Με τη ματιά στραμμένη στις προεκλογικές μάχες που ξεκινούν νωρίς το 2026, αλλά και με την αγωνία για τις απρόβλεπτες κινήσεις του Τραμπ, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιδιώκει να διαχειριστεί την εξωτερική πολιτική του τον καινούργιο χρόνο.
Το 2026 είναι επί της ουσίας προεκλογικό, με ισχυρό το ενδεχόμενο να εμφανιστούν νέα κόμματα-κινήσεις. Τα εθνικά θέματα αποτελούν πάντα έναν σοβαρό κίνδυνο για μεγάλα λάθη που θα επηρεάσουν τις εξελίξεις με τρόπο μη αναστρέψιμο.
Ο Κ. Μητσοτάκης απέφυγε να επιλύσει οποιοδήποτε ζήτημα που αφορά τα ελληνοτουρκικά, παρά το γεγονός ότι υπέστη πολλές επιμέρους «ήττες» σε επίπεδο χειρισμών ή και εντυπώσεων, με σοβαρότερο θέμα αυτό των εμποδίων για την ηλεκτρική διασύνδεση με την Κύπρο.
Δεν πέτυχε να διαχειριστεί την τουρκική επιθετικότητα σε διπλωματικό επίπεδο, ενώ τον τελευταίο μήνα του 2025 τελείωσε και η ατμόσφαιρα των (δήθεν) ήρεμων νερών στο Αιγαίο. Δεν πέτυχε να αξιοποιήσει την απόλυτη στήριξη στην Ουκρανία, ώστε οι Αμερικανοί και κυρίως οι Ευρωπαίοι να υποστηρίξουν τις βασικές ελληνικές θέσεις. Τουλάχιστον, να πουν κάτι για την τουρκική επιθετικότητα.
Ήρθαν οι αρχικές συμφωνίες με τις αμερικανικές εταιρείες για εξορύξεις, όπως και για τη μεταφορά LNG προς την Ουκρανία μέσω Αλεξανδρούπολης, για να αλλάξουν τουλάχιστον τις εντυπώσεις. Σε αυτό προστέθηκαν και οι συμφωνίες Ελλάδας και Κύπρου με το Ισραήλ για να εξασφαλίσουν στην κυβέρνηση κάποιες ανάσες, πρωτίστως έναντι των σκληρών επικριτών της που προέρχονται από τη «γαλάζια πολυκατοικία» ή δεξιότερα αυτής.
Κινήσεις πάνω σε τεντωμένο σχοινί
Ο Κ. Μητσοτάκης εμφανίζεται να προσαρμόζεται στο κλίμα Τραμπ. Σκοπός του είναι να ξεκινήσει με μία επίσκεψη στην Άγκυρα (η οποία έχει αναβληθεί δύο-τρεις φορές), δείχνοντας διάθεση συνεννόησης. Αυτό όμως που δεν έκανε επί έξι χρόνια, γιατί να το κάνει σε προεκλογική χρονιά;
Γνωρίζοντας μάλιστα ότι και ο Ερντογάν -λόγω της σκληρής αντιπαλότητας με το Ισραήλ (σε Μέση Ανατολή και Ανατολική Μεσόγειο)- δεν είναι διατεθειμένος να δείξει υποχωρητικότητα. Οι τόνοι άλλωστε έχουν ανέβει πολύ μετά τις συναντήσεις Μητσοτάκη και Χριστοδουλίδη με τον Νετανιάχου.
Τους επόμενους μήνες οι κινήσεις της Αθήνας και της Άγκυρας θα είναι κρίσιμες. Ο κίνδυνος να σπάσει πρώτος το σχοινί ο Ερντογάν είναι υπαρκτός, αλλά κανείς δεν ποντάρει σ’ αυτόν πραγματικά, είτε στην Αθήνα είτε στην Ευρώπη - και αυτό είναι πολύ επικίνδυνο.
Τα εξοπλιστικά προγράμματα της Ελλάδας, αν και τρέχουν γρηγορότερα, είναι πολύ πίσω από τις ανάγκες, ιδίως αν συνυπολογιστεί κάποια απρόβλεπτη κίνηση.
Όλα αυτά δεν θα έχουν σημασία, αν ο Ντόναλντ Τραμπ ζητήσει απρόβλεπτα πράγματα για την περιοχή, αδιαφορώντας για τις θαλάσσιες ζώνες, τα δικαιώματα και την ίδια την κυριαρχία των κρατών.
Το 2026 θα ενταθεί η προσπάθεια συνεννόησης με τη Λιβύη και την Αίγυπτο για τις θαλάσσιες ζώνες. Εκεί που δεν φαίνεται να υπάρχει κινητικότητα είναι τα Βαλκάνια. Για εσωτερικούς λόγους (φάνηκαν αυτές τις μέρες με αφορμή ένα συγκρότημα στην Φλώρινα), η κυβέρνηση απέφυγε να αξιοποιήσει τη Συμφωνία των Πρεσπών. Αδράνεια, όχι μόνο για τις σχέσεις με τη Βόρεια Μακεδονία, αλλά και για να αναλάβει ευρύτερες πρωτοβουλίες με βάση πάγιες αρχές, όπως η διπλωματία και το Διεθνές Δίκαιο. Οι προεκλογικές ανάγκες του Κυριάκου Μητσοτάκη θα καταπιούν την εξωτερική πολιτική.
Κυπριακή προεδρία στην Ε.Ε.: Αληθινοί στόχοι και δυνατότητες
Αυτονομία της Ευρώπης για να μπορεί να σταθεί μόνη της στον κόσμο, άμυνα και ασφάλεια, έμφαση στο διεθνές εμπόριο και ακλόνητη στήριξη στην Ουκρανία. Αυτοί είναι οι κεντρικοί άξονες της κυπριακής προεδρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία ξεκινά στις 7 Ιανουαρίου και λήγει στις 3 Ιουνίου του 2026.
Βεβαίως, όσα είπε ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Ν. Χριστοδουλίδης στο μήνυμά του δεν αποκαλύπτουν πλήρως τις επιδιώξεις του, όπως και τις δυνατότητες που έχει η προεδρία. Οι στόχοι επί της ουσίας υπακούουν στο κεντρικό αφήγημα που είναι ο επανεξοπλισμός της Ευρώπης, η σχετική αυτονομία της σε θέματα ασφάλειας από τις ΗΠΑ.
Δεν θα μπορούσε να δηλώσει οτιδήποτε άλλο πέρα από τη σταθερή στήριξη στην Ουκρανία, με την ελπίδα ότι δεν θα κληθεί να χρεωθεί τους κρίσιμους χειρισμούς σε περίοδο που μπορεί να προκύψει πλήρης ανατροπή των δεδομένων, δηλαδή το τελικό στάδιο για τη συμφωνία Ρωσίας-Ουκρανίας με την αμερικανική συνδρομή.
Πραγματικός στόχος του Χριστοδουλίδη είναι να αξιοποιήσει τον θεσμικό αυτό ρόλο των 6 μηνών, ώστε να ενισχύσει τη σημασία της Κύπρου στην περιοχή, τις σχέσεις με το Ισραήλ, όπως και με τις αραβικές χώρες. Με τον κίνδυνο και εδώ βέβαια να χρεωθεί την ανοχή στην πολιτική της εθνοκάθαρσης που ασκεί το Ισραήλ, αν και η Λευκωσία, όπως και η Αθήνα έχουν ήδη κατηγορηθεί γι’ αυτό με τις επιλογές τους.
Σε ό,τι αφορά τον επανεξοπλισμό της Ευρώπης, η Κύπρος ελπίζει σε οφέλη αφού υπάρχουν παράγοντες που μιλούν ακόμα και για ένταξη της Κύπρου στο ΝΑΤΟ (κάτι που, φυσικά, δεν θα επιτρέψει η Τουρκία).
Επιδιώκει, επίσης, να θέσει εντονότερα το Κυπριακό στην Ε.Ε., κυρίως θυμίζοντας τις δεσμεύσεις της Τουρκίας (βάσει αποφάσεων και συμφωνιών) έναντι της Ένωσης στην οποία θέλει να ενταχθεί. Δεσμεύσεις που αφορούν την αναγνώριση της Κύπρου, κράτους-μέλους της Ε.Ε. Σύντομα θα ανακοινωθούν και οι πρώτες προτάσεις-πρωτοβουλίες του Χριστοδουλίδη προς αυτή την κατεύθυνση.
