την οποία έχει επιμεληθεί με θέρμη η μουσειολόγος Φαίδρα Βασιλειάδου.
Ο βασικός θεματικός πυλώνας στον οποίο βασίστηκε η έρευνα των έργων της έκθεσης είναι το βιβλίο της ψυχαναλύτριας και ακτιβίστριας Κλαρίσα Πίνκολα Εστές με τίτλο «Οι γυναίκες που τρέχουν με τους λύκους». Η Κλαρίσα ήταν κοινωνός των αρχέγονων μύθων που πραγματεύονταν τη γυναικεία οντότητα σε όλες τις μορφές της. Ο κύκλος που οδηγεί από τη ζωή στον θάνατο και μετά σε μια αναγέννηση δεν βασίζεται νοηματικά στο στοιχείο του μεταφυσικού, αλλά στην προφορική παράδοση των ιστοριών που αποδομούν τις πεποιθήσεις περί θανάτου και τα συναισθήματα που προκαλεί, όπως ο πόνος και το πένθος. Ξεχωρίζει το έργο της Νάνας Σαχίνη με τη Γυναίκα Σκελετό, που έχει τον τίτλο «Luz del Abismo» - με άλλα λόγια, το «Φως της Αβύσσου». Η Ν. Σαχίνη ενσωματώνει τα πρωτόγονα στοιχεία με το αρχέτυπο της θηλυκότητας για να μιλήσει για την αδάμαστη φύση της γυναίκας.
Η θηλυκότητα ως αρχέτυπο υπάρχει σε πολλές αρχαίες παραδόσεις και η παρούσα έκθεση εστιάζει στη Γυναίκα Σκελετό, την πιο γνωστή ιστορία από την προφορική παράδοση των Εσκιμώων. Ο μύθος λέει ότι ένας ψαράς αποφάσισε να ψαρέψει σε ένα σημείο που δεν πήγαινε κανείς και εκεί έπιασε ένα τερατόμορφο πλάσμα που άθελά του το έσυρε στην καλύβα του. Το πλάσμα αυτό τη νύχτα πήρε την αρχική του μορφή, δηλαδή της κόρης που είχε πετάξει ο πατέρας της στη θάλασσα και στη συνέχεια έζησε στο πλευρό του ψαρά. Η μακάβρια και ρομαντική ιστορία της Γυναίκας Σκελετού δημιουργεί τους δικούς της συσχετισμούς με το σήμερα.
Από τον αρχέγονο μύθο στην εικαστική δημιουργία
Από το χειρωνακτικό στοιχείο μέχρι τα κεραμικά και από το video art μέχρι το ακατέργαστο μαλλί βλέπουμε τους διαισθητικούς μύθους να κυριαρχούν στα έργα. Ένα από αυτά που ξεχωρίζουν είναι το «Comes with a cost» της Δήμητρας Ζερβού, που πραγματεύεται την καπιταλιστική προέκταση της γυναικείας φύσης. Ιδιαίτερα γοητευτικό είναι το «(Un)Becoming monster(s)» της Τζόνα Σαχπάζης. Πρόκειται για ένα μαλακό γλυπτό που πραγματεύεται την ορατότητα των τρανς θηλυκοτήτων. Η Χαρίκλεια Παπαποστόλου στη δική της δημιουργία με τίτλο «Mammals» μιλάει για τον θηλασμό και τη μητρότητα, σε μια εγκατάσταση από ύφασμα και μετάξι, όπου εκμεταλλεύεται την έμπνευση που παρέχει το πρωτόγονο στοιχείο για να μιλήσει για κάτι σημερινό, όπως η θέα του θηλασμού σε δημόσιο χώρο. Η Νικόλ Οικονομίδου στο «we wear pants too» χρησιμοποιεί κεραμικά πλακάκια και αποδομεί τα μάτσο συνθήματα, τοποθετώντας τα σε αναγραμματισμό. Η Ναταλία Μαντά με τον «Σκύλο» παρουσιάζει μια μορφή που μοιάζει με τεράστια λαμπάδα, μέσα από την επεξεργασία της τερακότας και του κεριού, για να δημιουργήσει τελικά μια αρχέγονη μορφή που καίει στο βάθος του χρόνου.
Το μέσο της γλυπτικής ερμηνεύει τον θάνατο
Όσο ο επισκέπτης πηγαίνει πιο βαθιά στην έκθεση, συναντάει το κομμάτι του θανάτου. Εκεί ξεχωρίζουν τα καλειδοσκοπικά ευρήματα της Εσμεράλδας Μομφερράτου, η οποία στο «Traces from the imaginary grave» χρησιμοποιεί γύψο, λιωμένο γυαλί, οδοντοστοιχίες, πετραδάκια και στερεοποιημένο χώμα για να φτιάξει κάτι σαν έναν ανοιχτό τάφο, έναν διάλογο μεταξύ γυναικείων μορφών μέσα από σκόρπια υλικά. Η Σοφία Σαράντη στο «Eve without belly button» αποτυπώνει με απρόσμενο τρόπο μια κοιλιά σε γραφίτη, ενώ η Μυρσίνη Αρτακιανού στη «Μόλπη» (σημαίνει μελωδία) δημιουργεί μια new age γλυπτική από τις κλωστές που ράβονται τα κουμπιά. Ιδιαίτερης ομορφιάς είναι και το έργο της Νικομάχης Καρακωστάνογλου «Archangel», μια κεραμική προσθήκη αμφορέων με σύγχρονη φόρμα. Τέλος, αξίζει να αφιερώσετε πέντε λεπτά για να παρακολουθήσετε ολόκληρη τη video εγκατάσταση της Ναταλίας Παπαδοπούλου με τίτλο «inside Joke», που παίζει σε λούπα. Μέσα από ένα ηχητικό και οπτικό κολάζ ξετυλίγεται ένα σουρεαλιστικό και ανορθόδοξο beat αντι-ποίημα που αποδομεί την περιβόητη ιδέα της «υστερίας», την οποία έχει χρεωθεί από την πατριαρχική αντίληψη η γυναικεία φύση όταν αντιδρά και εκφράζεται με οργή.
Η έκθεση «Contemporary Womanhood 1.0: σύγχρονες θηλυκότητες» θα περιμένει τους επισκέπτες στην πλατεία Αγίων Ασωμάτων στο Θησείο και θα πλαισιωθεί από παράλληλες δράσεις που θα ανακοινωθούν τον Σεπτέμβριο και θα περιλαμβάνουν διαλέξεις, προβολές και περφόρμανς.
Info
Το MOMus-Μουσείο Άλεξ Μυλωνά θα φιλοξενεί προσωπικές, ιδιαίτερες και ευαίσθητες εικαστικές χειρονομίες 14 σύγχρονων γυναικών καλλιτέχνιδων μέχρι τις 8 Οκτωβρίου.
