Την εκ βάθρων αλλαγή της μουσειακής πολιτικής του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης αλλά και τη ριζική αναθεώρηση της πολιτικής που διέπει τη μόνιμη συλλογή του προανήγγειλε χθες η νέα καλλιτεχνική διευθύντριά του Κατερίνα Γρέγου, παρουσιάζοντας το εκθεσιακό πρόγραμμα των επόμενων μηνών του 2022.
Με στόχο να αναδειχτεί σε κορυφαίο εθνικό θεσμό για τη σύγχρονη τέχνη στην Ελλάδα αλλά και στην ευρύτερη περιοχή του ευρωπαϊκού Νότου, θα επιδιώξει να δώσει προτεραιότητα σε καλλιτέχνες της Μεσογείου και του Παγκόσμιου Νότου. Ως προς τη συλλογή του, που διαθέτει 1.400 έργα και έχει επικεντρωθεί στην τέχνη του 21ου αιώνα, στο εξής "θα εστιάζει περισσότερο σε πιο λεπτομερείς θεματικές", άμεσα συνδεδεμένες με τη γεωπολιτική θέση της Ελλάδας, και πιο στοχευμένο προσανατολισμό, σε συνάρτηση με την πολυπολιτισμική, ιστορική και κοινωνικοπολιτική δυναμική της Μεσογείου, της νότιας Ευρώπης και της περιοχής που κάποτε αποκαλούνταν Λεβάντε. Έτσι, "αντί να αναπτύσσει μια γενικής φύσης διεθνή 'παγκοσμιοποιημένη' συλλογή, θα δώσει προτεραιότητα σε καλλιτέχνες της Μεσογείου και του Παγκόσμιου Νότου" αλλά και στην απόκτηση έργων Ελλήνων καλλιτεχνών που "τα χρόνια της κρίσης, της λιτότητας και της απουσίας δομικής στήριξης, είδαν τις δυνατότητες και τις προοπτικές τους να περιορίζονται δραματικά".
Σ' αυτό το πλαίσιο, "αντικαθίσταται η ιδέα της 'μόνιμης συλλογής' και μιας στατικής και παγιωμένης μουσειολογικής μελέτης από μια ευέλικτη επιμελητική προσέγγιση, η οποία θα ανανεώνει συχνά τα εκτιθέμενα έργα της συλλογής και θα προτείνει καινούργιες αφηγήσεις, συνδέσεις, σχέσεις και ερμηνείες". Ταυτόχρονα, για την αναθεώρηση της συλλογής "δεν χρειάζεται πια έγκριση από θεσμικά όργανα εκτός Μουσείου". Ο σχεδιασμός των εκθέσεων της συλλογής θα ανατίθεται συστηματικά σε αρχιτεκτονικά γραφεία και εδικευμένους επαγγελματίες.
Το ΕΜΣΤ, ως δημόσιος φορέας, "δίνει έμφαση στον πολιτισμό ως κάτι που υπερβαίνει τη στεγνή οικονομική αξία και αντιμετωπίζει την τέχνη ως μέσο συμπεριληπτικότητας παρά ως πεδίο προνομίων και αποκλεισμών", ενώ η Κατρίνα Γρέγου εξήγγειλε τη θέσπιση, για πρώτη φορά, πίνακα αμοιβών για τους καλλιτέχνες που θα παράγουν καλλιτεχνικό έργο για το Μουσείο, που θα λαμβάνει υπόψη "τόσο την έκταση και τον χρόνο της παραγωγής ενός έργου όσο και το είδος και τον χρόνο της εκάστοτε έκθεσης".
Σε ό,τι αφορά τη διοικητική και οικονομική διαχείριση του ΕΜΣΤ, επικεντρώνεται σε τρεις βασικούς άξονες, τον προϋπολογισμό, τη στελέχωση και το επαγγελματικό πλαίσιο της συνεργασίας. Παρ' ότι η καλλιτεχνική διευθύντρια παραδέχτηκε ότι για τη λειτουργία του Μουσείου απαιτούνται 9 με 11 εκατ. ευρώ ετησίως, συμφωνα και με τη διεθνή πρακτική, ο υφυπουργός Σύγχρονου Πολιτισμού Νικόλας Γιατρομανωλάκης, που παραβρέθηκε στην παρουσίαση, έκανε σαφές ότι θα συνεχίσει την οικονομική στήριξη του Μουσείου αλλά θα παρακολουθείται στενά η απόδοσή του, χωρίς όμως να δεσμεύεται σε συγκεκριμένα ποσά. Ο φετινός προϋπολογισμός του ΕΜΣΤ πάντως ανήλθε στα 9.204.854 ευρώ, εκ των οποίων όμως τα 5.204.500 ευρώ προέρχονται από τα ταμειακά διαθέσιμα προηγούμενων ετών.
Η διοικητική - οικονομική διευθύντρια του Μουσείου Αθηνά Ιωάννου αναφέρθηκε στην υποστελέχωση του Μουσείου, στο οποίο θα έπρεπε να εργάζονται 88 υπάλληλοι αλλά αυτή τη στιγμή υπηρετούν 55, μίλησε για τις προσπάθειες του Μουσείου να εξασφαλίσει επιπλέον προσωπικό μέσω διαγωνισμου ΑΣΕΠ για 10 θέσεις αορίστου χρόνου διαφόρων ειδικοτήτων, δεν έκανε όμως καμία αναφορά στο γεγονός ότι το ΕΜΣΤ απείχε από τη διαδικασία της κινητικότητας των δημοσίων υπαλλήλων, μέσω της οποίας θα μπορούσε να εξασφαλίσει επιλέον 13 εργαζόμενους. Σε ερώτηση που έγινε, αν προηγήθηκε διαγωνισμός για την ανάθεση της μελέτης που αφορά τις κτηριακές αλλαγές, η κ. Ιωάννου απάντησε ότι έγινε με απευθείας ανάθεση.
Εντύπωση ωστόσο προκαλεί το γεγονός ότι, όπως αναρτήθηκε στη Διαύγεια, το κέτερινγκ για τη χθεσινή παρουσίαση, με ανάθεση στην εταιρεία Double Team Management IKE, κόστισε 5.728,80 ευρώ, ενώ για την ενοικίαση και προμήθεια φυτών διατέθηκαν 2.520 ευρώ.
Οι εκθέσεις που θα δούμε ώς το τέλος του 2022
Πολυσυλλεκτικό το εκθεσιακό πρόγραμμα που παρουσίασε χθες η Κατερίνα Γρέγου, περιλαμβάνει πέντε συνολικά περιοδικές εκθέσεις, ατομικές και ομαδικές, εκ των οποίων οι δύο είναι εγκαταστάσεις. Εκτός από την εγκατάσταση "Το δέντρο της πλατείας", που παρουσιάζεται ήδη στο Φουαγέ του ΕΜΣΤ από τις 15 Δεκεμβρίου, το υπόλοιπο εκθεσιακό πρόγραμμα θα αρχίσει να εκτυλίσσεται από τις 5 Μαΐου που εγκαινιάζεται η εγκατάσταση "Αμαζόνιος" του Δημήτρη Τσουμπλέκα στο παλιό Εργαστήριο του Νίκου Κεσσανλή και της Χρύσσας Ρωμανού στο κτήμα τους στο Μαρούσι, για να συνεχιστεί με το μπαράζ εγκαινίων εντός του ΕΜΣΤ στις 17 Ιουνίου.
Τριανταέξι διεθνείς καλλιτέχενες συγκεντρώνει η έκθεση "Statecraft. Διαμορφώνοντας" που επιμελείται η ίδια η καλλιτεχνικη διευθύντρια του ΕΜΣΤ Κατερίνα Γρέγου. Επιχειρεί ένα μακροβούτι στη σημερινή πολυπολιτισμική Ευρώπη, εξετάζοντας τους μηχανισμούς κατασκευής, τη δομή και την ιδεολογική ρητορική που ενέχει το οικοδόμημα του έθνους και του κράτους.
Αντίθετα, η έκθεση της φωτογράφου Ειρήνης Βουρλούμη "Στον ίδιο χώρο" ανοίγει έναν διάλογο με τον ζωγράφο Ανδρέα Βουρλούμη μέσα από 32 φωτογραφίες τραβηγμένες με κινητό τηλέφωνο σε διάφορα σημεία της Αθήνας πλάι σε ισάριθμους ζωγραφικούς πίνακες, υδατογραφίες, σχέδια και ποιήματα του παππού της.
Ο Αντώνης Πίττας, από την πλευρά του, στην έκθεση "jaune, geel, gelb, yellow -Πράξεις μοντερνισμού με τον Αντώνη Πίττα και τον Theo van Doesburg", αντιπαραθέτει σχέδια και γκουάς του Van Doesburg με δικές του μεγάλων διαστάσεων σιλουέτες από αλουμίνιο, εξετάζοντας την κληρονομιά του μοντερνισμού μέσα από ένα πολιτικό πρίσμα.
Το εκθεσιακό πρόγραμμα του 2022 συμπληρώνει το πρότζεκτ εν εξελίξει της Jenifer Nelson "Απόβλητα (Κληρονομιά), Μια διαπραγμάτευση του απωθημένου", όπου η καλλιτέχνης μέσα από υλικά απορρίματα δημιουργεί γλυπτικές μορφές που μπορεί να τις φοράει και να τις κουβαλάει μαζί της.
Για το 2023, το ΕΜΣΤ ετοιμάζει μεταξύ άλλων τις εκθέσεις "The Cosmopolitans" για τα 100 χρόνια από την Καταστροφή της Σμύρνης και "Η αγάπη στα χρόνια των ψυχρών οικειοτήτων", καθώς και τις αφιερωματικές για τον Ιάννη Ξενάκη και την Πένυ Σιόπις.
