Ο Σύλλας Τζουμέρκας χαμογελά καθισμένος απέναντί μου σε ένα καφέ στα Εξάρχεια, με ένα μεγάλο ποτήρι μπύρα στα χέρια του. «Η έκρηξη», η δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία του που προβάλλεται ήδη στις αίθουσες, είναι μια ευρωπαϊκή συμπαραγωγή, και την άνοιξη του 2015 ξεκινά η προβολή της πέρα από την Ελλάδα, σε δέκα χώρες... Τον ρωτάω πώς ξεκίνησε η περιπέτεια αυτής της ταινίας: «Θυμάμαι, το πρώτο πράγμα που γράφτηκε είναι ο καθαρτήριος λόγος της Μαρίας, του κεντρικού χαρακτήρα, μπροστά σε μια ομάδα γυναικών, στο Πολιτιστικό Κέντρο των Αγίων Αναργύρων. Είναι μια στιγμή που η ηρωίδα βλέπει τη ζωή της γυμνή... Τότε καταλάβαμε με τη συν-σεναριογράφο Γιούλα Μπούνταλη ότι έχουμε έναν χαρακτήρα που μπορεί να 'σηκώσει' μια ολόκληρη ταινία, έναν χαρακτήρα με τον οποίο μπορούμε να 'ζήσουμε' για τα επόμενα τρία χρόνια, όπως και έγινε τελικά».
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΚΩΣΤΑ ΤΕΡΖΗ
* Στην ταινία φαίνεται να καταδικάζεται απόλυτα η προηγούμενη γενιά, των γονιών...
Κακά τα ψέματα, η δική μου γενιά ξύπνησε ξαφνικά μέσα σε έναν κόσμο που κατέρρεε. Αυτό είναι μια πραγματική εμπειρία, που δεν μπορεί να κρυφτεί, είναι προς διαχείριση... Αντί να μένουν θαμμένα αυτά τα πράγματα, καλύτερα να βγαίνουν προς τα έξω. Αλλά πρόσεξε, εγώ μιλάω για την αλήθεια μιας εμπειρίας. Δεν είμαι ούτε πολιτικός ούτε δικαστής για να καταδικάσω. Ξέρω όμως πως όταν αυτή η κοπέλα μιλάει όπως μιλάει στον πατέρα της στην ταινία, έχει δίκιο...
* Ωστόσο έχεις πει ήδη πως η «Έκρηξη» δεν είναι ακριβώς μια ταινία για την Ελλάδα...
Ναι, αυτό πιστεύω. Διαδραματίζεται εδώ, και είναι αλήθεια πως ορισμένα γεγονότα που συμβαίνουν εδώ λειτουργούν σαν επιταχυντές, πράγματα που σε άλλες εποχές θα λειτουργούσαν «υπόκωφα», θα είχαν μεγάλη διάρκεια, μέσα στην κρίση αποκτούν εξαιρετικά επείγουσες διαστάσεις. Από την άλλη μεριά όμως, γενικά στην Ευρώπη η μεσαία τάξη συμπιέζεται προς τα κάτω. Οι άνθρωποι δυσφορούν, εκρήγνυνται. Αυτό είναι ένα στοιχείο που οι θεατές το αναγνωρίζουν παντού όπου προβάλλεται η ταινία, αναγνωρίζουν τη ριζοσπαστικοποίηση, τις αντιφάσεις, τη μισαλλοδοξία, την ανάγκη για ελευθερία... Μου άρεσε κάτι που μου είπαν σε ένα φεστιβάλ του εξωτερικού όπου προβλήθηκε η ταινία: «Ήρθαμε να δούμε μια ταινία για την κρίση στην Ελλάδα και τελικά είδαμε μια ταινία για έναν γυναικείο χαρακτήρα που μας ενδιέφερε περισσότερο».
* Έχει γραφτεί πάντως και η «μομφή» ότι οι νέοι Ελληνες σκηνοθέτες έχουν τόσο πολύ στραμμένο το βλέμμα τους στο εξωτερικό, που χάνουν το εγχώριο κοινό...
Εγώ θέλω να έρθει να δει την ταινία μου όσο περισσότερος κόσμος γίνεται, και γι' αυτό προσπαθώ να την κάνω όσο πιο ελκυστική μπορώ. Αυτό θεωρώ ότι είναι η δουλειά μου. Ωστόσο δεν μου αρέσει το τράβηγμα από το μανίκι, είναι σαν να προσπαθούμε να προστατεύσουμε την καρέτα-καρέτα... Ζούμε σε ελεύθερη χώρα, σε μια ελεύθερη αγορά και ο καθένας διαλέγει πώς θα περάσει την ώρα του. Και είμαι πολύ χαρούμενος που την «Έκρηξη» θα τη δει κόσμος κανονικά στις αίθουσες στην Ελλάδα, αλλά και στη Γερμανία, την Ιταλία, την Πολωνία, την Ολλανδία...
* Οι ήρωές σου, ειδικά η νεότερη γενιά, εμφανίζονται σε κατάσταση συναισθηματικής «υπερθέρμανσης», ενώ ο ερωτισμός και η βίαιη σύγκρουση συμπλέκονται...
Μου αρέσει και η σύγκρουση και ο «πυρετός» των ανθρώπων. Και δεν υπάρχει εποχή χωρίς πόνο. Απλώς υπάρχουν εποχές που φανταζόμαστε ότι δεν πονάμε. Η δική μας εποχή είναι πιο επώδυνη αλλά και πιο αληθινή. Και μου έρχεται στο μυαλό μια φράση του Ρολάν Μπαρτ: «Προτιμώ τον λόγο που δεν διαφημίζει τη συμφωνία».
* Έχεις πει ότι αγαπάς τον κινηματογράφο του Μιχάλη Κακογιάννη και σε έχει επηρεάσει...
Ναι, ιδιαίτερα το «Τελευταίο ψέμα» και το «Κορίτσι με τα μαύρα». Νομίζω ότι ο Κακογιάννης «έβαλε» την κοινωνική τάξη στο ελληνικό σινεμά περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον. Καταφέρνει να στηρίξει το δράμα των ηρώων του στην κοινωνία που βλέπει γύρω του.
* Μπορούμε να μιλήσουμε για ελληνική «κινηματογραφική γενιά» της κρίσης;
Μπορώ να μιλήσω μόνο για τον εαυτό μου. Έχει ενδιαφέρον ότι αυτό που εντυπωσιάζει τα τελευταία χρόνια τους ξένους, είναι ο πλουραλισμός του ελληνικού σινεμά. Πρόσφατα ήμουν στην κριτική επιτροπή του φεστιβάλ του Βρότσλαβ όπου υπήρχε ένα αφιέρωμα στο νέο ελληνικό κινηματογράφο, προβλήθηκαν οκτώ εντελώς διαφορετικές ελληνικές ταινίες, και αυτό άρεσε, όλες οι προβολές ήταν sold out.
* Αν σου ζητούσαν τη δική σου συμβολή στην υπόθεση του ελληνικού κινηματογράφου, σήμερα, πού θα έδινες προτεραιότητα;
Το πιο σημαντικό για μένα είναι η εξωστρέφεια του ελληνικού κινηματογράφου και των ανθρώπων του, να ενδιαφερθούμε και να δούμε πώς δουλεύουν έξω, πώς στήνονται οι παραγωγές, πώς διανέμονται οι ταινίες... Αλλιώς, θα ισχύει αυτό που λένε στο χωριό μου, «μικρό χωριό, μεγάλη κακία».
