Τη δράση και τη σκέψη του Ηλία Ηλιού επιχειρεί να αναδείξει ο Βασίλης Μπακατσούλας στο βιβλίο του "Ηλίας Ηλιού. Η ζωή και η δράση του", που κυκλοφόρησε πριν μερικές ημέρες (εκδ. Κέδρος), το επίμετρο του οποίου υπογράφει ο πολιτικός επιστήμονας Ηλίας Νικολακόπουλος. Η πρώτη ουσιαστικά βιογραφία του ιστορικού ηγέτη της Αριστεράς παραδίδεται από έναν από τους τελευταίους εν ζωή συνεργάτες του, ο οποίος βρέθηκε κοντά του ως νεαρός βουλευτής της ΕΔΑ το 1958 αλλά και στη μεταδιδακτορική ΕΔΑ. Αντλώντας από ομιλίες, και αναμνήσεις, ερευνώντας τις πηγές, ο Μπακατσούλας σκιαγραφεί το πολιτικό πορτρέτο του Ηλιού ενώ παραθέτει κείμενά του μέσα από τα οποία αναδεικνύεται η σκέψη του και ως αριστερού και ως ρεαλιστή πολιτικού.
Παρακολουθεί τη ζωή του από τη γέννησή του στη Λήμνο και στη συνέχεια τη δράση του στην ιδιαίτερα ταραγμένη ιστορικά εποχή του, την οποία σημάδεψαν δικτατορίες, ολοκληρωτικά καθεστώτα, στρατιωτικά κινήματα, δύο παγκόσμιοι πόλεμοι, Κατοχή και Εμφύλιος. Αναδεικνύοντας τη νηφαλιότητα αλλά και το χιούμορ του ο συγγραφέας καταδεικνύει τους αγώνες του Ηλιού για τη δημοκρατία αλλά και τα οράματά του για κοινωνική και πολιτική αλλαγή. Τον παρακολουθεί σε όλες τις εκφάνσεις του δημόσιου βίου του, από τα έδρανα της Βουλής και τους πολιτικούς αγώνες μέχρι τα πνευματικά και αισθητικά ζητήματα με τα οποία αναμετριέται κάθε φορά. Φωτεινό μυαλό, ορθολογικός και πειστικός στο βήμα, μαχητικός ενάντια στις βιαιότητες, ευγενής και φιλικός απέναντι στους αντιπάλους, ριζοσπάστης στις πολιτικές προτάσεις του, άνοιξε δρόμους και ορίζοντες, έφερε στην κοινωνία τον άνεμο της ανανέωσης παραμένοντας βαθιά ανθρωπιστής.
Ο συγγραφέας αποτιμά τη ζωή και το έργο του ρηξικέλευθου και ακαταπόνητου αγωνιστή της Αριστεράς και της διανόησης και τον παρουσιάζει μέσα από το βιβλίο του ως "υπόδειγμα πολιτικού, νομικού και πνευματικού ανθρώπου, με ήθος και εργατικότητα".
