Το «Αναλόγιο 2021» στον αύλειο χώρο του Μουσείου Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και στο Εθνικό Θέατρο (Αίθουσα τελετών) παρουσίασε, από 21 έως 28 Σεπτεμβρίου, δώδεκα παραστάσεις, εννέα ελληνικές και τρεις ξένες, μαζί με ποικίλες «Παράλληλες Δράσεις», μεταξύ των οποίων ένα Αφιέρωμα στον Μίκη Θεοδωράκη με το Καλλιτεχνικό σύνολο «Πολύτροπον».
Στα έργα «Χέρια» του Σάκη Σερέφα, «Ώρα Ελλάδος» της Στέλλας Ράπτη και «Ένδοξη ένδεια» του Παναγιώτη Μέντη, και στις παραστάσεις τους, αφιέρωσα τα δύο προηγούμενα εκτενή σημειώματα. Θα επιχειρήσω να διατρέξω ακόμη περισσότερα, με σταθμούς στα πιο χαρακτηριστικά.
«Ασύρματη σύνδεση» της Ναταλίας Κατσού (σκηνοθεσία Σοφίας Δερμιτζάκη), ένα ενδιαφέρον, καλογραμμένο και καλοπαιγμένο θεατρικό παιχνίδι ανάμεσα σε πραγματικότητα και επιστημονική φαντασία, όπου τα εξω-πλάσματα, Αβατάρ, έχουν ονόματα οικεία, όπως Μπουμπουλίνα, Οδυσσέας Ανδρούτσος, Μιαούλης κ.ά., φορούν σύγχρονα ρούχα και διαλέγονται με τους απογόνους τους.
«Η πυξίδα», της Σοφίας Καλογεράκη, σε σκηνοθεσία Ένκε Φεζολάρι: μια «συνάντηση κάπου αλλού» της Μαντώς Μαυρογένους με τον Τιτάνα Προμηθέα, «του οποίου ο μύθος αποτελεί από τις αρχαιότερες αναφορές στην ιδέα της επανάστασης και ο ιδεατός διάλογός τους προσπαθεί να γίνει πυξίδα στη ζωή του συγχρόνου ανθρώπου». Άμποτε! Άνιση, όμως, ανάπτυξη στη σκηνή της ενδιαφέρουσας ιδέας. Κυριαρχεί και δεσπόζει το ρωμαλέο τραγούδι της Σοφίας Παπάζογλου.
«Ένας αξέχαστος γάμος» της Εva Kamcevska από τη Β. Μακεδονία, σε μετάφραση Σμαρώς Κώτσια. Εντελώς πρωτόλειο θεατρικό κείμενο, που ούτε η σκηνοθεσία του Γιάννη Λασπιά δεν κατορθώνει να περισώσει.
«Καμπαρέ 1825» του Γιάννη Σολδάτου, σε σκηνοθεσία από τη Βίκυ Φίλιππα. Ο ομηρικός Οδυσσέας φτάνει στην Αθήνα, αργοπορημένος όπως πάντα, και δεν προφταίνει να αποτρέψει τη δολοφονία του Οδυσσέα Ανδρούτσου, μπροστά στον ναό της Αθηνάς Νίκης, στην Ακρόπολη. Το γνωστό, πικρό, σαρκαστικό, μαύρο έως κατάμαυρο χιούμορ του συγγραφέα στο φόρτε του, επικεντρωμένο στη στιγμή του θανάτου του ήρωα, όπου υφαίνεται ένα νήμα που διαπλέκει τον χρόνο και τον χώρο, μηχανεύοντας τον ιστό της ιστορικής μνήμης με ξέφτια και αλήθειες που απορρέουν από τον μύθο. Φτάνοντας μέχρι σήμερα. Μία από τις πιο έξυπνες πολιτικά «μαύρες κωμωδίες» του Γιάννη Σολδάτου, με «συμπάθεια» σκηνοθετημένη, παιγμένη.
«Οι κυρίαρχοι» του David Zabransky, από την Τσεχία, σε μετάφραση της Σόνιας Στάμου - Ντορνιάκοβα και ικανή σκηνοθεσία του Ευάγγελου Βογιατζή, που αναπαράγει επιτυχώς κλίμα και ύφος κλασικού τσεχικού «παράλογου»: ένας κόσμος ανάποδα, με αφεντικά τους σκύλους και υποτακτικά τετράποδα τους ανθρώπους.
Θα κλείσω με τον «Φύλακα μιας επανάστασης» του Μάνου Καρατζογιάννη, σε σκηνοθεσία του ίδιου, με εξαιρετική μουσική του Δημήτρη Τσάκα, μια σοβαρή, σκεπτόμενη, ολοκληρωμένη πρόταση, ως κείμενο και ως παράσταση. Παρακολουθούμε τη ζωή και τα έργα του ιστοριοδίφη και συγγραφέα Γιάννη Βλαχογιάννη, που εδραίωσε στη συλλογική μας μνήμη τον Αγώνα του 1821. Ανέσυρε από τη λήθη τον Μακρυγιάννη, μα, πάνω απ' όλα, έκανε έργο ζωής να αναδείξει την αξία της Παιδείας. Που είναι η σπορά του μέλλοντος και που, όπως γράφει το Ευαγγέλιο, σήμερα «έπεσε παρά την οδόν και κατεπατήθη». Μια κατεδαφιστική διαδικασία που άρχισε «ανεπαισθήτως» δεκαετίες πριν και τη βλέπουμε να ολοκληρώνεται σήμερα. Τον Βλαχογιάννη ενσαρκώνει ο σπουδαίος μας ηθοποιός Γιάννης Νταλιάνης, σε τόνους χαμηλούς, πλήρης μέσα στην απλότητα και απλός στην πληρότητά του, ένας έξοχα διδαγμένος ρόλος. Μια απόλαυση αισθητική και πνευματική.
