Σε καλλιτεχνικό φαινόμενο που έχει προκαλέσει συζητήσεις και έχει κάνει το κοινό να κατεβαίνει έως την πλατεία Βάθη και την οδό Χαλκοκονδύλη, για να δει μια γυναίκα «Στην άκρη του βατήρα», εξελίχθηκε η χοροθεατρική παράσταση με τις απανωτές παρατάσεις, στο υπόγειο με την επωνυμία «Μπαγκλαντές». Σε έναν γυμνό χώρο που μεταμορφώνεται πότε σε σπίτι, πότε σε πασαρέλα και πότε σε γιαπωνέζικο λουτρό, μια γυναίκα της εποχής μας στέκεται μετέωρη ανάμεσα σε επίμονα, αναπάντητα ερωτήματα και φόβους.
Μέσα από στιγμιότυπα, με σαρκαστικό, αυτοσαρκαστικό, χιουμοριστικό αλλά και συγκινητικό τρόπο, όπου οι περισσότεροι μπορούμε να αναγνωρίζουμε την καθημερινότητά μας, περνούν οι στιγμές της κρίσης που βιώνουμε, υπαρξιακής, κοινωνικής, οικονομικής, πολιτικής, ηλικιακής. Η performer Σάνια Στριμπάκου με σωματική δεξιοτεχνία «κολυμπά» ανάμεσα στις αντιφάσεις της, στην αναποφασιστικότητά της και στα αδιέξοδα που -κατά κύριο λόγο- η ίδια δημιουργεί στον εαυτό της, σε μια χορογραφία που σκηνοθέτησε με παλμό και ευρηματικότητα η χορογράφος Μαρία Γοργία.
"Η επιλογή του υπογείου 'Μπαγκλαντές' της οδού Χαλκοκονδύλη έγινε εντελώς στοχευμένα. Ήθελα να φέρω τον θεατή σε μια υποβαθμισμένη περιοχή της Αθήνας, όπου η κρίση έχει αναπτυχθεί σε τέτοιο βαθμό που δεν φαίνεται μόνο αλλά την μυρίζεις ακόμα και στον αέρα", εξηγεί η χορογράφος μιας παράστασης που "δεν είναι τίποτα άλλο παρά ένα αντιφατικό και πολύμορφο παζλ μιας γυναίκας που βρίσκεται στο μεταίχμιο. Στην άκρη του βατήρα. Το κοινό ενθουσιάζεται. Μια θεατής ένα βράδυ ήταν πάρα πολύ συγκινημένη και δεν έβρισκε λόγια για να εκφραστεί.
Πολλοί μάς λένε ότι η παράσταση τους αφορά, τους αγγίζει, θέλουν να την ξαναδούν και έρχονται περισσότερες από μία φορές. 'Με ταρακούνησε' δήλωσε κάποιος και έκλεισε θέση για πολλοστή φορά. Το κοινό διαφέρει, άλλες φορές παρακολουθεί ήρεμα, άλλες είναι έντονα συμμετοχικό, πολλές φορές γελάει πολύ και φεύγοντας μιλάει για 'απελευθέρωση'. Πάντως δεν το δούλεψα με στόχο απελευθερωτικό, γιατί δεν αισθάνομαι λυτρωμένη", συμπληρώνει η Μαρία Γοργία.
Το υπόγειο ταιριάζει με τον εγκλωβισμό
"Το υπόγειο ταιριάζει πάρα πολύ με το θέμα του έργου, τον εγκλωβισμό. Ο χώρος, σκληρός και παρακμιακός, αντανακλά την εσωτερική γύμνια της ηρωίδας. Ταυτόχρονα σε όλη την περιοχή είναι ανάγλυφη η εικόνα της κρίσης και έτσι μοιάζει σαν να περνάς από την εξωτερική κρίση στην εσωτερική, στην υπαρξιακή. Η καταρρακωμένη ψυχή της πρωταγωνίστριας ταιριάζει στο υπόγειο και το κοινό, χωρίς να το ξέρει, μοιάζει να έχει εισβάλει στον κόσμο της", αναφέρει η χορογράφος.
"Κάθε φορά που αποφασίζω να κάνω ένα έργο επηρεάζομαι από το θέμα που με καίει εκείνη την περίοδο. Και βρίσκομαι σε μια περίοδο ζωής όπου ζω τη δική μου κρίση, υπαρξιακή, ηλικιακή, οικονομική, κοινωνική. Στην ουσία, άρχισα να παρατηρώ τον εαυτό μου. Το κείμενο με την καρέκλα, το 'φοβάμαι', είναι παρατήρηση στον εαυτό μου, στις φοβίες μου, στο άγχος της καθημερινότητας, στο 'να μην ξεχάσω'. Αρχικά είχα βρει ένα κείμενο του Δημητριάδη που ταίριαζε, ταυτόχρονα διάβαζα και ένα έργο του Μπέκετ που λέγεται 'Συντροφιά' στο οποίο και κατέληξα, ένα φοβερό έργο για τη μοναξιά, τον θάνατο.
Όλα αυτά γεννούσαν σκηνές, εικόνες και άρχισα να δουλεύω αβίαστα, οπότε στην ουσία μιλώντας για κάτι πολύ προσωπικό μου ήξερα ότι έμμεσα έλεγα κάτι που αφορούσε και τον υπόλοιπο κόσμο. Δεν είναι γυναικείο έργο. Είναι ανθρώπινο». Στην παράσταση το κοινό συμμετέχει σε ένα είδος διάδρασης που λειτουργεί παρηγορητικά, ακόμα και θεραπευτικά ορισμένες φορές, λίγο σαν το ντιβάνι του ψυχιάτρου. "Η διάδραση με το κοινό είναι ένα από τα κεντρικά στοιχεία του έργου. Εντείνει το ενδιαφέρον τού θεατή κάνοντάς τον συμμετοχικό. Πάνω από όλα όμως κάνει τον θεατή να αισθανθεί ότι είναι και εκείνος 'στην άκρη του βατήρα'", καταλήγει η κ. Γοργία.
Σάνια Στριμπάκου: "Είναι κοινή αγωνία"
Σε έναν παραληρηματικό μονόλογο που καταδεικνύει το παράλογο της ύπαρξής μας, η χορεύτρια Σάνια Στριμπάκου μετατρέπεται σε ένα αιλουροειδές που σκαρφαλώνει τοίχους, μπαίνει σε χαμάμ, εγκλωβίζεται μέσα στα ίδια της τα ρούχα, περιπλανιέται ανάμεσα στο κοινό, παίζει τον ρόλο ακόμα και του ψυχολόγου διατυπώνοντας ερωτήσεις σε θεατή που δέχεται να "παίξει" τον ασθενή. Ακροβατώντας ανάμεσα στα ρήματα "θέλω" και "μπορώ", που επαναλαμβάνει με ταχύτητα, η performer επισημαίνει πως "είναι η πρώτη φορά που κάνει σόλο και η μεγαλύτερη ανασφάλεια ήταν ο λόγος". Έχοντας παρακολουθήσει σεμινάρια για performance στο εξωτερικό, ξέρει ωστόσο να δημιουργεί χορευτικές εικόνες από πολύ απλά πράγματα και την ίδια ώρα μπορεί να αντιλαμβάνεται το κοινό σαν έναν εντελώς ζωντανό παρατηρητή. "Πάτησα στη δική μου ζωή και τις ανησυχίες, προσπάθησα να είμαι ειλικρινής, ουσιαστική και ακριβής. Εδώ αυτό το υπόγειο θα μπορούσε να είναι και το σπίτι μου όπου έχω καλέσει το κοινό σε μια ιδιωτική μου στιγμή".
Ανατρέποντας την κλασική συνθήκη θεάτρου και σκηνής όπου δεν υπάρχει απόσταση ασφαλείας, η Στριμπάκου εξηγεί πως "πάτησε στη δική της ζωή, έθεσε τα δικά της ερωτήματα, εξέφρασε τις δικές της ανησυχίες, χωρίς ωστόσο να τα κάνει αυτά παράσταση". Με αυτόν τον τρόπο "ο θεατής μπορεί να παρακολουθήσει κάτι που αφορά τον ίδιο. Πρόκειται για μια κοινή αγωνία", συμπληρώνει. Από τα πιο δυνατά σημεία της παράστασης, η ώρα που το σώμα περνά από την νεανική ηλικία στα γηρατειά, με τρόπο που συγκλονίζει καθώς η μεταμόρφωση συμβαίνει μπροστά στα μάτια μας.
"Το έργο έχει μια εξέλιξη ηλικιακή αλλά γυρίζει και από τα γηρατειά πίσω στα νιάτα μέσω της μνήμης, έχει μια ανησυχία κοινωνική, πολιτική. Μπορεί κάποιος να ταραχτεί, να συγκινηθεί, να σοκαρισθεί, να ευαισθητοποιηθεί από ένα άγγιγμα ή από το πλησίασμά μου προς αυτόν, αλλά δική μου πρόθεση δεν είναι να σοκάρω, να τρομάξω, να προσβάλω, να επιτεθώ. Το κάθε χιλιοστό πλησιάσματος ή απομάκρυνσης είναι μελετημένο. Αγγίζω, προσκαλώ, μιλάω, συζητάω έως το σημείο όμως που ο θεατής να μην μπορεί να εισβάλει στο έργο, στη δράση και στη σκηνή και να αλλάξει το νόημα. Δεν είναι σκοπός του έργου να δούμε πόσο ο θεατής θα μπορέσει να επέμβει, ακόμα και αν έχει τη δυνατότητα να πει πολύ προσωπικά του πράγματα. Και τελικά πολύ εύκολα ο άνθρωπος μπαίνει στη διαδικασία να πει πράγματα για τον εαυτό του".
Μάνια Ζούση
