Συναντηθήκαμε με την Ελένη Κοκκίδου στο σπίτι της, στο κέντρο της πόλης. Ένα σπίτι γεμάτο απομεινάρια μιας ολόκληρης ζωής. Αφορμή γι’ αυτή τη συνάντηση ήταν «Το τραγούδι της Φλέρυς», ο μονόλογος στον οποίο πρωταγωνιστεί και τον σκηνοθετεί ο Μάνος Καρατζογιάννης και που μόλις έκανε πρεμιέρα στο Θέατρο Σταθμός. Η Φλέρυ Νταντωνάκη είναι και η αιτία που οδήγησε τον Παύλο Παρασκευά μπροστά από ένα πιάνο για να γίνει η φωτογράφιση της συνέντευξης. Η Ελένη Κοκκίδου μάς μίλησε για τη σχέση της με τη Φλέρυ και τη μουσική, για την παράσταση που βασίζεται σε πραγματικό γεγονός, αλλά και για τις φήμες που τη θέλουν να αποχωρεί από το «Μην αρχίζεις τη Μουρμούρα» έπειτα από δέκα ολόκληρα χρόνια. Κρατώ από αυτή τη συνάντηση τη λάμψη στα μάτια της κάθε φορά που μιλούσε για τη Φλέρυ και τη μουσική και τη συγκίνησή της για τα δέκα χρόνια στη «Μουρμούρα». Είναι μια ηθοποιός με εξαιρετική φωνή, που μας τη χάρισε μουρμουρητά με μια κιθάρα στο χέρι την ώρα που μας μιλούσε για την παράσταση, για τη σειρά, για την Αθήνα της, για τη ζωή. Αυτή είναι η Ελένη Κοκκίδου.
Θέλω να μου πεις για τη σχέση σου με τη Φλέρυ Νταντωνάκη πριν καν έρθει η ιδέα για μια τέτοια παράσταση.
Στην οικογένειά μας ακούγαμε κλασική μουσική, Χατζιδάκι, Γιαννίδη, Αττίκ και Θεοδωράκη τα πιο ανώδυνα. Ο Χατζιδάκις ήταν η λατρεία μου. Ένιωθα μια εγγύτητα ψυχική με τη μουσική του, με τις φωνές που χρησιμοποιούσε. Ξαφνικά στα 12 μαθαίνω πιάνο. Και βγαίνει «Ο Μεγάλος Ερωτικός» τον οποίο ακούγαμε στο σπίτι συνέχεια. Μαθαίνω όλα τα τραγούδια απέξω και προσπαθώ να τα παίξω στο πιάνο. Προσπαθούσα να τα βγάλω με το αυτί, γιατί δεν υπήρχαν παρτιτούρες. Για μένα ήταν μια αποκάλυψη. Άλλαξε ο τρόπος που αντιλαμβανόμουν τη γυναικεία φωνή με τη Φλέρυ Νταντωνάκη. Θεωρούσα ότι ήταν η μεγαλύτερη φωνή που είχα ακούσει ποτέ. Η πιο σημαντική και η πιο τρεμάμενη φωνή. Η Φλέρυ ήταν μια τρεμάμενη υπόσταση και αυτό το αντιλαμβανόμουν στη φωνή της. Η δική μου ευαισθησία αγκιστρώθηκε στη δική της αιθέρια και τρεμάμενη υπόσταση.
Η ιστορία που θα δούμε στη σκηνή είναι φανταστική;
Δεν είναι μυθοπλασία. Ο συγγραφέας στηρίχθηκε στην πραγματική στιγμή που έγινε η συναυλία στη Ρωμαϊκή Αγορά το ’85 που θα τραγουδούσε η Φλέρυ με τη Δήμητρα Γαλάνη. Ξεκίνησε η κυρία Γαλάνη και όταν έψαξαν τη Φλέρυ είχε εξαφανιστεί. Από πανικό. Τη βρήκαν και σιγά-σιγά η Δήμητρα την έπεισε να βγουν στη σκηνή. Ξεκίνησε με ένα τραγούδι, μπήκε η Φλέρυ και μετά με παρούσα τη Γαλάνη στη σκηνή συνέχισε. Αυτή ήταν η τελευταία της συναυλία. Βασίστηκε λοιπόν ο συγγραφέας σε αυτό το αίσθημα του πανικού που παθαίνει η Φλέρυ. Τα τελευταία χρόνια την ψάχνανε και δεν την έβρισκαν ποτέ. Την ήθελε ο Χατζιδάκις στον Σείριο, την έψαξε και δεν τη βρήκε. Δεν εμφανιζόταν. Ήταν μια ψυχοσύνθεση τρωτή, ευάλωτη και κάποια στιγμή μπήκε και σε κάποια ψυχιατρικά χωράφια και αυτό, απ’ όσο γνωρίζω, εξελίχθηκε. Γι’ αυτόν τον λόγο και σταμάτησε να τραγουδάει.
Ήταν απλώς η σκληρότητα της σκηνής;
Όχι. Είναι μια γυναίκα που έζησε μέσα της αποδιωγμένη από τους άλλους. Είχε έναν κακοποιητικό πατέρα. Πηγαίνει στην Αμερική για να ξεφύγει, ζει εκεί την επανάσταση της δεκαετίας του ’60 με τους χίπηδες, τους Μπίτνικ, τον πόλεμο του Βιετνάμ. Είναι η μεγάλη δεκαετία του ’60 που γίνονται όλες οι επαναστάσεις και στην Ευρώπη και στην Αμερική. Ζει μέσα σε αυτό το περιβάλλον, δεν μπορεί να βρει τον εαυτό της όμως πουθενά. Έψαχνε κάτι που μάλλον δεν βρήκε ποτέ και ξαφνικά το ’71 γνωρίζει τον Μάνο Χατζιδάκι, ο οποίος την ακούει σε μια συναυλία για τον Ζακ Μπρελ και μένει έκθαμβος. Γνωρίζει αυτόν τον άνθρωπο που θα γίνει ο μέντοράς της, ο δάσκαλός της, ο πατέρας της, ο φίλος της, ο αδερφός της. Είναι μια καρμική συνάντηση όπου ο ένας ανύψωσε το έργο του άλλου. Κάποια στιγμή ο Χατζιδάκις τής πρότεινε να κάνουν τον «Μεγάλο Ερωτικό». Να μιλήσουν για τον έρωτα στον ελληνικό λόγο. Ο τρόπος που αντιλαμβανόταν τη μουσική ήταν ιερός. Για εκείνη η σκηνή ήταν μια βασανιστική συντριπτική πράξη. Έλεγε: «Ζούσα μια συντριβή για να βγω να τραγουδήσω και κανείς δεν ξέρει τι σήμαινε για μένα η κάθε νότα». Η σχέση της λοιπόν με τη μουσική την έκανε όταν πια δεν έβρισκε αυτό που ήθελε να παθαίνει πανικό και να μην θέλει να τραγουδήσει πια.
Γράφεται παντού ότι αποχωρείς από τη «Μουρμούρα». Είναι αλήθεια;
Ναι, όντως. Έχω κλείσει δέκα χρόνια και μου είναι αρκετά. Τελείωσε μέσα μου. Τελείωσε αυτή η χαρά και αυτή η συνάντηση με τη Βούλα. Νιώθω ότι ανοίγω έναν καινούργιο κύκλο. Όλα τα πράγματα κάποια στιγμή κλείνουν μέσα μας και ξαναρχίζουμε από την αρχή. Ήρθε λοιπόν η στιγμή που ξεκινάω κάτι καινούργιο στη ζωή μου την καλλιτεχνική.
Τι σου αφήνουν αυτά τα δέκα χρόνια στη σειρά αυτή;
Πολλά πράγματα. Κατ’ αρχάς γνώση. Για μένα η τηλεόραση, αυτός ο ρόλος, ήτανε μια σπουδή. Γιατί είναι άλλο να παίζεις κωμωδία στο θέατρο και άλλο κωμωδία στην τηλεόραση. Κοίταξα πολλές φορές τους παλιούς μας κωμικούς, γιατί δεν έδινα την επαγγελματική σημασία που έδωσα τώρα. Έμαθα πράγματα για το timing. Για τη σωστή στιγμή που πρέπει να πετάει κάποιος μια ατάκα. Χωρίς αυτό να σημαίνει αναγκαστικά ότι τα κατάφερα. Ούτως ή άλλως στην τέχνη δεν υπάρχει κάποιο σημείο που τα καταφέρνεις και σταματάς. Πάντα σου λείπει κάτι.
Κατάφερε αυτή η σειρά να σε κάνει να αγαπήσεις την τηλεόραση;
Ναι. Και αγάπησα τον τρόπο που γινόταν αυτή η σειρά και που εξακολουθεί να γίνεται μέχρι τον Ιούνιο. Και τους ανθρώπους που δουλεύουν εκεί. Δεν άλλαξαν οι άνθρωποι στο συνεργείο και αποκτήσαμε μια οικογένεια με την οποία δεν θα χαθώ ποτέ. Γεννήθηκαν παιδιά, παντρεύτηκαν παιδιά, μπήκαν σε πανεπιστήμια, έγιναν παππούδες, πέθαναν γονείς. Είναι πολλά δέκα χρόνια στη ζωή ενός ανθρώπου. Και απορώ και για μένα πώς τα έκανα αυτά τα δέκα χρόνια. Σημαίνει ότι είχα ακόμα να πάρω από αυτή την ιστορία. Μου έδωσε μεγάλη χαρά γιατί αισθάνθηκα πολύ χρήσιμη στον κόσμο που μου έλεγε πάντα πόσο σημαντικό γι’ αυτούς είναι να γελάνε και να αισθάνονται ότι αναγνωρίζουν μέσα από αυτούς τους ρόλους τους εαυτούς τους ή τους συγγενείς τους. Στο δικό μας ζευγάρι πάντα υπήρχε αυτή η ταύτιση. Δεν είναι εύκολο, είναι σπάνιο. Δεν οφείλεται σε εμάς φυσικά, αλλά στη σεναριογράφο μας. Και φυσικά στη φύση της σειράς που έχει τις διάφορες ηλικίες. «Οι παλιοί άνθρωποι» είναι οι πιο αναγνωρίσιμοι. Γιατί τώρα ζούμε κοινωνίες και οικογένειες που δεν υπάρχει το δίχτυ που υπήρχε παλιά και κρατούσε τις ηλικίες σε συγκεκριμένους ρόλους. Τώρα η κοινωνία μας είναι στον αέρα. Δεν υπάρχει μια κανονικότητα που υπήρχε πριν. Όσο λοιπόν πιο πίσω πας τόσο πιο αναγνωρίσιμοι είναι οι ήρωες της «Μουρμούρας». Φυσικά το καινούργιο ζευγάρι είναι αυτό με το οποίο θα ταυτιστεί ο νέος ή οι γονείς που έχουν παιδιά σε αυτή την ηλικία. Αλλά εμείς οι δύο είμαστε αυτό που θυμόμαστε από τις προηγούμενες γενιές, γιατί σε λίγο δεν θα καταλαβαίνουμε τι πρεσβεύει η κάθε γενιά. Τι είναι παππούς και η γιαγιά. Ποιος είναι ο ρόλος του γονιού σε μια οικογένεια. Έχουν λίγο οι αρμοί πετάξει μακριά και είμαστε λίγο μπερδεμένοι.
Έχεις και λύπη γι’ αυτόν τον αποχωρισμό;
Δεν έχω λύπη. Αλλά όταν έρθει η ώρα του αποχωρισμού, είμαι σίγουρη ότι θα είμαι πάρα πολύ συγκινημένη. Είναι λογικό. Γιατί είναι οι ανθρώπινες σχέσεις που έκανα εκεί. Όχι ο ρόλος. Ο ρόλος υπάρχει και θα υπάρχει μέσα από τις επαναλήψεις και είναι κάτι το οποίο υπάρχει μέσα μου. Από μένα βγήκε, από μένα γεννήθηκε μάλλον. Υπάρχει. Αλλά θέλω να προχωρήσω και σε άλλα πράγματα.
Ως γυναίκα έχεις αντιμετωπίσει δυσκολίες όλα αυτά τα χρόνια;
Δυσκολίες ως γυναίκα όχι. Το μόνο που θα μπορούσα να σκεφτώ είναι ότι πάντα υπήρχε στους άντρες σκηνοθέτες κάποια προτίμηση σε κάποια γυναίκα που πιθανόν να ήταν πιο λαμπερή, πιο καλή ηθοποιός. Και ένιωθα μέχρι μια ηλικία ότι εγώ, ενώ έχω τα προσόντα, το ταλέντο και τη λαχτάρα να βρίσκομαι μπροστά, δεν μου έδιναν την ευκαιρία. Αργότερα όμως μου τη δώσανε.
Γιατί αυτό;
Δεν ανήκα ποτέ σε αυλές, σε ομάδες και κλίκες. Όμως οι γνωριμίες που έκανα και οι επιλογές που έκανα ήταν αυτές που δεν με άφησαν ποτέ χωρίς δουλειά και πάντα έκανα αυτό που θεωρούσα πιο χρήσιμο και αγαπημένο για μένα. Ήμουν πολύ τυχερή. Έδεσαν οι επιλογές μου με τους ανθρώπους που επίσης με επέλεξαν. Και δούλεψα με πολύ σπουδαίους σκηνοθέτες στα πρώτα μου κυρίως χρόνια. Αυτό το κουβαλάω ακόμα μέσα μου και πάντα λογοδοτώ σε αυτούς όταν βρίσκομαι πάνω στη σκηνή.
Έχεις επαφή με τα social media;
Όχι, γιατί δεν προλαβαίνω. Όταν έχω χρόνο, θα κάτσω να διαβάσω ή θα δω σειρές. Μεγαλώνοντας με ενδιαφέρει η Ιστορία. Και η Φιλοσοφία. Πάντα ψάχνω να βρω απαντήσεις για τα ερωτήματά μου. Που πάντα αλλάζουν φυσικά λόγω ηλικίας. Και αυτό είναι το συναρπαστικό στη ζωή. Είμαστε τυχεροί που ζούμε αυτή τη διαρκή κίνηση στη ζωή. Δεν μπορώ λοιπόν να μπω σε αυτή τη διαδικασία. Μου φαίνεται μια δεύτερη δουλειά το να μπαίνεις συνέχεια στο Facebook ή να βγάζεις συνέχεια φωτογραφίες για το Instagram. Δεν έχω ούτε τη διάθεση να την κάνω. Καταλαβαίνω ότι μένω πίσω με έναν τρόπο, αλλά δίνω άφεση αμαρτιών στον εαυτό μου γιατί είμαι σε μια ηλικία, είμαι η εξηντάρα που δεν είναι και τόσο υποχρεωμένη να «γράφει» συνέχεια στα ΜΜΕ. Υπάρχει και ένας μεγάλος θυμός πια στους ανθρώπους και υποπτεύομαι ότι έχει μεγαλώσει μετά την καραντίνα. Το βλέπω γιατί κυκλοφορώ στους δρόμους οδηγώντας. Δηλαδή αν οδηγήσεις τώρα, καταλαβαίνεις τη διαφορά πριν την Cοvid. Οι άνθρωποι είναι με σπασμένα νεύρα. Είναι θυμωμένοι. Δημιουργείται μια πόλωση σε μια στιγμή για το οτιδήποτε. Για το τι είπε αυτός ο ηθοποιός σε αυτή την εκπομπή. Για το αν αυτός ο τραγουδιστής φίλησε την αγαπημένη του. Και αρχίζουν τα βρισίδια. Δεν έχω αυτή την ψυχική ανάγκη να συμμετάσχω σε κάτι τέτοιο.
Η αναγνωρισιμότητα σου δημιούργησε προβλήματα;
Μου έδωσε μεγάλη χαρά η αναγνωρισιμότητα, γιατί ήρθε σε μεγάλη ηλικία. Δεν ήρθε στα νιάτα μου να τρελαθώ και να νομίζω ότι έχω γίνει κάτι. Ήξερα τι να την κάνω. Μου έδωσε χαρά που οι άνθρωποι με αναγνωρίζουν και είναι φίλοι μου στον δρόμο. Γιατί αν κάτι συμβεί, θα είναι μαζί μου. Αποκλείεται να είναι εναντίον μου. Είμαι σίγουρη γι’ αυτό. Αυτό σημαίνει ότι έχω πάρει σύμμαχο τον κόσμο στη ζωή μου. Είναι μεγάλη πολυτέλεια. Ποτέ δεν ένιωσα να με κανιβαλίζουν οι άνθρωποι. Πιστεύω ότι παίζει ρόλο και η ηλικία. Έχουν έναν σεβασμό.
Ποια είναι η σχέση σου με την Αθήνα;
Γεννήθηκα στην Αθήνα. Έζησα τα παιδικά μου χρόνια σε μια Αθήνα μικρότερη, με άλλο πολιτισμό, με λίγα αυτοκίνητα, όπου η ζωή είχε μια κανονικότητα. Είμαι παιδί του κέντρου. Όλοι οι κεντρικοί δρόμοι ήταν μέσα στην καθημερινότητά μου και σηματοδοτούσαν διάφορους σταθμούς στη ζωή μου. Τώρα δεν αναγνωρίζω την πόλη όπου μεγάλωσα. Αναγνωρίζω τους ανθρώπους που ζουν ακόμα, εμένα με αυτούς και κάποια στιγμή που θα περάσω από τις διάφορες στοές στην Πανεπιστημίου. Η πόλη είναι οι άνθρωποι, δεν είναι τα κτήρια. Είναι και τα κτήρια, αλλά κυρίως οι άνθρωποι. Έχουμε αλλάξει πολύ. Έχει αλλάξει η ευγένεια. Υπάρχει ατομικισμός και αγένεια. Σε βρίζουν επειδή είσαι χοντρός, μαύρος, κοντός, κουτσός. Υπάρχει μια ανθρωποφαγία. Γιατί αυτή η πόλη δεν ήταν έτοιμη να δεχτεί όλον αυτό τον κόσμο που ήρθε από την επαρχία και γενικά όλα αυτά τα τελευταία χρόνια να ζήσει εδώ.
