Η ενδιάμεση έκθεση του ΙΝΕ ΓΣΕΕ για το 2025 δεν αφήνει κανένα περιθώριο παρερμηνειών. Πίσω από τους πανηγυρικούς τίτλους περί «ισχυρής ανάπτυξης» και «επιστροφής στην κανονικότητα», αποκαλύπτεται μια οικονομία δύο ταχυτήτων, από τη μία οι δείκτες και τα μακροοικονομικά μεγέθη που βολεύουν την κυβερνητική αφήγηση· από την άλλη η καθημερινότητα της κοινωνικής πλειοψηφίας, που γίνεται όλο και πιο ασφυκτική. Αν κάτι αποδεικνύουν τα στοιχεία, είναι ότι η κυβέρνηση εργάζεται σκληρά, αλλά όχι για όλους. Εργάζεται σκληρά για τους λίγους.
Η Ελλάδα εμφανίζει ρυθμούς ανάπτυξης πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ. Όμως αυτό το στοιχείο, αποκομμένο από το κοινωνικό του αποτύπωμα, είναι πολιτικά παραπλανητικό. Η σύγκλιση με την Ευρώπη παραμένει αναιμική, σχεδόν προσχηματική. Την ώρα που χώρες όπως η Βουλγαρία καλύπτουν 11 μονάδες σε όρους αγοραστικής δύναμης μέσα σε πέντε χρόνια, η Ελλάδα μετά βίας βελτιώνεται κατά 3.Το χάσμα ευημερίας όχι μόνο δεν κλείνει, αλλά παγιώνεται, 14.600 ευρώ λιγότερο πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο το 2024.Αυτή δεν είναι επιτυχία· είναι δομική αποτυχία.
Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι το αναπτυξιακό μοντέλο που επιλέγεται. Οι επενδύσεις «επιστρέφουν», αλλά με στρεβλό και κοινωνικά άδικο τρόπο. Διοχετεύονται κυρίως στις κατοικίες και στο real estate,εκτοξεύοντας τιμές και ενοίκια, ενώ οι επενδύσεις σε τεχνολογία, εξοπλισμό και καινοτομία υποχωρούν. Δηλαδή, επενδύσεις που αυξάνουν την παραγωγικότητα και τους μισθούς θυσιάζονται στον βωμό της κερδοσκοπίας της στέγης. Η οικονομία παραμένει καταναλωκεντρική, με διευρυνόμενο εμπορικό έλλειμμα. Παράγουμε λίγα εισάγουμε πολλά και πληρώνουμε ακριβά.
Στην αγορά εργασίας, η εικόνα είναι ακόμη πιο σκληρή. Το ποσοστό απασχόλησης παραμένει χαμηλό σε ευρωπαϊκή σύγκριση, ενώ οι μισθοί έχουν υποστεί ιστορική απομείωση. Ο μέσος ετήσιος μισθός σε όρους αγοραστικής δύναμης έχει καταρρεύσει από το 91,8% του ευρωπαϊκού μέσου όρου το 2009 στο 59,1% το 2024.Το «ελληνικό ωρομίσθιο» είναι φτηνό ακόμη και σε σύγκριση με τα Βαλκάνια. Και το αποτέλεσμα; Ένας στους πέντε μισθωτούς ζει σε συνθήκες υλικής και κοινωνικής στέρησης. Αυτή δεν είναι απλώς φτώχεια· είναι εργασιακή φτώχεια, προϊόν συγκεκριμένων πολιτικών επιλογών.
Το μέσο ωρομίσθιο σε PPS στην Ελλάδα είναι μόλις 11,3, την ώρα που στα Βαλκάνια είναι 18,1και στην ευρωπαϊκή περιφέρεια (Ιταλία, Ισπανία κ.λπ.) 20,4.
Το στεγαστικό πρόβλημα λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής ανισοτήτων. Η Ελλάδα είναι πρωταθλήτρια ακρίβειας στη στέγαση σε όλη την ΕΕ. Πάνω από το ένα τρίτο του διαθέσιμου εισοδήματος κατευθύνεται σε ενοίκια, δάνεια και λειτουργικά έξοδα. Για τα φτωχότερα νοικοκυριά, η επιβάρυνση αγγίζει το εξωφρενικό 88,6%. Οι ενοικιαστές βρίσκονται σε καθεστώς οικονομικής ασφυξίας, ενώ ακόμη και οι ιδιοκτήτες χωρίς δάνειο πληρώνουν ακριβά φόρους και ενεργειακό κόστος. Η στέγη, από κοινωνικό δικαίωμα, μετατρέπεται σε μηχανισμό αναδιανομής προς τα πάνω.
Και όλα αυτά είναι το αποτέλεσμα μιας πολιτικής που επέλεξε συνειδητά να μην αναδιανείμει τον πλούτο, να αποδυναμώσει τις συλλογικές συμβάσεις, να ανεχθεί τη συμπίεση των μισθών και να αφήσει την αγορά στέγης ανεξέλεγκτη. Μιας πολιτικής που αντιμετωπίζει την κοινωνική πλειοψηφία ως κόστος και τις μεγάλες επιχειρήσεις, τα funds και τους ιδιοκτήτες κεφαλαίου ως στρατηγικούς εταίρους.
Το ΙΝΕ ΓΣΕΕ προειδοποιεί ξεκάθαρα, μεγέθυνση χωρίς αναδιανομή και ποιοτικές θέσεις εργασίας λειτουργεί ως καταλύτης αστάθειας. Με απλά λόγια, αυτή η «ανάπτυξη» σκάβει το ίδιο της το έδαφος. Όταν οι εργαζόμενοι φτωχοποιούνται, όταν η στέγη γίνεται άπιαστο όνειρο, όταν η κοινωνία νιώθει ότι δουλεύει χωρίς να προχωρά, τότε το πρόβλημα δεν είναι επικοινωνιακό. Είναι βαθιά πολιτικό.
Η κυβέρνηση μπορεί να συνεχίσει να μιλά για αριθμούς. Η πραγματικότητα, όμως, μιλά για ζωές Και οι ζωές των πολλών αποδεικνύουν ότι το σημερινό μοντέλο δεν είναι απλώς άδικο· είναι ταξικά μεροληπτικό. Μια ανάπτυξη κομμένη και ραμμένη στα μέτρα των λίγων, με λογαριασμό που πληρώνουν οι πολλοί.
*Πολιτική και οικονομική αναλύτρια
