«Η ανάλυσή μας δείχνει ότι η έντονη ζέστη αυξάνεται πολύ γρήγορα ακόμη και μέσα στη διάρκεια μιας ανθρώπινης ζωής, με τέτοια φαινόμενα να είναι σήμερα από δέκα έως εκατό φορές πιο πιθανά σε σχέση με το 2003, ενώ πριν από μόλις 50 χρόνια θα ήταν πρακτικά αδύνατα». Η Έκθεση της Πρωτοβουλίας World Weather Attribution (WWA) σε 27 σελίδες, υπό τον αναλυτικό τίτλο «Οι εκπομπές αερίων των ορυκτών καυσίμων επιδείνωσαν με γρήγορους ρυθμούς τους ευρωπαϊκούς καύσωνες μόλις μέσα σε λίγες δεκαετίες», εξηγεί το πώς ο Ιούνιος, που ιστορικά δεν είναι ο θερμότερος μήνας στη Δυτική Ευρώπη, πλέον κινείται σε επίπεδα από 5 ως 12 βαθμούς Κελσίου πάνω από τον εποχικό μέσο όρο. «Η Ευρώπη θερμαίνεται γρηγορότερα σε σχέση με τον παγκόσμιο μέσο όρο, μια τάση που αποδίδεται με μεγάλη βεβαιότητα στην ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή».
Από τις 18 Ιουνίου φέτος έως σήμερα, η Δυτική Ευρώπη βίωσε εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες εξαιτίας ενός επίμονου συστήματος υψηλής πίεσης. Μετά από ένα σοβαρό κύμα καύσωνα τον Μάιο, ήδη ένα δεύτερο κύμα καύσωνα έπληξε την Ευρώπη από τις 22 έως τις 30 Ιουνίου 2026. Ο καύσωνας έπληξε μεγάλης έκτασης περιοχές σε όλη την ήπειρο. «Αυτό το σύστημα έχει μεταφέρει θερμό αέρα από τη Βόρεια Αφρική προς την περιοχή, ενώ έχει φέρει και καθαρό ουρανό και έντονη ηλιοφάνεια, που έχουν ενισχύσει ακόμη περισσότερο τη ζέστη», εξηγούν οι επιστήμονες. Η Έκθεσή τους συγκρίνει τη σημερινή κατάσταση με το 2003 και το 1976, «δύο σημαδιακές χρονιές κατά τις οποίες σημειώθηκαν καύσωνες που σημάδεψαν τις μνήμες - 23 και 50 χρόνια πίσω», όπως σημειώνουν οι δέκα κλιματικοί επιστήμονες-συντάκτες της από όλη την Ευρώπη, με επικεφαλής τον Θίοντορ Κίπινγκ, του Κέντρου για την Περιβαλλοντική Πολιτική στο Imperial College του Λονδίνου. «Το 1976, όταν καταγράφηκαν μερικές από τις υψηλότερες θερμοκρασίες-ρεκόρ στην Ευρώπη, οι θερμοκρασίες του 2026 θα ήταν αδύνατον να σημειωθούν τον Ιούνιο, αλλά και οποιονδήποτε άλλον μήνα του χρόνου. Το 2003, στον πρώτο μεγάλο καύσωνα του αιώνα, τέτοια ζέστη μέσα στη μέρα θα ήταν ακόμη πολύ σπάνια -περίπου δέκα φορές λιγότερο πιθανή από σήμερα- ενώ οι νυχτερινές θερμοκρασίες σαν τις φετινές του Ιουνίου θα ήταν πάνω από εκατό φορές λιγότερο πιθανές τότε». «Ο καύσωνας του 2003 περιγράφηκε ως το πρώτο σοβαρό “κάλεσμα σε εγρήγορση” στην Ευρώπη σχετικά με τον αντίκτυπο της κλιματικής αλλαγής - είχε προκαλέσει τον θάνατο πάνω από 72.000 ανθρώπων, με την Ιταλία και τη Γαλλία να πλήττονται περισσότερο. Ο καύσωνας του 1976 έπληξε κυρίως τη Βόρεια Ευρώπη, ιδίως τη Βρετανία, και οδήγησε σε αύξηση της υπερβάλλουσας θνησιμότητας στο Μπέρμιχαμ περίπου κατά 20%».
Πέρα από τη θνησιμότητα, η ακραία ζέστη αυξάνει τις εισαγωγές σε νοσοκομεία, επιδεινώνει χρόνιες παθήσεις και ανατρέπει την καθημερινότητα και τις οικονομικές δραστηριότητες, κυρίως στους κλάδους των οικοδομών, των μεταφορών, του τουρισμού κ.ά. Η δε ευαλωτότητα στη ζέστη περνά πλέον από τους μοναχικούς ηλικιωμένους «σε πληθυσμούς που αντιμετωπίζουν κοινωνικοοικονομικές δυσκολίες και χρόνιες παθήσεις, συμπεριλαμβανομένων αστέγων και μεταναστών». Το γεγονός αναδεικνύει την επείγουσα «ανάγκη για προσαρμοσμένες, δίκαιες πολιτικές θερμικής προστασίας και υγείας».
Οι φετινοί καύσωνες επιβεβαιώνουν τις προβλέψεις των επιστημόνων και διαψεύδουν τους κλιματοσκεπτικιστές. «Το φετινό καλοκαίρι δείχνει ότι, με 1,4°C παγκόσμιας υπερθέρμανσης, η ακραία ζέστη έχει ήδη φτάσει στα όρια των δυνατοτήτων των κοινωνιών μας να αντεπεξέλθουν» σημειώνουν οι επιστήμονες. Και καταλήγουν: «Η ταχεία απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα είναι κρίσιμη, αν θέλουμε να αποφύγουμε ακόμη υψηλότερες θερμοκρασίες και τις συνέπειές τους στο μέλλον».
* Η Ρένα Δούρου πρόεδρος της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ
