Του Λέανδρου Πολενάκη
Το προηγούμενο σημείωμα ήταν αφιερωμένο στη σχεδόν άγνωστη στο πλατύ κοινό ελληνική προϊστορία της θεατρικής ομάδας του ισπανόφωνου ηθοποιού, σκηνοθέτη και συγγραφέα Ροντρίγκο Γκαρσία, στην επεισοδιακή παράσταση των Δελφών, που, όπως έμαθα εκ των υστέρων, έχει εν μέρει κινηματογραφηθεί από τον Σπύρο Βραχωρίτη και υπάρχει ως ντοκουμέντο. ΄Εγραφα για μια κωμικοτραγική παρεξήγηση που έκανε το κοινό εκείνης της παράστασης να σηκωθεί και να τρέχει αλλόφρον, σε κατάσταση πανικού, και για όσα ακολούθησαν την επομένη, όταν επιχειρήθηκε να δοθούν αμοιβαίες εξηγήσεις στο αμφιθέατρο του ευρωπαϊκού Συνεδριακού Κέντρου Δελφών. Το Κέντρο, που ίδρυσε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και αποτελούσε κόσμημα του πολιτισμού μας, έχει, σήμερα, δυστυχώς, υποβαθμιστεί και λειτουργεί υποτυπωδώς. Είναι καθήκον, νομίζω, της κυβέρνησης της Αριστεράς να του ξαναδώσει τη χαμένη αίγλη του. Θα επαναλάβω ότι η άγνωστη τότε, νεανική θεατρική ομάδα του ηθοποιού, σκηνοθέτη και συγγραφέα Ροντρίγκο Γκαρσία, ξεκινώντας στην ουσία τη διεθνή σταδιοδρομία της από τους Δελφούς, χαίρει σήμερα παγκόσμιας φήμης, με την ονομασία «La carniceria Teatro» («Θέατρο κρεοπωλείο»), λόγω της «ωμότητας» των σκηνικών της δρώμενων που συνδυάζουν, θέατρο, εικαστικά, χορό, βίντεο, αυτοσχεδιασμό, περφόρμανς, αιφνιδιάζοντας την όψη και τη διάνοια των θεατών, ώστε να αποτινάξουν ομοιοπαθητικά τον φόβο που εμφυτεύει στις συνειδήσεις τους ένα άλλο θέατρο, αφιερωμένο στην υπηρεσία του κατεστημένου.
Παρακολούθησα την πορεία της ομάδας στο εξωτερικό και στην Ελλάδα, όπου φιλοξενήθηκε πριν δύο χρόνια στο Φεστιβαλ Αθηνών, και μπορώ να πω ότι δεν έχει αλλάξει «φιλοσοφία». Παρά τη διεθνή φήμη της, δεν έβαλε «νερό στο κρασί της» και εξακολουθεί να εκφέρει τον ίδιο ριζοσπαστικό πολιτικό λόγο, με αποτέλεσμα, ίσως, μερικές φορές, μέσα στην ορμή της, να «καίει τα χλωρά με τα ξερά». Αυτή είναι η μόνη ένσταση που έχω να κάνω.
Τα παραπάνω γράφονται με αφορμή την παράσταση στην Ελλάδα από την Εταιρεία Θεάτρου Παίκτες (θέατρο «Προσκήνιο»), σε δραματουργική επεξεργασία και σκηνοθεσία της Μαρίας Σάββα, μιας συρραφής αποσπασμάτων από έργα του Γκαρσία, με τίτλο «Αγόρασα ένα φτυάρι από το ΙΚΕΑ για να σκάψω τον τάφο μου»: (μετάφραση κειμένων: Λίτσα Φρυδά, Νίκος Λάμποτ, Κατερίνα Σπάθη). Είναι σπάνιο να «πιάνει» η «μεταφύτευση» του λόγου ενός τόσο ιδιότυπου και προσωπικού δημιουργού, που συνθέτει τα έργα του επί σκηνής, σε «ξένο χώμα». Η προσπάθεια, ωστόσο, της Μαρίας Σάββα και των συνεργατών της στέφεται από πλήρη επιτυχία. Κατ' αρχάς, η πετυχημένη επιλογή και συρραφή αποσπασμάτων «δένει» με τα σύντομα ποιήματα του Χιλιανού Νικάνορ Πάρα, γραμμένα λίγο πριν από το πραξικόπημα του Πινοσέτ, δίνοντας ένα νέο, ολοκληρωμένο έργο, μάλιστα πολλές φορές χωρίς τα μειονεκτήματα των πρωτοτύπων. Το ύφος, ομοιογενές, είναι εμβαπτισμένο σε ένα χιούμορ μεσογειακό, που μέσα από την ηθελημένη υπερβολή δίνει στον θεατή τη δυνατότητα να αντέξει την εικόνα του παραμορφωμένου ειδώλου του στον καθρέφτη. Οι κύκλιοι μουσικοχορευτικοί ρυθμοί, σχεδόν άψογοι. Με τη Μαρία Σάββα ως κεντρικό άξονα και τους πολύ άξιους, ισοδύναμους «περφόμερς» σε ρόλους περιφερειακών «κομπέρ» Κατερίνα Κλειτσιώτη, Σωτήρη Μπακόλα, Βαγγέλη Ντίνο που «τα δίνουν όλα». Η άνετη διαμόρφωση του σκηνικού χώρου, των Ανδρέα Βούσουρα, Βασίλη Γεροδήμου, οι όμορφες κούκλες της Αννίτας Αργυροηλιοπούλου, η ωραία μουσική του Απόστολου Λεβεντόπουλου, οι λειτουργικοί φωτισμοί του Τάσου Παλαιορούτα, τα δεμένα video της Άλκηστης Καφετζή προσφέρουν ένα θέαμα που διδάσκει, παρηγορεί και διασκεδάζει.
*
Κλείνω με μια αναφορά στην ακούραστη, χαρισματική Μαρία Ξενουδάκη, που εδώ και πάρα πολλά χρόνια «χτυπά» το αμαθές και απαθές πρόσωπο μιας υπνώττουσας κοινωνίας με το σφυρί του «Αντιθεάτρου». Στον νέο χώρο της, στην οδό Αυλητών, στου Ψυρρή, ανεβάζει διασκευασμένο για το θέατρο το αριστούργημα του Μπέργκμαν «Η έβδομη σφραγίδα». Το ανεβάζει σαν οργισμένη κραυγή εναντίον του σύγχρονου μεσαίωνα και των όψιμων σταυροφόρων του. Και το ανεβάζει καλά. Με την ίδια και με τους ισάξιους Χάρη Λογγαράκη και Αργυρώ Τσιρίτα, σε σκηνικά της Χάρης Γκέρτσου. Πάντα δραστήριο, πάντα επίκαιρο το «Αντιθέατρό» της.
