«Δεν υπάρχει καμία περίπτωση να γίνει κούρεμα καταθέσεων στο προβλεπτό μέλλον», δήλωσε ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιώργος Προβόπουλος, στον απόηχο των δηλώσεων Ευρωπαίων αξιωματούχων και της σύγχυσης που αυτές προκάλεσαν. Στη δήλωση αυτή η φράση κλειδί είναι το «προβλεπτό μέλλον». Είναι η νέα διάσταση του χρόνου που η εμπειρία της ευρωπαϊκής και της ελληνικής κρίσης την έχει κάνει πολύ σχετική. Για την ακρίβεια, την έχει κάνει λάστιχο. Πόσο είναι άραγε το μίνιμουμ και το μάξιμουμ αυτού του προβλεπτού μέλλοντος;
Για το «προβλεπτό μέλλον», το καλοκαίρι του 2009 ο ίδιος ο Γ. Προβόπουλος εκτιμούσε ότι δεν υπάρχει πρόβλημα με το ελληνικό χρέος, το κόστος δανεισμού, τα spreads των ελληνικών ομολόγων, την ασφάλεια του τραπεζικού συστήματος. Όταν μέσα σε μερικούς μήνες η κρίση ροκάνισε ταχύτατα το «προβλεπτό μέλλον» κι άνοιξε τελείως την πόρτα της χρεωκοπίας, πάλι ο διοικητής της ΤτΕ -και όχι μόνον αυτός, φυσικά- διερρήγνυε τα ιμάτιά του (με τραπεζικό τακτ είναι αλήθεια), ότι οι τράπεζες αντέχουν το βάρος των ελληνικών ομολόγων και ότι κάθε συζήτηση για κούρεμα του χρέους ήταν συνώνυμη εθνικής δολιοφθοράς. Στο αμέσως επόμενο «προβλεπτό μέλλον» επήλθε και το κούρεμα του χρέους σε δύο δόσεις, οπότε ο κ. Προβόπουλος και οι συν αυτώ προέβλεπαν για το «προβλεπτό μέλλον» ότι τα ασφαλιστικά ταμεία και οι κοινωνικοί φορείς, που βρέθηκαν εκόντες άκοντες με ελληνικά ομόλογα στα χέρια, δεν πρόκειται να χάσουν τα περιουσιακά τους στοιχεία. Το «προβλεπτό μέλλον» κόντυνε για μια ακόμη φορά και μέσα σε λίγες εβδομάδες ταμεία, νοσοκομεία, πανεπιστήμια είδαν τα δεσμευμένα σε ομόλογα περιουσιακά τους στοιχεία να κουρεύονται πραξικοπηματικά και να οδηγούνται στα όρια της χρεωκοπίας.
Το «προβλεπτό μέλλον» είναι η ειδική, επινοημένη διάσταση του χρόνου στην οποία κινήθηκε ολόκληρη η ευρωκρατία, αιρετή ή «φυτεμένη», στη διάρκεια της ευρωπαϊκής κρίσης. Εντός του «προβλεπτού μέλλοντος» τα ευρωπαϊκά συμβούλια διαβεβαίωναν ότι η χρηματοπιστωτική κρίση που ξέσπασε το 2007-2008 στις ΗΠΑ δεν ήταν μεταδοτική, μέχρις ότου χρειάστηκε να διαθέσουν 2,5 τρισ. ευρώ για να διασώσουν τις εκτεθειμένες στα τοξικά ομόλογα ευρωπαϊκές τράπεζες. Και στο ίδιο «προβλεπτό μέλλον» έγιναν όλα τα απρόβλεπτα και αδιανόητα: η κρίση τραπεζικού χρέους έγινε κρίση κρατικού χρέους, πέντε χώρες μπήκαν στον γύψο των Μνημονίων, η λιτότητα εγγράφηκε στο θεσμικό DNA όλης της Ε.Ε. και της Ευρωζώνης διά του πανευρωπαϊκού Μνημονίου, του Δημοσιονομικού Συμφώνου, η ανεργία έσπασε κάθε ρεκόρ, η φτώχεια διευρύνεται, η ύφεση και η στασιμότητα έχουν σχεδόν μονιμοποιηθεί, το χάσμα ανάμεσα στη γερμανική οικονομία και την ευρωπαϊκή περιφέρεια γίνεται αβυσσαλέο, τα προσχήματα της σύγκλισης έχουν εγκαταλειφθεί εντελώς, στην Κύπρο έγινε το πείραμα του κουρέματος των καταθέσεων και τώρα ετοιμάζεται το μεγάλο άλμα: παραβιάζονται τα άγια των αγίων, οι κατά τα λοιπά εγγυημένες καταθέσεις όλων των Ευρωπαίων. Εν ολίγοις, εντός του «προβλεπτού μέλλοντος» η χούντα του ευρώ πρώτα κρατικοποίησε τα χρέη των τραπεζών, ύστερα ιδιωτικοποίησε τα κρατικά χρέη, εν ονόματι της προστασίας των αποταμιευτών, και τώρα ετοιμάζεται να ιδιωτικοποιήσει και τα μελλοντικά χρέη του τραπεζικού Λεβιάθαν, εν ονόματι της προστασίας των φορολογουμένων. Λες και φορολογούμενοι και καταθέτες είναι δυο απόλυτα διακριτές ομάδες εντός των ευρωπαϊκών κοινωνιών.
Το «προβλεπτό μέλλον» είναι η μονάδα χρόνου πάνω στην οποία στηρίζεται η συστηματική πολιτική εξαπάτηση των ευρωπαϊκών κοινωνιών. Μπορεί να είναι πολύ μακρύ αν η γερμανική ελίτ έχει εκλογές, αν πρέπει να διαβουλευτεί για τον σχηματισμό κυβέρνησης ή αν θέλει να αποτρέψει μια άβολη γι' αυτήν απόφαση. Και ασφυκτικά βραχύ αν πρέπει να φορέσει τον γύψο του Μνημονίου στην Ελλάδα ή στην Κύπρο. Το «προβλεπτό μέλλον» εγκαθιστά το απρόβλεπτο, την αβεβαιότητα, την έλλειψη της ελάχιστης εγγύησης στη ζωή και στην καθημερινότητα εκατομμυρίων Ευρωπαίων. Είναι η νέα ανάγνωση της πολιτικής και της τεχνοκρατίας που δικαιούται τη μια μέρα να δεσμεύεται και την άλλη να αποδεσμεύεται, να λέει και να ξελέει χωρίς να λογοδοτεί σε κανέναν.
Στο «προβλεπτό μέλλον», θεωρητικά, οι ευρωπαϊκές κοινωνίες, παρά τη δυσφορία τους, δεν θα αμφισβητήσουν θεμελιωδώς την υπόσταση της Ε.Ε. και του ευρώ. Αλλά αυτή η πρόβλεψη έχει τόση αξία, όση και η δέσμευση του κ. Προβόπουλου ότι δεν θα ζήσουμε κούρεμα καταθέσεων. Καθώς το μόνο περιεχόμενο του «προβλεπτού μέλλοντος» είναι πια το απρόβλεπτο, τίποτε δεν αποκλείει μια μαζική, θεαματική στροφή των Ευρωπαίων στον ευρωσκεπτικισμό κάθε απόχρωσης. Το ήπιο σενάριο είναι να εκτονωθεί αυτή η στροφή στις επικείμενες ευρωεκλογές. Το ζοφερό σενάριο προβλέπει απρόβλεπτες και ανεξέλεγκτες καταστάσεις στις πόλεις των καθημαγμένων από τα Μνημόνια χωρών, με το αίτημα της διαφυγής από την ευρωπαϊκή φυλακή να εξελίσσεται σε μονόδρομο απελπισίας και όχι ελπίδας που θα μπορούσε να είναι.
