Η Φωτεινή Βελεσιώτου δεν μοιάζει με τις υπόλοιπες Ελληνίδες ερμηνεύτριες. Δεν αποφάσισε να γίνει επαγγελματίας τραγουδίστρια, απλά ασχολήθηκε όλο και περισσότερο και πιο συνειδητά με κάτι στο οποίο είχε ταλέντο και βέβαια αγαπούσε πολύ και ακριβώς επειδή ήταν τόσο καλό άρεσε πολύ στον κόσμο. Είναι η δασκάλα η οποία, αν και δεν ασκεί πλέον το λειτούργημά της, δεν το ξέχασε ποτέ και ακόμα περισσότερο τησχέση που ανέπτυξε με τους μαθητές και τις μαθήτριές της. Είναι ο άνθρωπος που, αν και λίγα πράγματα της αρέσουν όσο το να ταξιδεύει στην Ελλάδα, να γνωρίζει άλλους ανθρώπους και φυσικά να τους τραγουδά, δεν εγκατέλειψε ποτέ τη γενέθλια περιοχή της, όπου μεγάλωσε, έζησε και εργάστηκε. Αν υπάρχει κάτι που αγαπάει περισσότερο από το τραγούδι η Φωτεινή Βελεσιώτου, αυτό είναι οι άνθρωποι, όλοι οι άνθρωποι.
Πριν λίγο καιρό, η εξαίρετη ερμηνεύτρια κυκλοφόρησε έναν διαφορετικό από τους συνηθισμένους δίσκο με τίτλο «Άδεια Ρούχα», στον οποίο τους στίχους όλων των τραγουδιών υπογράφει ο Κώστας Φασουλάς και τη μουσική η Σοφία Νάτσιου. Συνομιλήσαμε μαζί της γι' αυτόν αλλά και για αρκετά άλλα, καθώς έχει άποψη και θέση για όλα τα σημαντικά ζητήματα, που δεν διστάζει να καταθέσει με ειλικρίνεια και ευθύτητα.
Αυτά τα τραγούδια γράφτηκαν εξαρχής για εσένα και τη φωνή σου, έτσι δεν είναι;
Ναι, άρχισαν μάλιστα να γράφονται σε μια δύσκολη περίοδο, στην πρώτη καραντίνα, και η όλη διαδικασία και η ηχογράφηση ολοκληρώθηκαν όχι πολύ καιρό πριν την κυκλοφορία του δίσκου.
Είναι τραγούδια που μιλούν για τη γυναίκα, η μουσική τους γράφτηκε από γυναίκα, τα ερμηνεύει μια άλλη, αλλά οι στίχοι τους γράφτηκαν από έναν άντρα. Δεν είναι κάπως παράδοξο, κάποιοι/ες θα έλεγαν ίσως και οξύμωρο αυτό;
Όχι, καθόλου. Ο Κώστας Φασουλάς είναι ένας στιχουργός που δεν αγαπά απλά τις γυναίκες αλλά την ίδια τη γυναικεία φύση και μπορώ να πω ότι την γνωρίζει αρκετά καλά. Εχει γράψει πολλά τραγούδια για μια σειρά από θέματα που απασχολούν και προβληματίζουν τις γυναίκες, ακόμα και για κάποια τα οποία τις ταλαιπωρούν ή και τις βασανίζουν.
Γιατί λοιπόν τραγούδια για τη γυναίκα ειδικά τώρα, σε αυτή τη συγκυρία; Θα έλεγες ότι έχουν επηρεαστεί ή έστω συνδέονται κάπως με φαινόμενα όπως το #metoo και οι γυναικοκτονίες;
Πάντα υπάρχει λόγος να γραφτούν τραγούδια για τη γυναίκα και ακόμα περισσότερο σε εποχές ταραγμένες και δύσκολες, για την ελληνική κοινωνία και για όλο τον κόσμο. Ακόμα και αν δεν γράφτηκαν έχοντας τέτοια φαινόμενα κατά νου, θα ήταν αδύνατον στη συνέχεια να μη συνδεθούν μαζί τους και να μη φορτιστούν από αυτά, μόνο πέρυσι είχαμε έναν απίστευτα μεγάλο αριθμό γυναικοκτονιών.
Ποιο είναι, κατά τη γνώμη σου, το μεγαλύτερο προτέρημα του Κώστα Φασουλά ως στιχουργού και αντίστοιχα της Σοφίας Νάτσιου ως συνθέτριας;
Ο Κώστας έχει μια μαγική σχεδόν ικανότητα να συνδέει το παρελθόν με το παρόν, το χθες με το σήμερα. Το κάνει μάλιστα εντελώς αβίαστα, χωρίς να το επιδιώκει, και μερικές φορές δεν το αντιλαμβάνεσαι από την αρχή, ώσπου ξαφνικά διαπιστώνεις ότι αυτή η σύνδεση υπάρχει και πάλι. Γνωρίζω τη Σοφία εδώ και πολύ καιρό, αν και δεν είναι από τη Θεσσαλονίκη έχει εγκατασταθεί εκεί πολλά χρόνια πριν. Έχουμε συνεργαστεί σε ζωντανές εμφανίσεις και έχω παρακολουθήσει την εξέλιξη και την ωρίμανσή της ως δημιουργού, Εμένα τουλάχιστον τα τραγούδια της με ταξιδεύουν σε πολλά διαφορετικά και νέα μουσικά τοπία. Ακόμα και όταν γράφει ένα ζεϊμπέκικο ή χασάπικο, όπως αυτά που συνήθως ερμηνεύω εγώ, δεν θα είναι το συνηθισμένο και τυπικό, θα σε πηγαίνει κάπου αλλού. Θα ήθελα όμως να σταθώ και στο υπέροχο εξώφυλλο του Δημήτρη Αστερίου, ενός ζωγράφου με πολύ προσωπικό εικαστικό αλλά και κοινωνικό αποτύπωμα.
Με ποιο από τα τραγούδια του δίσκου ταυτίζεσαι ίσως περισσότερο και γιατί;
Σε όλα βρίσκω στοιχεία μου αλλά περισσότερο στο «Τραύμα Σταθερό», ένα ζεϊμπέκικο αλλά χωρίς καλά - καλά να του φαίνεται, ίσως ένα ζεϊμπέκικο που δεν μπορεί να χορευτεί. Βρίσκω τους πρώτους στίχους συγκλονιστικούς, «τι είναι το στήθος μου θαρρείς / και το χτυπάς χωρίς να δεις /το ράγισμά του»… μια μαχαιριά.
Πώς βίωσες προσωπικά συνολικά την πανδημία και ειδικότερα τις καραντίνες; Σε έκαναν να μάθεις ή έστω να συνειδητοποιήσεις κάτι, τόσο για τον εαυτό σου όσο και για τους ανθρώπους γύρω σου;
Στην αρχή έκανα πολλά πράγματα για τον εαυτό μου, έψαξα παλιά ρεμπέτικα και κατέγραψα τους στίχους τους, άκουσα πάρα πολλή μουσική και επίσης διάβασα πολύ. Με τους δικούς μου ανθρώπους και τους φίλους και τους φίλες μου επικοινωνούσαμε βέβαια τηλεφωνικά και με μηνύματα. Από μια στιγμή και μετά όμως, όλα αυτό το πράγμα κούρασε πάρα πολύ γιατί κράτησε πολύ περισσότερο από όσο πιστεύαμε αρχικά. Σου έλειπε η ανθρώπινη επαφή, το άγγισμα και η αγκαλιά.
Το πρώτο καλοκαίρι πραγματοποίησα αρκετές συναυλίες, τηρώντας φυσικά όλα τα μέτρα και με πολλές αντιξοότητες. Μετά όμως ήρθε η δεύτερη καραντίνα, που διήρκεσε ακόμα περισσότερο και γι' αυτό ήταν πολύ πιο δύσκολη. Πέρυσι το καλοκαίρι βέβαια πραγματοποίησα ακόμα περισσότερες συναυλίες, πάντα φυσικά με πολλή προσοχή και τηρώντας όλα τα μέτρα, και σιγά - σιγά αρχίσαμε κάπως να επανερχόμαστε, αλλά ακόμα δεν έχουμε τελειώσει με την πανδημία, εξακολουθεί να καθορίζει τις ζωές μας σε πολύ μεγάλο βαθμό. Στις πρόβες που κάνουμε αυτό τον καιρό για την περιοδεία που ετοιμάζομαι να αρχίσω, μόνον εγώ και η Μαρία Φασουλάκη που τραγουδάμε και η μουσικός η οποία παίζει κλαρινέτο δεν φοράμε μάσκες. Οι υπόλοιποι μουσικοί φορούν συνέχεια, κυρίως για να προστατέψουν εμάς που δεν μπορούμε να φορέσουμε.
Όσο για το αν έμαθα και κατάλαβα κάτι, αυτό είναι ότι η υγεία, αυτό που λέμε «υγεία να έχουμε», δεν είναι καθόλου δεδομένη. Συνειδητοποιήσαμε, νομίζω, όλοι ότι ο άνθρωπος είναι κάτι πολύ μικρότερο και ασύγκριτα πιο ευάλωτο από όσο ίσως θέλαμε να πιστεύουμε. Δεν μπορούσες να μην το διαπιστώσεις και να μην το παραδεχθείς αυτό, όχι μόνο από τον εαυτό σου αλλά και βλέποντας δικούς σου ανθρώπους να νοσούν, να καταλήγουν στις ΜΕΘ και σε κάποιες περιπτώσεις να χάνονται.
Και, αντίστοιχα, πώς την βίωσες ως τραγουδίστρια η οποία βιοπορίζεται από αυτό που κάνει;
Είμαι από τις εξαιρέσεις, καθώς είμαι συνταξιούχος από την εργασία μου ως εκπαιδευτικός, δασκάλα συγκεκριμένα. Για πάρα πολλούς και πολλές άλλους/ες όμως δεν είναι έτσι και σε αρκετές περιπτώσεις υπήρχε πολύ σοβαρό πρόβλημα, που δεν έχει επιλυθεί ακόμα. Τι να κάνουν δηλαδή άνθρωπο που αυτό που έμαθαν και γνωρίζουν να κάνουν καλά στην ζωή τους είναι να παίζουν ένα όργανο; Να πάνε να μάθουν κάτι άλλο στα σαράντα ή και στα πενήντα τους και μάλιστα μέσα σε μια τέτοια συνθήκη; Δεν είναι καθόλου συμπτωματικό ότι ο σύλλογος των μουσικών της βόρειας Ελλάδας άρχισε να μαγειρεύει για όσα από τα μέλη του κυριολεκτικά δεν είχαν να φάνε, κάτι που συνεχίζεται ακόμα. Και δεν είμαστε μόνον όσοι και όσες είμαστε στον χώρο της μουσικής αλλά και πολλές ειδικότητες γύρω και πίσω από εμάς, ηχολήπτες, φωτιστές και άλλοι. Φίλος μου πολύ καλός ηχολήπτης αναγκάστηκε να γίνει πακετάς, τι άλλο να έκανε, πώς θα επιβίωνε;
Πώς κρίνεις τη στάση της κυβέρνησης απέναντι στους ανθρώπους του πολιτισμού κατά τη διάρκεια της πανδημίας;
Δυστυχώς, η κυρία Μενδώνη αλλά και η υπόλοιπή κυβέρνηση απλά δεν ενδιαφέρονται για τον πολιτισμό, είχε φανεί από πριν και το έδειξαν και στην περίοδο της πανδημίας, ουσιαστικά αδιαφορώντας για το πώς θα επιβίωναν οι άνθρωποί του. Αυτά που δόθηκαν, μετά από πολλούς αγώνες, ήταν ψίχουλα, δεν έφταναν ούτε καν για να επιβιώσει κάποιος/α, πόσο μάλλον να συνεχίσει να μελετά ή πολύ περισσότερο να είναι δημιουργικός/ή. Δεν γίνεται να μη θυμηθούμε αυτό που είχε πει ο μεγάλος Μάνος Χατζιδάκις, «αν πραγματικά είχαμε πολιτισμό, δεν θα είχαμε ανάλογο υπουργείο»…
Και, αντίστοιχα, τι θα είχες να πεις εντάσσοντάς την στον συνολικό τρόπο που πολιτεύεται από τότε που εκλέχθηκε;
Η κυβέρνηση αυτή απέτυχε σε όλα τα σοβαρά, τα πολύ σημαντικά θέματα και η πανδημία δεν είναι εξαίρεση. Σε μια πανδημία φυσικά δεν γίνεται να μην έχεις νεκρούς αλλά θα μπορούσαμε να έχουμε λιγότερους ίσως και από τους μισούς, από το ιλιγγιώδες για τα δεδομένα της χώρας μας νούμερο, αν είχε γίνει στοιχειωδώς καλύτερη διαχείριση, αν υπήρχε επαρκής αριθμός ΜΕΘ, αν έστω στις ΜΕΘ που υπήρχαν πήγαιναν όσοι και όσες έπρεπε, χρειαζόταν να πάνε και όχι αυτοί/ές που «έχουν μπάρμπα στην Κορώνη». Αυτό βέβαια εντάσσεται στο πλαίσιο μιας συνολικής αναλγησίας για την κοινωνία, από ανθρώπους, δυστυχώς, πολύ χαμηλής ποιότητας. Όπως έχω ξαναπεί, μας κυβερνούν άνθρωποι που πριν πουλούσαν βιβλία για το βάρος τους, με το κιλό, και όχι για το περιεχόμενό τους. Αυτό, νομίζω, τα λέει όλα…
Τι έχεις να πεις συνοπτικά για τον πόλεμο στην Ουκρανία; Κατά τη γνώμη σου, ο ένοχος / ηθικός αυτουργός είναι ένας ή περισσότεροι;
Για πολλοστή φορά βλέπουμε έναν λαό να δοκιμάζεται, ανθρώπους να χάνουν άδικα τη ζωή τους, να δυστυχούν, να υποφέρουν, να γίνονται πρόσφυγες και όλα αυτά επειδή ένας δικτάτορας αποφάσισε να εισβάλει σε μιαν άλλη χώρα. Από εκεί και πέρα, αν αυτός είναι ο ένοχος, οι ηθικοί αυτουργοί είναι σίγουρα περισσότεροι. Η σκέψη μας δεν μπορεί παρά να είναι με τον ουκρανικό λαό και αυτό σημαίνει ότι θέλουμε να υπάρξει ξανά ειρήνη το συντομότερο δυνατόν.
Πώς σχολιάζεις τις πρωτοβουλίες / συναυλίες των ανθρώπων της μουσικής εναντίον του πολέμου; Ποια θα ήταν τα κριτήριά σου για να συμμετάσχεις σε μια από αυτές;
Όλες αυτές οι πρωτοβουλίες είναι απολύτως θετικές και τις υποστηρίζω αμέριστα. Οσο για εμένα, δεν θέτω κανένα κριτήριο, αρκεί να με είχαν προσκαλέσει, αλλά το τηλέφωνο μου δεν χτύπησε, ενώ είναι γνωστό ότι σε ανάλογες εκδηλώσεις ήμουν πάντα παρούσα και μπροστά.
Και τα προσεχή, ίσως και λίγο πιο μακροπρόθεσμα σχέδιά σου, τώρα που τα μέτρα για την πανδημία, καλώς ή κακώς, θα χαλαρώσουν και επιπλέον μπαίνουμε στην καλοκαιρινή περίοδο;
Καταρχήν έχω μια νέα ομάδα μουσικών, που είμαι ενθουσιασμένη για το ότι συνεργάζομαι μαζί τους. Πρώτα από όλα θα μοιραζόμαστε τη σκηνή με την Μαρία Φασουλάκη, μια εξαίρετη ερμηνεύτρια με πολύ «γεμάτη» φωνή, και μαζί μας θα είναι ο Ευγένιος Χαλίλ στο μπουζούκι, ο Βασίλης Κετεντζόγλου στην κιθάρα, ο Γιώργος Κόνης στο πιάνο και το keyboards και η Κατερίνα Ταμβάκη στο κλαρινέτο. Θα αρχίσουμε τις εμφανίσεις μας από τα Ιωάννινα, αρχές Μαΐου θα είμαστε στην Αθήνα για να παρουσιάσουμε για ένα διήμερο τον δίσκο στον «Σταυρό Του Νότου» και την επόμενη χειμερινή σεζόν ελπίζω να είμαι επιτέλους ξανά στην Αθήνα για μια σειρά εμφανίσεων. Η τελευταία μου εμφάνιση εκεί ήταν στις 31 Ιανουαρίου του ’19, όταν τελείωσε η παράστασή μας στο «Γυάλινο Μουσικό Θέατρο» μαζί με την Αναστασία Μουτσάτσου και τη Μυρτώ Αλικάκη, και μου έχει λείψει πολύ αυτή η πιο κοντινή και τακτική επαφή με τον κόσμο!
Θα χαρούμε και εμείς γι' αυτό καθώς η Φωτεινή Βελεσιώτου είναι από τους ανθρώπους που δεν αγαπούν απλά και κατέχουν το καλό ελληνικό τραγούδι αλλά και αληθινά το υπηρετούν, με σπάνια σεμνότητα, ήθος και συνέπεια.
Φωτογραφίες: Εύα Λουκάτου, Κωνσταντίνος Οικονόμου
