«Τα καινούργια ρούχα του αυτοκράτορα», ένα από τα πιο αγαπητά παραμύθια του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, έχει σταθερή παρουσία στο ελληνικό θέατρο για παιδιά. Οι διασκευές και οι σκηνικές προτάσεις που έχουν παρουσιαστεί κατά καιρούς αποτέλεσαν πολύ ενδιαφέρουσες εκδοχές του παραμυθιού. Υπήρξαν βέβαια κι εκείνες για τις οποίες η λήθη είναι ίσως η καλύτερη κριτική.
Η θεματική του Άντερσεν, όπως αποκρυσταλλώνεται στο παραμύθι, εστιάζει στο αενάως επίκαιρο θέμα της ανθρώπινης ματαιοδοξίας και των δεινών που εκπορεύονται από αυτή. Επικεντρώνει στο παιχνίδι του φαίνεσθαι με το είναι, στην τρομώδη ισορροπία της όψης με την ουσία, της εικόνας με το περιεχόμενο. Θέτει το διαρκές ερώτημα για την κοινωνική καταξίωση ή απαξίωση, τη δυναμική των σχέσεων εξουσίας, τον χαρακτήρα της ηγεσίας.
Ιδιοτελής υπακοή στην εξουσία
Στο Θέατρο Τέχνης τη φετινή σεζόν παρουσιάζεται σε μετάφραση - θεατρική διασκευή Εύας Στυλάντερ και σκηνοθεσία - μουσική Κωνσταντίνου Ευστρατίου η ομώνυμη ιστορία. Εδώ η ματαιοδοξία, το θάρρος ή η τυφλή και συχνά ιδιοτελής υπακοή απέναντι στην εξουσία είναι προεξάρχοντα. Η ευπιστία, η πονηριά, η στρεβλή καθήλωση στην εικόνα ή στην κάθε μορφής μόδα, η υποκρισία, η αλήθεια και το ψέμα αναδεικνύονται εύστοχα, χωρίς περίπλοκα σχήματα και σκηνική μακρηγορία. Στην παράσταση, η λογική του ευέλικτου θεάτρου συνδυάζεται με τη μέθοδο του θεάτρου τσέπης. Η παράσταση έχει στηθεί έτσι ώστε να μπορεί να παρουσιαστεί σε ποικίλους χώρους, εσωτερικούς και εξωτερικούς.
Τα σκηνικά και τα κοστούμια (Μυρτώ Κοσμοπούλου) υπηρετούν αυτή τη λογική και εστιάζουν στη δείξη των προσώπων χωρίς εξάρσεις. Προτάσσουν το κωμικό στοιχείο των χαρακτήρων. Το σκηνικό, επί της ουσίας ένα πτυσσόμενο, ζωγραφισμένο παραβάν δύο όψεων, «σημειώνει» τις βασικές εναλλαγές χώρων, επικεντρώνοντας στη δυνατότητα της εύκολης μεταφοράς και του χρονικά οικονομικού στησίματος σε ποικίλα περιβάλλοντα (π.χ. σχολεία, προαύλια, πλατείες κ.λπ.).
Συνδιαλλαγή ηθοποιών και κοινού
Οι τρεις ηθοποιοί (Κωνσταντίνος Ευστρατίου, Ιωάννα Μπιτούνη, Κωνσταντίνος Βασιλόπουλος) αναλαμβάνουν την επιτέλεση των βασικών ρόλων της ιστορίας (αυτοκράτορας, απατεώνες ράφτες, αυλικοί κ.λπ.). Ο Ευστρατίου είναι πληθωρικός στον ρόλο του αυτοκράτορα. Προσεγγίζει την κεντρική φιγούρα ευθύβολα, αναμειγνύοντας ισόποσα το χιούμορ, την ειρωνεία, το δράμα, την υπονόμευση του χαρακτήρα. Από την άλλη πλευρά, η Μπιτούνη και ο Βασιλόπουλος, τόσο στους ρόλους των απατεώνων όσο και των αυλικών, δρουν συμπληρωματικά μεταξύ τους και παραπληρωματικά με τον ηγεμονεύοντα ρόλο του αυτοκράτορα. Οι ηθοποιοί, με κινήσεις επίτηδες μηχανιστικές και γκροτέσκες (κίνηση: Μαρίζα Τσίγκα), συνδιαλέγονται με το νεαρό κοινό, το οποίο συμμετέχει ενεργητικά στην παράσταση. Τόσο η εκφορά του λόγου όσο και οι φωνητικές ικανότητες των ηθοποιών εμπλουτίζουν εύστοχα μια παράσταση λιτή, που εστιάζει ωστόσο στη θεατρική ουσία και δεν αποπροσανατολίζει.
Το συνοδευτικό θεατροπαιδαγωγικό υλικό (επιμέλεια: Εύα Στυλάντερ) αποτελεί αφορμή αναστοχασμού και εμπέδωσης του θεατρικού γεγονότος, ιδίως όταν η παράσταση δίνεται σε σχολικό περιβάλλον.
Η διαλεκτική μεταξύ της ματαιοδοξίας και της κοινής λογικής είναι το βασικό σκηνοθετικό διακύβευμα σε μια παράσταση όπου το ευθύβολο χιούμορ προσδίδει ρυθμό και ευχαρίστηση.
Info:
«Τα καινούργια ρούχα του αυτοκράτορα»
Θέατρο Τέχνης, μετάφραση - θεατρική διασκευή Εύας Στυλάντερ και σκηνοθεσία - μουσική Κωνσταντίνου Ευστρατίου
