Συναντηθήκαμε με τη Νεφέλη Φασούλη στο Παγκράτι. Την βρήκαμε γεμάτη με τον ενθουσιασμό και την ανυπομονησία για τις δύο εμφανίσεις της στο Gazarte στις 3 και 10 Ιουνίου, όπου θα παρουσιάσει όλα τα τραγούδια του δίσκου της σε αυτή την ταράτσα που στρέφει το βλέμμα στην πόλη. Ένα χρόνο μετά, στα πρώτα ακριβώς γενέθλια του δίσκου της, δεν κρύβει την ανακούφισή της που το υλικό της έχει βρει τα χείλη των ακροατών της και τα τραγούδια της έχουν αγαπηθεί τόσο που μπορούν να πουν μια δική τους ιστορία πάνω στη σκηνή. Μια ολόκληρη ιστορία που θα την ταξιδέψει και σε διάφορα σημεία της Ελλάδας.
Είναι νέα, γυναίκα, τραγουδίστρια, που δεν σωπαίνει, σε έναν ανδροκρατούμενο χώρο, όπως λέει, που σιγά σιγά καταφέρνει να βρει τα πατήματα και τις αντοχές της για τις τραγουδιστικές της ανάσες. Με τον Φοίβο Δεληβοριά να την έχει συντροφεύσει δισκογραφικά με υπέροχα τραγούδια αλλά και έχοντας περάσει ένα χειμώνα μαζί του στη σκηνή, σε ένα πανηγύρι που όλοι είχαν ανάγκη, η Νεφέλη Φασούλη πετάει ήδη σε έναν ουρανό γεμάτο νότες και προσγειώνεται απαλά και ταπεινά στα αυτιά μας κάνοντάς μας φανατικούς συνοδοιπόρους της. Από την τζαζ στις μπαλάντες, από το φως στο σκοτάδι και από τη μοναξιά της πόλης στη μοναξιά της σκηνής. Αυτή είναι η Νεφέλη Φασούλη.
Πώς γεννήθηκαν οι εμφανίσεις στο Gazarte;
Όλα γεννήθηκαν από την κυκλοφορία του δίσκου μου. Αυτή ήταν η αφορμή και για να παίξω μόνη μου όλη αυτή τη χρονιά αλλά και γι' αυτά τα δύο πιο μεγάλα live που έρχονται στο Gazarte. Ονόμασα το live «Ένας χρόνος μετά», γιατί είναι ακριβώς ένας χρόνος από την επίσημη κυκλοφορία του δίσκου, ο οποίος μου άλλαξε τη ζωή και μου έδωσε και το βήμα να μπορώ να στέκομαι μόνη μου. Είχα την τύχη ο δίσκος να πηγαίνει συνολικά καλά. Είναι δέκα κομμάτια, που όλα μπορώ να τα παίζω ζωντανά και τα ξέρει ο κόσμος. Ο δίσκος ολόκληρος έχει γίνει αποδεκτός και νομίζω ότι του αξίζουν δύο επετειακά βράδια για να τιμήσουμε το υλικό. Οπότε θα παίξουμε και τα δέκα τραγούδια και άλλα, που με έχουν εμπνεύσει και απασχολήσει το τελευταίο έντονο και κυκλοθυμικό έτος. Όλη όμως αυτή η χαρά και ο ενθουσιασμός και ταυτόχρονα η ανασφάλεια και ο φόβος θα γίνουν ένα ωραίο πρόγραμμα για να το μοιραστώ με αυτούς που θα έρθουν.
Δεν περίμενες αυτή την επιτυχία του δίσκου;
Απλά είμαι υπερβολικά ταπεινή. Με βρίζουν γι'α αυτό. Κρατάω πάντα μικρό καλάθι, γιατί αισθάνομαι ότι μόνο έτσι θα πάρεις την ανταπόδοση. Αν μεγαλοπιαστείς, θα το χάσεις. Αισθάνομαι ενοχικά προς τη χαρά μου μερικές φορές. Είναι άσχημο αυτό που κάνω στον εαυτό μου. Θα μπορούσα να είμαι πιο χαρούμενη, όμως μπήκα σε αυτή τη δουλειά κρατώντας μικρό καλάθι και περιμένοντας να ξεχειλίσει αλλά και αν δεν συμβεί, να μην με πάρει από κάτω.
Το υλικό όμως δεν σου έδινε αυτοπεποίθηση;
Είχε μια πρωτοτυπία ως προς τον ήχο και το περιεχόμενο. Είναι τόσο αντίθετα τα τραγούδια μεταξύ τους και σε ταξιδεύουν από τον ένα κόσμο στον άλλον. Αυτό από μόνο του μου έδινε την αυτοπεποίθηση ότι επιτέλους κάνω κάτι που είναι δικό μου και με χαρακτηρίζει και δεν είναι μία από τα ίδια. Είχα αυτή την αυτοπεποίθηση αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα το αγκάλιαζε και ο κόσμος. Ο ήχος του σε πολλούς ανθρώπους τσούγκρισε. Είμαι πολύ τυχερή που αγαπήθηκε ολόκληρος και για μένα αυτή ήταν η έκπληξη. Εμπιστεύομαι το αυτί του κόσμου.
Τώρα που ο δίσκος έχει πάει τόσο καλά, έχεις το άγχος για την επόμενη δουλειά;
Εννοείται. Αν δεν σκεφτόμουν τι περιμένουν οι άλλοι από εμένα, δεν θα αγχωνόμουν, γιατί ένας δίσκος και ειδικά ένας δίσκος του Φοίβου Δεληβοριά, που έχει βαθύ περιεχόμενο, είναι βραδύκαυστο πράγμα. Χρειάζεται αρκετός χρόνος για να αφομοιωθεί αυτό το υλικό. Οπότε, ένα χρόνο μετά, δεν αισθάνομαι την πίεση ότι πρέπει να βγάλω κάτι καινούργιο, απλά μου το γεννούν οι γύρω μου καμιά φορά. Ωστόσο έχω πράγματα στο μυαλό μου για το μετά. Ακόμα διασκεδάζω τον δίσκο και τα χιλιόμετρα που έχει διανύσει. Δεν τον έχω ακόμα ευχαριστηθεί.
Οι παραστάσεις με τον Φοίβο ομόρφυναν λίγο τον χειμώνα σου;
Φυσικά. Ήταν ένα πρότζεκτ γεμάτο νοσταλγία και cult. Ήταν μια ωδή στο έξω και στα πάρτι, σε όλα αυτά που στερηθήκαμε όλο το προηγούμενο διάστημα. Στα προσωπικά μου πρότζεκτ έχω υπάρξει προς το παρόν πιο εσωστρεφής, ενώ τα live του Φοίβου ήταν γεμάτα χαρά και πανηγύρι.
Πώς είναι να έχεις συνεργαστεί με τον Φοίβο;
Όταν σε επιλέγει ο ίδιος να σου δώσει τραγούδια, όταν ξέρεις ότι δεν δίνει γενικά και ολόκληρη δουλειά δεν έχει ξαναδώσει, παίρνεις μια επιβεβαίωση και ευχαρίστηση μεγάλη. Θαύμαζα από μικρή τον Φοίβο και τώρα που δούλεψα μαζί του ακόμα πιο πολύ. Παρακολουθώντας τον εμμονικά, οτιδήποτε προωθούσε έτρεχα να το ακούσω. Μου δίνει μια μεγάλη ώθηση και μια συνειδητοποίηση ότι μπορώ να κάνω πράγματα.
Πώς προέκυψε η συνεργασία σου με τον Πάνο Βλάχο;
Εκείνος κινητοποιήθηκε. Ένα από τα ταλέντα που έχει αυτό το πλάσμα είναι να γράφει στίχους που αφορούν πολλούς και το τώρα. Περιγράφει υπέροχα και γλαφυρά την πραγματικότητα και έγραψε ένα τραγούδι που όταν το άκουσα ένιωσα ότι αφορά το τώρα. Συμπτώματα, συμπτωματολογίες, άγχη, δειλία, φόβος. Αυτά που με απασχόλησαν δηλαδή όλον αυτό τον χρόνο. Είναι σαν να τελειώνει αυτή η χρονιά με αυτό το τραγούδι, τα ξορκίζω, τα αφήνω όλα πίσω και πάμε παρακάτω.
Είσαι από τις τραγουδίστριες που έχεις μια ανοιχτή πολιτική τοποθέτηση. Έτσι πρέπει να είναι οι καλλιτέχνες;
Όχι απαραίτητα. Ούτε όλοι πρέπει να τοποθετούνται. Μερικές φορές εξαναγκάζονται να λένε και να κάνουν πράγματα επειδή κουβαλάνε ένα βάρος. Για μένα, πρέπει να το κάνεις μόνο όταν το αισθάνεσαι. Είναι άνθρωποι σε όλες τις δουλειές που είναι πιο πολιτικοποιημένοι. Απλά ο δημόσιος λόγος που έχουν οι καλλιτέχνες και η δυνατότητα που έχουν να απευθύνονται σε περισσότερο κόσμο δεν θεωρώ ότι πρέπει πάντα να είναι συνυφασμένος με τις πολιτικές τους θέσεις. Υπάρχει ένας τεράστιος κίνδυνος σε αυτά που λέμε.
Μου κάνει εντύπωση αυτό που λες, γιατί εσύ είσαι από αυτούς που το κάνουν.
Εγώ το έχω ανάγκη. Έχω ανάγκη να τοποθετούμαι γι' αυτά που συμβαίνουν. Υπήρξα έντονα πολιτικοποιημένη από τη σχολή μου, πριν την εμπλοκή μου στα μουσικά. Και ως έφηβη. Αισθανόμουν ότι με έπνιγε το δίκιο και είχαν πάντα ανάγκη να το επικοινωνώ. Το κάνω μόνη μου και με την τέχνη μου, χωρίς να θεωρώ ότι όλοι πρέπει να το κάνουν. Αποφεύγω τα λογύδρια στα social media. Προσπαθώ και μέσα από τα live και την τέχνη μου να κινητοποιήσω τον κόσμο πολιτικά αλλά μέχρι εκεί. Θεωρώ τη δική μου τέχνη και αυτά που θέλω να κάνω άμεσα πολιτικά. Δεν περιμένω αυτό από όλους. Αν το έκαναν όλοι, θα γινόμασταν αχταρμάς. Το περιμένω από αυτούς που το αισθάνονται και το έχουν ανάγκη. Πολλά ακούγονται και πολλά λέγονται και είναι επικίνδυνα. Επειδή τραγουδάμε δεν σημαίνει πως έχουμε το δικαίωμα να βγαίνουμε και να λέμε ό,τι θέλουμε.
'Ολα αυτά που έχουν βγει στο φως στο θέατρο και γενικά στον χώρο του θεάματος σου έχουν δημιουργήσει φόβους και κρατήματα;
Μπήκα σε αυτό τον χώρο έχοντας ενσωματώσει όλο αυτό το πατριαρχικό μοντέλο ήδη από την οικογένειά μου και το σχολείο, οπότε μπήκα υποψιασμένη για το τι θα αντιμετωπίσω σε αυτή τη δουλειά και ποια θα είναι η θέση μου, με αποτέλεσμα να περάσω κάποια χρόνια ανασφάλειας. Ότι μπήκα στον χώρο της μουσικής και εξακολουθώ να είμαι ανασφαλής, έχοντας πάντα την εντύπωση και τον φόβο ότι αυτά που μου λένε οι άλλοι είναι καλύτερα, είναι έμφυλο ζήτημα, γιατί δεν υπάρχουν άλλες γυναίκες να σου πουν την άποψή τους. Είσαι μόνη ανάμεσα σε ένα μάτσο άντρες. Μπήκα με τον φόβο τού τι θα πω εγώ μπροστά σε όλους αυτούς. Σιγά-σιγά τα βρίσκω τα πατήματά μου, μετά από κάποια χρόνια στη δουλειά. Έχω νιώσει φόβο έκφρασης επειδή είμαι γυναίκα. Είναι σπάνιο να βρεις τον χώρο ως γυναίκα να πεις τη γνώμη σου σε έναν τόσο ανδροκρατούμενο χώρο. Αυτό που με φρίκαρε στην αρχή είναι ότι γνώριζα πως σε αυτή τη διαδρομή θα συναντήσω γυναίκες σπάνια και κατά τύχη. Και ακόμα έτσι είναι. Αυτή είναι η πραγματικότητα.
Είναι δύσκολη η νύχτα; Αυτή η νύχτα μένει;
Ο χώρος της ταινίας είναι πολύ διαφορετικός από αυτόν που κινούμαι εγώ. Θα ήταν ασυνεπές να εκφέρω άποψη. Είμαι όμως σίγουρη ότι αυτά τα κορίτσια αγωνίζονται σε πολύ χειρότερες συνθήκες. Παίζουν πιο πολλές ώρες και είναι με διαφορετικό τρόπο εκτεθειμένες. Σίγουρα υπάρχει αυτή η πλευρά. Θεωρώ όμως ότι μετά από αυτή την καθοριστική χρονιά, με όλες αυτές τις αποκαλύψεις, αλλάζουν όλα. Μπαίνει μπλόκο επιτέλους. Αυτή είναι και η σημασία του κινήματος. Το κίνημα αυτό με όλη αυτήν την επαναληπτικότητα έχει δημιουργήσει ένα ρεύμα και από εδώ και πέρα τα πράγματα θα είναι διαφορετικά.
Βλέπω περισσότερες γυναίκες να είναι πιο μπροστά σήμερα στον χώρο σας. Τη νιώθεις αυτή την αλλαγή;
Τη νιώθω, ναι. Ναι μεν υπάρχουν γυναίκες που ηγούνται πια σχημάτων, είναι μπροστά, κουβαλάν την ευθύνη μιας παράστασης, αλλά επειδή μιλάμε για μουσική δεν έχει σπάσει ακόμα αυτό το απόστημα, ότι η γυναίκα τραγουδίστρια που είναι μπροστά πρέπει να είναι η ωραία και μόνο αυτό. Αλλά και αυτό θα αλλάξει. Θεωρώ πως η επόμενη γενιά δεν θα είναι έτσι. Είμαι αισιόδοξη.
Νιώθεις τόσο συνθέτρια όσο και τραγουδίστρια;
Θα ήθελα να νιώθω ακόμα πιο πολύ συνθέτρια. Είμαι πολύ καινούργια στο σπορ της σύνθεσης. Συνθέτω όταν πια ησυχάζουν τα πάντα. Μου είναι πολύ δύσκολο να κλειστώ, να τα αφήσω όλα και να συνθέσω. Θα ήθελα κάποια στιγμή να αντιστραφεί, να βρω το κουράγιο και να αναδείξω αυτή την πλευρά μου, γιατί είναι λίγες οι γυναίκες που συνθέτουν. Είναι πολλά πια τα χρόνια που η σύγχρονη ελληνική μουσική έχει κυρίως άντρες συνθέτες. Είναι μετρημένες στα δάχτυλα οι γυναίκες που το κάνουν και βρίσκουν αυτό το κουράγιο.
Πού θα είναι η Νεφέλη το επόμενο διάστημα;
Μετά το Gazarte, που ανυπομονώ, θα ταξιδέψουμε σε πολλά σημεία της Ελλάδας. Θα κάνω και λίγες εμφανίσεις με τον Φοίβο. αλλά θα κάνω και κάποιες εμφανίσεις με την τζαζ μπάντα μου.
«Ο κόσμος σου» έχει αγαπηθεί πολύ. Αυτό το τραγούδι θεωρώ ότι περιγράφει την πόλη με τον καλύτερο τρόπο. Είναι έτσι;
Ο Φοίβος σε αυτό το κομμάτι περιέγραψε εμένα και τη θέση μου με στην πόλη τα τελευταία δύο χρόνια. Όλο αυτό το χάος της πόλης με αποξενώνει. Όπου υπάρχει μαζικότητα στα πράγματα, εγώ τραβιέμαι. Έχω μια φοβία. Μέσα στον κορωνοϊό αυτό γιγαντώθηκε. Και η φανταστική εικονοποίηση του τραγουδιού έπιασε αυτό το συναίσθημα. Θεωρώ ότι ο άνθρωπος μέσα σε μια χαώδη πραγματικότητα και καθημερινότητα που του δημιουργεί η πόλη χάνει την αυτάρκειά του. Οι άνθρωποι που ζουν εκτός πόλης και λίγο πιο μοναχικά έχουν μια αυτάρκεια και μαι ανεξαρτησία. Η πόλη δημιουργεί εξαρτήσεις, μας βάζει σε μια ρουτίνα κάπως επικίνδυνη. Χάνουμε τους εαυτούς μας και το ποιοι είμαστε. Θα ήθελα να είμαστε οργανωμένοι σε πιο μικρά σύνολα και να μην είμαστε αφημένοι σε πόλεις όπως η Αθήνα.
