Το σκοτεινό λογισμικό Predator και οι υποκλοπές είναι τα βασικά χαρακτηριστικά της έκθεσης της Κομισιόν για το Κράτος Δικαίου στη χώρα μας. Έτσι, μετά το Ευρωκοινοβούλιο, και η Κομισιόν αναφέρεται στο Predator και στις παρακολουθήσεις ως ένα μεγάλο σκάνδαλο που θίγει το Κράτος Δικαίου και αυτό με τη σειρά του είναι μια υπόθεση για την οποία την ευθύνη έχει η κυβέρνηση και ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Στην έκθεση γίνονται συστάσεις προς την Ελλάδα που αφορούν τη διασφάλιση αποτελεσματικών ελέγχων, την προστασία του έργου των δημοσιογράφων και την ανεξάρτητη λειτουργία των θεσμών.
Η ετήσια έκθεση της Κομισιόν (Ευρωπαϊκής Επιτροπής) κάνει ιδιαίτερη αναφορά στις δικαστικές εξελίξεις στην υπόθεση των παράνομων υποκλοπών και του Predator, υπογραμμίζοντας ότι αρκετές πτυχές της έρευνας βρίσκονται ακόμα υπό διερεύνηση.
Δικαστική διερεύνηση: Η Κομισιόν καταγράφει τις δικαστικές εξελίξεις γύρω από το σκάνδαλο των υποκλοπών και τη χρήση του Predator, επισημαίνοντας την ανάγκη για ενδελεχή και διαφανή έρευνα που θα οδηγήσει στην απόδοση ευθυνών.
Θεσμικά εμπόδια: Η έκθεση επαναλαμβάνει ανησυχίες που έχουν εκφραστεί και σε προηγούμενες εκθέσεις σχετικά με το περιβάλλον στο οποίο λειτουργούν οι δημοσιογράφοι, επισημαίνοντας παράλληλα τους κινδύνους που εγκυμονούν οι παρακολουθήσεις για το απόρρητο των επικοινωνιών και την ελευθερία του Τύπου.
Η απόφαση του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρεται στην απόφαση του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών που καταδίκασε τους τέσσερις ιδιώτες επιχειρηματίες, οι οποίοι σχετίζονται με το Predator: Ταλ Ντίλιαν, Γιάννη Λαβράνο, Φέλιξ Μπίτζιο, Σάρα Χάμου, καθώς και στη διαβίβαση της δικογραφίας για περαιτέρω έρευνα.
Τον Φεβρουάριο του 2026, το Μονομελές Πλημμελειοδικείο της Αθήνας εξέδωσε καταδίκες εναντίον τεσσάρων ατόμων που συνδέονται με την εμπορία του λογισμικού Predator για πλημμελήματα, συμπεριλαμβανομένων παραβιάσεων του απορρήτου των επικοινωνιών και μη εξουσιοδοτημένης πρόσβασης σε δεδομένα.
Το Δικαστήριο διαβίβασε επίσης τα πρακτικά της διαδικασίας για περαιτέρω έρευνες σε ευρύτερα αδικήματα και την πιθανή εμπλοκή πρόσθετων προσώπων. Η απόφαση έγινε ευρέως δεκτή από τα ενδιαφερόμενα μέρη ως ένα βήμα προόδου. Οι κατηγορούμενοι άσκησαν έφεση, με τη νέα δίκη να έχει προγραμματιστεί για τον Δεκέμβριο του 2026.
Στα τέλη Απριλίου, ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, επιφορτισμένος με την επίβλεψη των πιο σοβαρών πτυχών της έρευνας, αρνήθηκε να ανοίξει εκ νέου την υπόθεση, θεωρώντας ότι τα αποδεικτικά στοιχεία που παρουσιάστηκαν δεν συνιστούσαν νέα γεγονότα που αιτιολογούσαν την έρευνα. Η απόφαση προκάλεσε αντιδράσεις μεταξύ δημοσιογράφων, θυμάτων, δικηγόρων, κομμάτων της αντιπολίτευσης και της Κοινωνίας των Πολιτών, μεταξύ άλλων και για την πιθανή σύγκρουση συμφερόντων του εισαγγελέα λόγω του προηγούμενου ρόλου ως επιβλέποντα της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, κατά τη διάρκεια μέρους της υπό έρευνα περιόδου.
Νέα αιτήματα για επανέναρξη της έρευνας της υπόθεσης έχουν κατατεθεί, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη και ορισμένες δευτερεύουσες έρευνες από εισαγγελείς κατώτερης βαθμίδας (σ.σ. εδώ η αναφορά αφορά προφανώς την υπό εξέλιξη ανάκριση της Εισαγγελίας Πρωτοδικών για τους Γιάννη Λαβράνο, Αιμίλιο Κοσμίδη, Σταμάτη Τρίμπαλη, Σωτήρη Ντάλλα που ερευνώνται για τα αδικήματα της ψευδορκίας, ψευδούς κατάθεσης ή και ηθικής αυτουργίας σε ψευδή κατάθεση στο δικαστήριο ή και στην εξεταστική επιτροπή της Βουλής, στη βάση των στοιχείων που διαβίβασε το Μονομελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών).
Εντωμεταξύ, εξετάζονται ξεχωριστές υποθέσεις ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σχετικά με τη διαφάνεια και τις κρατικές υποχρεώσεις που παραμένουν σε εξέλιξη (σ.σ. αναφέρονται στην υπόθεση Θανάση Κουκάκη για την ενημέρωσή του από την ΕΥΠ, όπου έχει δοθεί εντολή από το ΣτΕ για την ανασύσταση του φακέλου του, αλλά και στην προσφυγή του Νίκου Ανδρουλάκη στο ΕΔΔΑ, για άρνηση της ΕΥΠ να εφαρμόσει την ανάλογη απόφαση του ΣτΕ που τον αφορά).
Σε ό,τι αφορά συνολικά το Κράτος Δικαίου στην Ελλάδα στην έκθεση αναφέρεται:
Συνολικά, με βάση τις συστάσεις στην έκθεση για το Κράτος Δικαίου του 2025, λαμβάνοντας υπόψη άλλες εξελίξεις που έλαβαν χώρα κατά την περίοδο αναφοράς και επιπλέον της υπενθύμισης των σχετικών δεσμεύσεων που αναλήφθηκαν στο πλαίσιο του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, και της ειδικής ανά χώρα σύστασης στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού εξαμήνου σχετικά με την αποτελεσματικότητα του δικαστικού συστήματος, η Επιτροπή καταλήγει στα εξής:
* Έχει σημειωθεί περιορισμένη πρόοδος στη δημιουργία ενός ισχυρού ιστορικού διώξεων και τελικών αποφάσεων σε υποθέσεις διαφθοράς, καθώς το νομικό πλαίσιο για ένα ψηφιακό μητρώο υποθέσεων διαφθοράς έχει συσταθεί και το μητρώο αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία την 1η Ιανουαρίου 2027. Ωστόσο, καθώς ο αριθμός των διώξεων και των τελεσίδικων αποφάσεων σε υποθέσεις διαφθοράς, συμπεριλαμβανομένης της διαφθοράς υψηλού επιπέδου, παραμένει χαμηλός, συνιστάται στην Ελλάδα να συνεχίσει τις προσπάθειες για τη δημιουργία ενός ισχυρού ιστορικού διώξεων και τελεσίδικων αποφάσεων σε υποθέσεις διαφθοράς, συμπεριλαμβανομένης της διαφθοράς υψηλού επιπέδου.
* Έχει σημειωθεί μόνο περιορισμένη πρόοδος στη βελτίωση του πλαισίου άσκησης πίεσης, καθώς δεν έχει θεσπιστεί νομοθεσία που να διευρύνει τον ορισμό του εκπροσώπου πίεσης, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη μέτρα εφαρμογής και δραστηριότητες ευαισθητοποίησης. Συνεπώς, συνιστάται στην Ελλάδα να βελτιώσει το πλαίσιο άσκησης πίεσης (lobbying), μεταξύ άλλων με την αναθεώρηση του ορισμού του «λομπίστε» και τη διασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής.
* Έχει σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος στην ενίσχυση των νομοθετικών και μη νομοθετικών δικλείδων ασφαλείας για τη βελτίωση της ασφάλειας και της προστασίας των δημοσιογράφων, ιδίως όσον αφορά τις καταχρηστικές αγωγές, καθώς έχουν ληφθεί πρόσθετα μέτρα και ολοκληρώνεται το σχέδιο νομοθεσίας κατά του SLAPP. Συνεπώς, συνιστάται στην Ελλάδα να ολοκληρώσει το έργο για την ενίσχυση των νομοθετικών και μη νομοθετικών δικλείδων ασφαλείας για τη βελτίωση της ασφάλειας και της προστασίας των δημοσιογράφων, ιδίως όσον αφορά τις καταχρηστικές αγωγές, σύμφωνα με το υιοθετημένο Μνημόνιο Συνεργασίας και λαμβάνοντας υπόψη τα ευρωπαϊκά πρότυπα για την προστασία των δημοσιογράφων.
* Έχει σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος στην ανάπτυξη ενός δομημένου διαλόγου με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών (ΟΚΠ) και στην απλούστευση των απαιτήσεων εγγραφής με σκοπό τη διατήρηση ενός ανοιχτού πλαισίου για τη λειτουργία τους, δεδομένου ότι έχει τεθεί το πλαίσιο για έναν δομημένο διάλογο με τις ΟΚΠ και έχουν ληφθεί ορισμένα μέτρα για τη μείωση των απαιτήσεων τεκμηρίωσης και την απλοποίηση των διαδικασιών. Δεδομένου ότι ο δομημένος διάλογος δεν έχει ακόμη γίνει τακτικός και βιώσιμος και το πλαίσιο καταγραφής παραμένει κατακερματισμένο, συνιστάται στην Ελλάδα να εντείνει τις προσπάθειες για την εδραίωση ενός τακτικού και βιώσιμου δομημένου διαλόγου με τις ΟΚΠ και να απλοποιήσει τις απαιτήσεις καταγραφής με σκοπό τη διατήρηση ενός ανοιχτού πλαισίου για τη λειτουργία τους.
