Σε πολλές χώρες οι δημόσιες αρχές αξιολογούν την απόδοση των χρημάτων που επενδύονται στον δημόσιο τομέα, για να μπορέσουν έτσι να λάβουν κατάλληλες αποφάσεις και να εφαρμόσουν πολιτικές. Αυτό γίνεται και στον χώρο των βιβλιοθηκών. Ένας βασικός δείκτης είναι η "Απόδοση της επένδυσης (ΑΤΕ)", που υπολογίζεται αν από το συνολικά οικονομικά οφέλη αφαιρέσουμε τα κόστη και διαιρέσουμε επίσης με τα κόστη.
Για να γίνουν αυτοί οι υπολογισμοί υπολογίζονται μόνο τα άμεσα οφέλη από τη λειτουργία των βιβλιοθηκών, δηλαδή, μεταξύ άλλων, οι συλλογές βιβλίων, η πρόσβαση σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές, οι χώροι συναντήσεων και εκδηλώσεων, οι υπηρεσίες βιβλιογραφικής αναφοράς. Δεν υπολογίζονται καθόλου τα έμμεσα οφέλη από τη λειτουργία τους, όπως οι πιθανές επιρροές στον γραμματισμό και την καταπολέμηση του αναλφαβητισμού, στην αύξηση των προοπτικών απασχόλησης λόγω των εκπαιδευτικών προγραμμάτων και πολλά άλλα. Επίσης δεν υπολογίζονται δευτερογενείς και τριτογενείς επιπτώσεις από τη λειτουργία τους.
Σε λίγο παλαιότερα στοιχεία βρίσκουμε ότι: Στην Ισπανία, στο σύνολο των δημοσίων, ερευνητικών και ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών, το άμεσο κέρδος κινήθηκε μεταξύ 3,09 δισ. - 4,23 δισ. ευρώ, δηλαδή ο δείκτης ΑΤΕ ήταν ίσος με 2,80-3,83. Με λίγα λόγια, για κάθε 1 ευρώ που επενδύθηκε σε βιβλιοθήκες, αυτές επέστρεψαν στην κοινωνία (και στο ΑΕΠ της χώρας) 2,8-3,8 ευρώ. Στον Καναδά, για το 2019, η τιμή αυτή έφτασε το 4,6 προς 1 δολάρια στις λαϊκές βιβλιοθήκες και 3,4 προς 1 στις ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες.
Η χρήση τέτοιων δεικτών είναι απαραίτητη για πολλούς λόγους. Έχουν να κάνουν με την οργάνωση της κοινωνίας, με τη λογοδοσία των διοικούντων στην κατανομή των πόρων προς την κοινωνία, με τα οφέλη των δημοσίων υπηρεσιών πρόσβασης και πληροφόρησης προς το κοινωνικό σύνολο και την οικονομική ανάπτυξη.
Εννοείται πως στη χώρα μας δεν έχει γίνει ποτέ καμία μελέτη τέτοιου τύπου από το κράτος. Οπότε οι όποιες διοικητικές αποφάσεις λαμβάνονται με αποκλειστικό γνώμονα τη στάση, τις γνώσεις και τις αντιλήψεις των διοικούντων, οι οποίοι αγνοούν τον σημαντικό ρόλο που μπορούν να παίξουν οι βιβλιοθήκες στην παιδεία, τον πολιτισμό, την κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη του τόπου, ακόμα και σε επίπεδο ωφελιμιστικό και καθαρά οικονομικό.
Τα δύο παραδείγματα που φέραμε υπογραμμίζουν τη σημασία που μπορούν να έχουν οι βιβλιοθήκες. Στην Ελλάδα, με τους πενιχρούς προϋπολογισμούς των ελληνικών βιβλιοθηκών είμαστε σίγουροι ότι αυτοί οι δείκτες είναι ακόμα υψηλότεροι, καθώς οι βιβλιοθήκες μας προσφέρουν έργο εφάμιλλο πολλών άλλων ευρωπαϊκών και αμερικανικών βιβλιοθηκών με πολύ λιγότερα χρήματα. Πρέπει να γίνει επιτέλους κατανοητό ότι οι βιβλιοθήκες δεν είναι ντεκόρ και άλλοθι του κράτους, αλλά ουσιαστικοί μοχλοί ανάπτυξης.
