«Σημασία έχει η επικοινωνία και όχι η ουσία», είναι μνημειώδης φράση που είχε πει εν τη ρύμη του λόγου του ο πρωθυπουργός σε κάποια παλαιότερη συνέντευξη Τύπου. Η λανθάνουσα γλώσσα όμως κρύβει συνήθως αλήθειες, αν κρίνουμε από όσα πράττει σήμερα η κυβέρνηση Μητσοτάκη για το μείζον ζήτημα της εκτίναξης των τιμών σε καύσιμα και βασικά αγαθά.
Διότι, αντί για δραστικά μέτρα τα οποία θα αποτρέψουν τη μετακύλιση των αυξήσεων στο τελικό κόστος των προϊόντων, επιλέγει ξανά αποσπασματικές παρεμβάσεις μέσω μιας Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (ΠΝΠ) επικοινωνιακού χαρακτήρα και περιορισμένης αποτελεσματικότητας.
Και αρνείται πεισματικά να συγκρουστεί με τα εγχώρια καρτέλ που κερδοσκοπούν σε βάρος της κοινωνίας.
Η συγκεκριμένη ΠΝΠ (υπό τον τίτλο «επείγουσες ρυθμίσεις για την ανάσχεση φαινομένων αθέμιτης κερδοφορίας») η οποία εισάγεται σήμερα (Τρίτη 17.3.26) στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής και θα ψηφιστεί την Πέμπτη στην Ολομέλεια, εμφανίζεται ως παρέμβαση κατά της αισχροκέρδειας, όμως στην πραγματικότητα δεν αντιμετωπίζει τις βασικές αιτίες της ακρίβειας, ούτε προσφέρει ουσιαστική ανακούφιση σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Η κοροϊδία από πλευράς κυβέρνησης γίνεται ακόμα πιο εκκωφαντική, με φόντο τα επίσημα δελτία καυσίμων της Κομισιόν (από 23/2/2026 έως 9/3/26), σύμφωνα με τα οποία οι αυξήσεις του diesel κίνησης στη λιανική στην Κύπρο είναι 3,9% (από 1, 406 €/lt σε 1, 462 €/lt) και στην Ελλάδα είναι 17,2%, δηλαδή 4 και πλέον φορές παραπάνω (από 1,548€/lt σε 1,814€/lt)! Ενώ στη βενζίνη, οι αυξήσεις στην Κύπρο είναι 2,7 % και στην Ελλάδα 6,6%, δηλαδή 2,5 φορές πάνω!
Μέτρα περιορισμένης εμβέλειας και προσωρινού χαρακτήρα
Πιο αναλυτικά, η ΠΝΠ περιορίζεται κυρίως στην επιβολή ανώτατων περιθωρίων κέρδους στην αλυσίδα εμπορίας καυσίμων.
Δηλαδή βάζει πλαφόν μόνο στα πρατήρια και δεν «αγγίζει» τα διυλιστήρια των ομίλων Λάτση (HELLENiQ ENERGY) και Βαρδινογιάννη (Motor Oil), οι οποίοι ελέγχουν μεγάλο μέρος της παραγωγής και της χονδρικής.
Μάλιστα, τα μέτρα της κυβέρνησης έχουν βραχυπρόθεσμο ορίζοντα εφαρμογής, δεν συνοδεύονται από σαφές και αποτελεσματικό μηχανισμό ελέγχου και δεν αντιμετωπίζουν τις δομικές αιτίες της ακρίβειας.
Η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει ότι τέτοιες παρεμβάσεις, όταν δεν συνοδεύονται από πραγματική εποπτεία της αγοράς, μένουν συχνά γράμμα κενό περιεχομένου.
Το κυριότερο, με την εν λόγω ΠΝΠ φαίνεται ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη αγνοεί το βασικό πρόβλημα που είναι η φορολογία στα καύσιμα: το μεγαλύτερο μέρος της τιμής των καυσίμων στην Ελλάδα προέρχεται από φόρους. Σε πολλές περιπτώσεις πάνω από το 55-60% της τελικής τιμής είναι φορολογικές επιβαρύνσεις. Για αυτόν τον λόγο άλλωστε, στην Κύπρο, που αγοράζει από την Ελλάδα υγρά καύσιμα και επιβαρύνεται με το μεταφορικό κόστος, υπάρχει τόσο μικρότερη τιμή λιανικής σε σύγκριση με τη χώρα μας.
Παρόλα αυτά, η κυβέρνηση Μητσοτάκη:
• δεν μειώνει τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στο κατώτατο επίπεδο που επιτρέπει η Ε.Ε.,
• δεν εξετάζει ουσιαστικά μέτρα για την ελάφρυνση των καταναλωτών.
Η επιλογή αυτή δείχνει ότι η κυβέρνηση προτιμά να διατηρεί υψηλά φορολογικά έσοδα παρά να στηρίξει την κοινωνία απέναντι στην ακρίβεια.
Αφήνει στο απυρόβλητο και το καρτέλ της Ενέργειας
Την ίδια ώρα, ενώ η ενεργειακή κρίση που επιδεινώνεται διεθνώς –και ιδιαίτερα μετά την γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή– έχει δημιουργήσει έντονες πληθωριστικές πιέσεις σε όλη την Ευρώπη, η ΠΝΠ της κυβέρνησης:
• δεν προβλέπει πλαφόν στα κέρδη των παρόχων ενέργειας ηλεκτρικού ρεύματος,
• δεν επιβάλλει πλαφόν περιθωρίου κέρδους στην Διύλιση Πετρελαιοειδών ((που είναι και το μεγαλύτερο πρόβλημα)
• δεν προχωρά σε φορολόγηση υπερκερδών των ενεργειακών εταιρειών,
• δεν αντιμετωπίζει συνολικά το πρόβλημα του ενεργειακού κόστους.
Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση αποφεύγει να συγκρουστεί με ισχυρά οικονομικά συμφέροντα, μεταφέροντας το βάρος στους πολίτες.
Το μόνο που μένει, είναι το κέλυφος της επικοινωνιακής διαχείρισης. Η κυβέρνηση φέρνει τα μέτρα μέσω της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου, για να δείξει ότι παρεμβαίνει σε μια έκτακτη κατάσυαση. Ωστόσο, δεν μιλάμε για κάποιες έκτακτες και απρόβλεπτες ανάγκες που χρειάζονται ταχεία πολιτική διαχείριση αλλά για ένα πρόβλημα που ταλανίζει τα πιο ευάλωτα κοινωνικά στρώματα εδώ και χρόνια: την ακρίβεια στην ενέργεια και στα βασικά αγαθά.
Αντί για ουσιαστική νομοθετική διαδικασία και ολοκληρωμένη στρατηγική, επιλέγεται ακόμα μια πρόχειρη παρέμβαση που περισσότερο στοχεύει στην επικοινωνιακή διαχείριση της κρίσης.
Τι προτείνει ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ
Στη συζήτηση στη Βουλή, από τη πλευρά του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ (αλλά και άλλων κομμάτων της προοδευτικής αντιπολίτευσης) θα καταδειχθεί η ανάγκη για ένα ολοκληρωμένο σχέδιο το οποίο θα πρέπει να περιλαμβάνει:
• μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα στα ελάχιστα επιτρεπτά επίπεδα της Ε.Ε.,
• μηδενισμό ή δραστική μείωση του ΦΠΑ σε βασικά αγαθά,
• φορολόγηση των υπερκερδών των ενεργειακών εταιρειών (και υπάρχει προηγούμενο του 2023 – 2024, όταν η κυβέρνηση Μητσοτάκη, κάτω από πίεση το έκανε έστω και ελλιπέστατα και άτολμα),
• επιβολή πραγματικών πλαφόν κερδοφορίας σε κρίσιμους ενεργειακούς κλάδους, περιλαμβανομένων των παραγωγών και παρόχων Ηλεκτρικού ρεύματος και Διύλισης Πετρελαιοειδών
• ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου της αγοράς.
Μόνο μέσα από τέτοιες παρεμβάσεις μπορεί να υπάρξει ουσιαστική προστασία της κοινωνίας.
