Ο Χρίστος Στυλιανού έγραψε τη μουσική μιας από τις πλέον αξιόλογες και προσεγμένες τηλεοπτικές σειρές της εφετινής σεζόν, της μεταφοράς του μυθιστορήματος του Κωνσταντίνου Θεοτόκη «Αγάπη παράνομη», που μεταδίδεται από την ΕΡΤ. Συνομιλήσαμε μαζί του για τις ιδιαιτερότητες της μουσικής επένδυσης τηλεοπτικών σειρών και ακόμα περισσότερο όταν αυτές είναι εποχής, όπως στη συγκεκριμένη περίπτωση.
Είναι η πρώτη εμπειρία σου από επένδυση τηλεοπτικής σειράς ή έχουν προηγηθεί και άλλες;
Έχουν προηγηθεί και άλλες σειρές στις οποίες εκτός από οργανική μουσική είχα συνθέσει και τραγούδια. Το «Αγάπη παράνομη» είναι η πρώτη σειρά εποχής που έχω γράψει τη μουσική και η εμπειρία ήταν μοναδική. Τη νιώθω σαν παιδί μου.
Πόσο διαφορετικό είναι, σαν προσέγγιση αλλά και στην πράξη, το να γράφεις το soundtrack μιας τηλεοπτικής σειράς σε σχέση με αυτό μιας κινηματογραφικής ταινίας;
Το σινεμά, ανάλογα βέβαια και με το αντικείμενο αλλά και το ζητούμενο της σκηνοθεσίας, κάποιες φορές σού δίνει τη δυνατότητα να γράψεις με έναν πιο «επικό» τρόπο, σε άλλα εκφραστικά μεγέθη. Η τηλεόραση θέλει οικονομία στην έκφραση και ταπεινότερη προσέγγιση.
Ποιες είναι, κατά τη γνώμη σου, οι ιδιαίτερες απαιτήσεις της μουσικής για ένα σίριαλ;
Είναι διαφορετικές, ανάλογα με το ύφος και το είδος της σειράς αλλά και με το αισθητικό της πρόσημο. Για το «Αγάπη παράνομη» συγκεκριμένα, όλα βρίσκονταν σε μια πολύ λεπτή ισορροπία και οι «δοσολογίες» έπαιζαν μεγάλο ρόλο.
Ποιο είναι δυσκολότερο, αλήθεια, στη μουσική μιας σειράς, το να δώσεις την αίσθηση του χώρου ή του χρόνου;
Και τα δύο, δεν μπορείς να τα αποσυνδέσεις, όπως δεν μπορούν να αποσυνδεθούν ούτε στο σενάριο ούτε στην εικόνα. Χρόνος και τόπος είναι μια ενότητα αδιαίρετη. Υπάρχουν μέσα σου ταυτόχρονα όταν γράφεις και εσύ υπάρχεις μέσα τους.
Το να είναι η σειρά εποχής, όπως σε αυτή την περίπτωση το «Αγάπη παράνομη», δημιουργεί επιπλέον απαιτήσεις και, αν ναι, ποιες είναι αυτές;
Σίγουρα, γιατί σε μια σειρά εποχής δεν έχεις την ελευθερία να χρησιμοποιείς όλους τους ήχους και όλα τα όργανα, εκτός και αν αυτό είναι η γραμμή του σκηνοθέτη. Χρειάζεται έρευνα και γνώση του μουσικολογικού τοπίου της εκάστοτε χρονικής περιόδου.
Γενικά αλλά και όσον αφορά στη συγκεκριμένη σειρά, ξεκινάς κατά βάση από το σενάριο, συζητώντας με τον σκηνοθέτη ή παράλληλα και τα δύο γιατί τα θεωρείς εξίσου σημαντικά;
Πρώτα ξεκινώ από το σενάριο, ώστε να έχω μιαν εικόνα για το κλίμα της σειράς, όπως επίσης και για τους χαρακτήρες. Ακολουθεί συζήτηση με τον σκηνοθέτη ώστε να ανταλλάξουμε απόψεις και να φτάσουμε σε μια κοινή γραμμή.
Πώς ήταν λοιπόν η συνεργασία σου με τον Νίκο Κουτελιδάκη και την Ελένη Ζιώγα;
Ήταν μεγάλη χαρά και ανεπανάληπτη εμπειρία για εμένα η συνεργασία μου με αυτούς τους δύο ανθρώπους και πραγματικά τους ευχαριστώ για την εμπιστοσύνη που μου έδειξαν. Τους νιώθω πια σαν οικογένειά μου.
Το συγκεκριμένο θέμα, η μεταφορά του ομότιτλου βιβλίου του Κωνσταντίνου Θεοτόκη, παρουσίασε κάποιες ιδιαίτερες προκλήσεις για εσένα;
Τα ζητήματα που πραγματεύεται είναι πολύ «ζόρικα». Από τη μία ο βιασμός μιας κοπέλας και από την άλλη η πάλη του βιαστή με τους δαίμονές του. Αναγκαστικά και εγώ έπρεπε να «βιώσω» την τραγωδία όλων των χαρακτήρων.
Προσπάθησες να δημιουργήσεις θέματα / leitmotiv για κάποιους από τους χαρακτήρες ή αυτό δεν σε ενδιέφερε;
Πιστεύω ότι χρειάζεται να υπάρχει συγκεκριμένο μοτίβο για κάποιους χαρακτήρες ώστε η μουσική να τους «επισημαίνει», ειδικά όταν μιλάμε για τέτοιου είδους σειρά. Φυσικά, ανάλογα με τη σκηνή, αυτό το μοτίβο παραλλάσσεται, διαφοροποιείται και εξελίσσεται.
Παρατήρησα ότι χρησιμοποιείς κατά κύριο λόγο τα πνευστά, δευτερευόντως και συμπληρωματικά τα έγχορδα και καθόλου τα κρουστά. Υπάρχουν λόγοι, σκηνοθετικοί ή θεματικοί, που σε οδήγησαν σε αυτή την ενορχηστρωτική επιλογή ή ήταν μόνο ζήτημα ενστίκτου;
Χαίρομαι για την παρατήρηση! Τα πνευστά ήταν πράγματι η πρώτη μου σκέψη γι’ αυτή τη σειρά. Η ψύχρα του μετάλλου αποδίδει την οξύτητα του πόνου και της τρέλας που τυραννάει τους ήρωες αυτής της τραγωδίας. Τα έγχορδα είναι η αντίστιξη.
Το να υπάρχει ένα μόνο τραγούδι και όχι περισσότερα ήταν δική σου απόφαση ή έγινε σε συνεργασία με τον σκηνοθέτη και τη σεναριογράφο;
Αρχικά δεν επρόκειτο να υπάρχει κανένα τραγούδι. Ο Νίκος αλλά και η Ελένη ένιωθαν περιττή την όποια προσθήκη λόγου, δηλαδή στίχου. Ωστόσο τους έπεισα για τον επίλογο και έτσι γεννήθηκε «Το θεριό» με τους συγκλονιστικούς στίχους της Ελένης.
Η επιλογή του Απόστολου Ρίζου για να ερμηνεύσει «Το θεριό» ήταν προσωπική σου και με ποια κριτήρια έγινε;
Τον Απόστολο τον θαυμάζω και τον παρακολουθώ πολλά χρόνια. Όταν πήγαινα στο στούντιο για να ετοιμάσω το ντέμο, «άκουγα» μέσα μου τον Απόστολο να το ερμηνεύει. Δεν θα μπορούσαμε να έχουμε πιο ευαίσθητη και συνταρακτική ερμηνεία και τον ευχαριστούμε πολύ.
Και τα πιο άμεσα σχέδιά σου; Πάλι τηλεοπτική σειρά ή κάτι διαφορετικό;
Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα για νέα τηλεοπτική σειρά αντίστοιχου ύφους, όμως δεν μπορώ να πω τίποτα ακόμα. Επίσης μαζί με την Ελένη ετοιμάζουμε ένα άλλο, δικό μας project, για το οποίο χαίρομαι ιδιαίτερα.
Με δεδομένη την καλαίσθητη και εμπνευσμένη μουσική τού «Αγάπη παράνομη», θα το αναμένουμε και αυτό με ενδιαφέρον.
