Πώς να μπορέσει κανείς να μιλήσει για την προσφυγιά αν δεν την έχει νιώσει; Πώς μπορούν άραγε οι ιστορίες των Ελλήνων προσφύγων της Μικρασίας να εξακολουθούν να είναι επίκαιρες το 2022; Μήπως γιατί δεν έπαψαν ποτέ να υφίστανται οι αιτίες που μετατρέπουν τους ανθρώπους σε ανέστιους, σε κατατρεγμένους, σε πρόσφυγες; Φέτος, 200 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή, οι μνήμες εξακολουθούν να είναι ζωντανές, ομιλητικές. Το τραύμα της προσφυγιάς δεν επουλώνεται εύκολα.
Το “Αγόρι στο θεωρείο” της Αγγελικής Δαρλάση, που παίζεται στο Εθνικό Θέατρο σε σκηνοθεσία Σοφίας Μαραθάκη και διασκευή Άνδρης Θεοδότου, μεταφέρει επί σκηνής την περιπέτεια του μικρού Δρόσου, που έρχεται προσφυγάκι στην Αθήνα. Φιλοξενείται, μαζί με άλλες οικογένειες προσφύγων, στο Δημοτικό Θέατρο Αθηνών για κάποιο διάστημα ως ύστατη λύση στο οξύ προσφυγικό πρόβλημα που κλήθηκε να αντιμετωπίσει η ανέτοιμη Ελλάδα το 1922. Κι όταν λέμε οικογένειες, ας μην γελιόμαστε... Γυναικόπαιδα και ηλικιωμένοι, παιδιά ορφανά, οικογένειες λειψές, μια και ο ανδρικός πληθυσμός στην πλειονότητά του εκκαθαρίστηκε στη Μικρά Ασία.
Ο Δρόσος, ο κεντρικός χαρακτήρας που έπλασε με αγάπη η Δαρλάση, όπως και άλλα προσφυγάκια, ζει στα θεωρεία του θεάτρου, σε ένα παράδοξο κοινόβιο, όπου καθένας προσπαθεί να επιβιώσει και να ημερέψει. Τα παιδιά ονειρεύονται κόντρα στη σκληρή πραγματικότητα, ανακαλύπτουν μια έκδοση της «Τρικυμίας» του Σαίξπηρ και σιγά-σιγά μια παράσταση γεννιέται. Μια παράσταση καμωμένη από τα προσφυγάκια, μια παράσταση θεραπευτική. Με τοπόσημο το εγκαταλελειμμένο Δημοτικό Θέατρο της Αθήνας -που κατεδαφίστηκε στη συνέχεια, όπως τόσα άλλα σημαντικά κτήρια της πρωτεύουσας-, η σκηνή του θεάτρου λειτουργεί ως ίαμα και ως άσυλο.
Χωρίς κοιλιές ή αμηχανίες
Το “Αγόρι στο θεωρείο” είναι μια παράσταση όπου η τεχνική του θεάτρου μέσα στο θέατρο αναδεικνύεται υποδειγματικά. Η υποκριτική δεν είναι πομπώδης και το αίσθημα δεν μπλοκάρεται από ανούσιους βερμπαλισμούς, επιτηδεύσεις ή επιδερμικά συγκινησιακά φορτία. Ο σκηνικός διάκοσμος (σκηνικά-κοστούμια: Κωνσταντίνος Ζαμάνης) ακροβατεί μεταξύ της εικαστικής ατμόσφαιρας της εποχής και μιας μεταμοντέρνας λογικής (ιδίως στη διαρρύθμιση του πάνω θεωρείου-σκαλωσιά), αλλά δίνει αισθητικές-χωρικές λύσεις και δημιουργεί ατμόσφαιρα. Στο ίδιο μήκος κύματος και οι φωτισμοί του Σάκη Μπιρμπίλη, που ίσως να μπορούσαν να κινηθούν και σε περισσότερο θερμά χρώματα. Τα κοστούμια ομονοούν με τη συνολική σύλληψη. Ρυθμοί, χρονισμοί, χωρικές εναλλαγές και ανατροπές οδηγούν τον θεατή στο μεγάλο φινάλε. Η παραστασιακή ροή είναι σφιχτή και χωρίς «κοιλιές» ή αμηχανίες. Η μουσική, αρμονική. Η ομάδα των ηθοποιών είναι ισορροπημένη, καλοδουλεμένη, με φωνητικές δυνατότητες, υφολογική πλαστικότητα και διακριτές αξίες. Όλοι οι ηθοποιοί «δίνουν» απλόχερα και διαφορετικά. Η λύση του δράματος είναι συγκινητική, χωρίς μελοδραματισμούς. Λυτρωτική, χωρίς ευκολίες, καταδεικνύει ότι το θέατρο είναι «σπίτι» για καθέναν από εμάς, τους προσωρινούς στη ζωή. Το θέατρο είναι το σπίτι μας. Τόσο απλά.
INFO
Το “Αγόρι στο θεωρείο” της Αγγελικής Δαρλάση παίζεται στο Εθνικό Θέατρο σε σκηνοθεσία Σοφίας Μαραθάκη και διασκευή Άνδρης Θεοδότου
