Όταν ο κινηματογράφος έχει καταπιαστεί με ήρωες που διεκδικούν την πλειοψηφία στην κάλπη, έχουν προκύψει άκρως συναρπαστικοί χαρακτήρες. Ένας από αυτούς ήταν ο επιθετικός στρατηγικά και άκρως επικίνδυνος ιδεολογικά Bob Roberts, που φιλοτέχνησε ο Τιμ Ρόμπινς το 1992. Ο Ρόμπερτς είναι ένας φωτογενής και γοητευτικός προάγγελος της alt-right ιδεολογίας, που με τα φασιστικά του country τραγουδάκια και τη ρητορική του κερδίζει τα συντηρητικά ακροατήρια. Γυρισμένο με τη μέθοδο του ψευδοντοκιμαντέρ, το «Bob Roberts» παραμένει μια χτυπητή σάτιρα που φωτογραφίζει προφητικά την εποχή του Τραμπ. Μακριά από αυτή την αισθητική βρίσκεται ο «Bulworth» (1998) του Γουόρεν Μπίτι. Αυτή η παλαιάς κοπής σάτιρα περιγράφει την ιστορία ενός Δημοκρατικού υποψηφίου που ένα πρωί αποφασίζει να λέει μόνο αλήθειες, τραγουδώντας σε ρυθμούς ραπ. Είχαν περάσει χρόνια από την εποχή της σεξουαλικής κωμωδίας «Shampoo» με τον Μπίτι, η οποία διαδραματιζόταν την παραμονή των εκλογών του 1968 σε ένα πάρτι προς τιμήν του Ρίτσαρντ Νίξον.
Η πιο ενδελεχής ματιά στον μηχανισμό των πολιτικών εκστρατειών είναι η ταινία «Ο υποψήφιος» («The candidate», 1972), στην οποία ο Ρόμπερτ Ρέντφορντ υποδυόταν έναν ιδεαλιστή δικηγόρο που φιλοδοξεί να γίνει γερουσιαστής της Καλιφόρνια. Όταν έρχεται η ώρα των συμβιβασμών, θα διαπιστώσει ότι αυτοί που κινούν τα νήματα της προεκλογικής εκστρατείας είναι οι διαφημιστές και οι μάνατζερ δημοσίων σχέσεων. Ο Ρέντφορντ, με τον φιλελεύθερο ρομαντισμό που τον διέκρινε, ήθελε να φτιάξει ένα κινηματογραφικό όχημα ικανό να εκπαιδεύσει τους σαστισμένους ψηφοφόρους της εποχής. Μια πιο συμβατική ματιά στους μηχανισμούς της δημιουργίας ενός πολιτικού αρχηγού από σκοτεινές δυνάμεις ήταν το «The Ides of March» (2011) του Τζορτζ Κλούνι, όπου ένας ιδεαλιστής εργαζόμενος στην προεκλογική εκστρατεία έχει ορκιστεί να τα δώσει όλα για τον προεδρικό υποψήφιο, του οποίου οι πρωτοποριακές ιδέες δείχνουν ότι θα μπορούσαν να αλλάξουν το πολιτικό τοπίο.
Παρά τα 61 χρόνια που μας χωρίζουν από τη δημιουργία του ψυχολογικού θρίλερ «The Manchurian candidate» (1962), αυτή παραμένει η πιο ανατριχιαστική σκιαγράφηση της έννοιας του πολιτικού ανδρείκελου. Ο έλεγχος που ασκεί ο χαρακτήρας του Φρανκ Σινάτρα σε έναν πρώην ήρωα πολέμου, ο οποίος τελικά καθοδηγείται στην απόπειρα δολοφονίας ενός υποψήφιου Προέδρου, διατηρεί τη δύναμή του μέχρι σήμερα. Μια ανησυχητική ανάγνωση στο παρασκήνιο των εκλογικών διαδικασιών ήταν το θρίλερ «The contender» (2000), όπου οι αντίπαλοι μιας υποψήφιας για τη θέση του αντιπροέδρου βγάζουν στο φως λεπτομέρειες της ερωτικής της ζωής για να την εκθέσουν στην κοινή γνώμη. Η ηρωίδα μένει, λοιπόν, διχασμένη ως προς το αν θα πρέπει να αντεπιτεθεί στους ισχυρισμούς ή να παραμείνει πιστή στις αρχές της.
Ανάμεσα στην πολιτικολογία και στην πολιτική στεκόταν το «The best man» (1964) του Φράνκλιν Σάφνερ, στο οποίο οι δύο επικρατέστεροι υποψήφιοι για το προεδρικό χρίσμα, ο ένας με αρχές και ο άλλος αδίστακτος, διεκδικούν την υποστήριξη του πρώην Προέδρου. Το απλοϊκό δίλημμα της ταινίας του Σάφνερ τοποθετείται στην καρδιά μιας εποχής αναβρασμού που η κοινωνία ακροβατούσε σε τεντωμένο σχοινί, κάτι που μπορεί να ειπωθεί και για την πρωτοεπίπεδη προσέγγιση στη βαριά σκιά που έπεσε στην πολιτική εκστρατεία του Μπιλ Κλίντον από το ροζ σκάνδαλο με τη Μόνικα Λεβίνσκι του «Primary colors» (1998), που σκηνοθέτησε ο βετεράνος Μάικλ Νίκολς. Τέλος, όσοι αναζητούν ένα καλά καταρτισμένο πορτρέτο που να εκτυλίσσεται στα χαρακώματα της κάλπης ας δουν το «Milk» (2008), τη βιογραφία του Γκας Βαν Σαντ στον αδικοχαμένο gay ακτιβιστή από το Σαν Φρανσίσκο.
Οι εκλογές που κέρδισαν σινεφιλική ψήφο εμπιστοσύνης
Μπορεί οι δεκαετίες να έχουν περάσει, αλλά η διαφθορά της εξουσίας και οι κίνδυνοι αλλοτρίωσης ακόμα και των αδαμάντινων χαρακτήρων είχαν εκφραστεί εκπληκτικά στο κλασικό «Όλοι οι άνθρωποι του Βασιλιά» («All the King’s men») του 1949. Οι συνεχείς εκλογικές αναμετρήσεις λειτουργούσαν vw επισφράγιση της εξουσίας στο κλασικό πλέον φιλμ του Ρόμπερτ Ρόσεν. Σαφώς πιο διαχρονικό και πιο μοντέρνο στη φτιαξιά του ήταν το αριστουργηματικό «Medium cool» (1969), όπου ο βραβευμένος διευθυντής φωτογραφίας Χάσκελ Γουέξλερ καταγράφει μοναδικά τις αμερικανικές εκλογές του 1968 και το συνέδριο των Δημοκρατικών στο Σικάγο, που κατέληξε σε εξέγερση φοιτητών. Ιστορικό ντοκουμέντο μιας εξαιρετικά ταραγμένης εποχής, με το μοντάζ να κάνει ευθύβολο σχόλιο στα τεκταινόμενα.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το «The Last Hurrah», που σκηνοθέτησε ο συντηρητικός Τζον Φορντ το 1958. Το ήσυχο πολιτικό δράμα είχε τον Σπένσερ Τρέισι στον ρόλο ενός δημάρχου που κάνει αγώνα να επανεκλεγεί, σε μια εποχή που τα media είχαν αποκτήσει τρομακτική δύναμη και έλεγχαν την κρίση του λαού. Ο Τρέισι είχε βρεθεί χρόνια νωρίτερα και στο ψυχολογικό δράμα «State of the Union» (1948) του Φρανκ Κάπρα, όπου ένας δυνάμει υποψήφιος Πρόεδρος των Ρεπουμπλικάνων χειραγωγείται από μια ραδιούργα φίλη και σταδιακά παγιδεύεται από τις φιλοδοξίες της. Σε πιο σατιρικό ύφος κινείται το «Εκλογικά σκάνδαλα» («The great McGinty»), μια σάτιρα της εκλογικής διαδικασίας, που σκηνοθέτησε ο Πρέστον Στάρτζες το 1940. Η διαφθορά του παρασκηνίου και η μικρότητα των πολιτικάντηδων μπαίνουν στο μικροσκόπιο μιας ταινίας που υπαινίσσεται σε κάθε σκηνή το πόσο εύκολα διαταράσσονται οι αρχές της Δημοκρατίας. Ανάλογο θέμα έχει και το τραγικά υποτιμημένο «Advise & Consent» του Ότο Πρέμινγκερ. Το σοφό και διακριτικό αυτό δράμα αναδείκνυε με λεπτότητα τις αθέατες πολιτικές ζυμώσεις, με αριστοτεχνική και πολυεπίπεδη αφήγηση που δεν βλέπουμε συχνά στο σινεμά. Στην επικών διαστάσεων ταινία εμφανίζονται, μεταξύ άλλων, ο Χένρι Φόντα και ο Τσαρλς Λότον.
Στο προσκήνιο των ζυμώσεων των Ρεπουμπλικάνων εστίαζε η καλοφτιαγμένη τηλεταινία (όπως τις λέγαμε τότε) του HBO με τίτλο «Game change» (2012), όπου η Τζούλιαν Μουρ υποδυόταν έξοχα την περίφημη Σάρα Πέιλιν, την τραγική αυτή περίπτωση από την Αλάσκα, την περίοδο που έγινε εντελώς αναπάντεχα υποψήφια αντιπρόεδρος του Τζον ΜακΚέιν (τον υποδύεται πειστικά ο Εντ Χάρις) κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας του 2008. Το ενδιαφέρον αυτού του στιβαρού φιλμ βρίσκεται στο πνιγηρό αίσθημα απογοήτευσης των συμβούλων στρατηγικής και επικοινωνίας των Ρεπουμπλικάνων, που στην απέλπιδα προσπάθειά τους να βρουν γρήγορα ένα φωτογενές πρόσωπο βρέθηκαν αντιμέτωποι με την ντροπιαστική ημιμάθεια της Σάρα Πέιλιν σε βασικά ζητήματα, με αποτέλεσμα να εκτεθούν παγκοσμίως. Τέλος, όσοι αναζητούν μια εναλλακτική ανάγνωση στις ζυμώσεις πίσω από μια φαινομενικά αθώα σχολική εκλογική αναμέτρηση ας δοκιμάσουν το «Election» (1999) του Αλεξάντερ Πέιν (κυκλοφόρησε με τον ανεκδιήγητο τίτλο «Σκάνδαλα στα θρανία»). Πρόκειται για μια γλυκόπικρη κομεντί που μέσα από την εφηβική ελαφρότητά της εξαπολύει ένα δηλητηριώδες σχόλιο στην ανθρώπινη ιδιοτέλεια, στη ρίζα της εξουσιομανίας και στις αυτοσχέδιες ραδιουργίες που ξεκινούν από πολύ μικρή ηλικία στους ανθρώπους που αποκτούν θέσεις εξουσίας, εκτός ή εντός πολιτικής.
