Ενώ ο «Φραπές» εξευτέλισε την Εξεταστική με την προστασία του Μαξίμου και οι αγρότες συνεχίζουν τις κινητοποιήσεις επισφραγίζοντας το διαζύγιο από τη Ν.Δ. και προκαλώντας νευρική κρίση στους γαλάζιους βουλευτές, δύο πρώην πρόεδροι από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους, Καραμανλής και Βενιζέλος, κατεδάφισαν την κυβέρνηση Μητσοτάκη και έθεσαν ζήτημα ευρύτερων συναινέσεων για να ξεπεραστεί αυτό που περιέγραψαν ως θεμελιακή κρίση του δημοκρατικού πολιτεύματος που οικοδομήθηκε μετά τη Μεταπολίτευση.
Οι βουλευτές της Ν.Δ., κυρίως εκείνοι που εκλέγονται στην περιφέρεια, είναι στα κάγκελα εξαιτίας των παρατεταμένων αγροτικών κινητοποιήσεων, τις οποίες αποδίδουν αφενός σε διαχειριστική ανεπάρκεια της ηγεσίας και αφετέρου στο ότι η «ελίτ του Μαξίμου» έχει χάσει την επαφή με την κοινωνική πραγματικότητα. Οι περισσότεροι από αυτούς βρίσκονται πλέον μπροστά στο δίλημμα να συνεχίσουν να στηρίζουν άνευ όρων το σύστημα Μητσοτάκη που είναι σε αποδρομή και να καταστραφούν μαζί του ή να φροντίσουν για την πολιτική τους επιβίωση παίρνοντας αποστάσεις πρώτα στις εκλογικές τους πελατείες και ακολούθως αναζητώντας άλλη πολιτική στέγη. Για να κόψει τις διαφοροποιήσεις βουλευτών που διαχέουν τη δυσαρέσκεια, ο Κυριάκος Μητσοτάκης μάζεψε την Κοινοβουλευτική Ομάδα την περασμένη Παρασκευή. Ο γενικότερος προβληματισμός ωστόσο που σταδιακά τείνει να επικρατήσει είναι αν θα επιβιώσει η Ν.Δ. μετά τον Μητσοτάκη.
Προσχώρηση Βενιζέλου
Στην εκδήλωση της εφημερίδας Δημοκρατία στο Καπνεργοστάσιο την περασμένη Δευτέρα ο Ευάγγελος Βενιζέλος προσχώρησε με τον δικό του τρόπο και τη δική του ρητορική στο μέτωπο κατά του Κυριάκου Μητσοτάκη που μέχρι τώρα εκφραζόταν κυρίως από τους Κώστα Καραμανλή και Αντώνη Σαμαρά. Καραμανλής και Βενιζέλος δεν άσκησαν απλώς κριτική, έστω σκληρή, σε πτυχές της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Και οι δύο μίλησαν για κρίση της λεγόμενης συλλογικής Δύσης που επιτείνει την εσωτερική κατάρρευση. Οι δύο διεθνείς πυλώνες στους οποίους βασίστηκε η πορεία της Ελλάδας στον δυτικό κόσμο, η Ε.Ε. και η ΗΠΑ, είναι σε απόκλιση, αν όχι σε σύγκρουση. Στην Ελλάδα τα πράγματα είναι ακόμη χειρότερα: η υποχώρηση του επιπέδου διαβίωσης, η αναιμική οικονομική ανάκαμψη δίχως αναδιάρθρωση του παραγωγικού μοντέλου συμπίπτουν με κρίση θεσμών, κρίση πολιτική και εντέλει κρίση του δημοκρατικού πολιτεύματος.
Καραμανλής και Βενιζέλος μίλησαν για ανάγκη «υπέρβασης», υιοθετώντας έναν όρο του Αντώνη Σαμαρά, που προϋποθέτει όμως συναινέσεις τις οποίες η παρούσα κυβέρνηση όχι μόνο δεν μπορεί να εξασφαλίσει, αλλά απεναντίας αποτελεί το σημαντικότερο εμπόδιο. Επ’ αυτού ο Ευάγγελος Βενιζέλος ήταν σαφής: «Η μονοκομματική εκδοχή της δημοκρατίας έχει εξαντλήσει τα όριά της». Και για να μην μείνει αμφιβολία για το ποιον εννοεί, πρόσθεσε: «Μία αυτοδύναμη, μονοκομματική κυβερνητική πλειοψηφία έχει μετατραπεί σε μονοπρόσωπη εξουσία δίχως θεσμούς αντιρρόπησης και χωρίς εγγυήσεις διαφάνειας». Κάτι σαν φωτογραφία του πρωθυπουργού.
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος εκφράζει έναν διαφορετικό πολιτικό χώρο από τους δύο πρώην πρωθυπουργούς της Ν.Δ. Η μέχρι πριν από λίγο καιρό στάση του πρόσφερε ερείσματα στον Κυριάκο Μητσοτάκη στον εκσυγχρονιστικό χώρο και στο ακραίο Κέντρο, μειοψηφικό μεν στην κοινωνία, αλλά με υπερεκπροσώπηση στη δημόσια σφαίρα. Η αποστασιοποίησή του ενισχύει την απονομιμοποίηση του πρωθυπουργού και δημιουργεί νέα δεδομένα για το ΠΑΣΟΚ και την ηγεσία του.
Οι τρεις πρώην πρόεδροι -όπως άλλωστε και ο Αλέξης Τσίπρας, από διαφορετική όμως σκοπιά και με διαφορετική ρητορική- μιλούν για την ανάγκη επαναθεμελίωσης του συστήματος. Προτού προκύψει μια κοινωνική αμφισβήτηση με άγνωστη έκβαση. Προς το παρόν συμφωνούν στις διαπιστώσεις. Το αν θα συγκλίνουν και επί του πρακτέου δεν είναι εμφανές.
Επί του παρόντος το όχημα που διαφαίνεται είναι ένα ενδεχόμενο κόμμα Σαμαρά. Οι άνθρωποί του κάνουν τις δικές τους αναγνώσεις και θεωρούν ότι η ίδρυση κόμματος θα λειτουργήσει σαν καταλύτης των εξελίξεων, στερώντας από τον Μητσοτάκη τις δημοσκοπικές μονάδες που ακόμη του δίνουν πολιτική υπεροχή. Δεν είναι δίχως σημασία, πάντως, ότι και ο Κώστας Καραμανλής φέρεται να έχει πάρει πλέον την απόφαση να στηρίξει ένα κόμμα Σαμαρά. Άλλωστε, και το Μαξίμου σε κάθε ευκαιρία στρέφεται εναντίον του: αφού ο πρωθυπουργός αποδοκίμασε την εξωτερική του πολιτική (μιλώντας για στασιμότητα), την εβδομάδα που πέρασε μετά τη δήλωση Καραμανλή για το αγροτικό, ο Παύλος Μαρινάκης αποδοκίμασε την αγροτική πολιτική τού «όλα τα κιλά, όλα τα λεφτά». Είτε πέφτει στην παγίδα των δύο πρώην πρωθυπουργών είτε επιλέγει συνειδητά να διαρρήξει τους δεσμούς του από την ιστορία και την παράδοση της Ν.Δ.
Δεν είναι δίχως σημασία ότι, παρά το απαγορευτικό που είχε εκδώσει το Μέγαρο Μαξίμου, στην εκδήλωση της Δημοκρατίας, πέρα από ευάριθμους καραμανλικούς βουλευτές, παραβρέθηκε ο Νίκος Δένδιας. Ο οποίος συνομιλεί με έναν παράγοντα της επιχειρηματικής κοινότητας, τον Ευάγγελο Μυτιληναίο, που επίσης ήταν στην εκδήλωση και φέρεται να παίρνει όλο και μεγαλύτερες αποστάσεις από τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Εγκλωβισμός
Το ότι το θέμα της ηγεσίας στη Ν.Δ. θα τεθεί πριν ή μετά τις εκλογές θεωρείται δεδομένο στο εσωτερικό του κόμματος και στους συστημικούς κύκλους. Ακόμη και αν η Ν.Δ. κρατήσει την πρώτη θέση στις εκλογές, η απομάκρυνση Μητσοτάκη είναι η πρώτη προϋπόθεση που τίθεται από όλους τους πιθανούς εταίρους για να προκύψει κυβέρνηση συνεργασίας. Μια αλλαγή εν πλω δεν έχει εγκαταλειφθεί, ωστόσο τελεί σε συνάρτηση με εξελίξεις, αφενός στο διεθνές πεδίο (με τη στάση της ηγεσίας Τραμπ) και αφετέρου στο βαθύ σύστημα εξουσίας που στήριξε τον Μητσοτάκη στην πορεία του. Στους κύκλους «πέριξ του Κολωνακίου» -στους οποίους είχε αναφερθεί απαξιωτικά ο Κυριάκος Μητσοτάκης- η απόφαση ακόμη δεν έχει ληφθεί. Δεν είναι εύκολο. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ελέγχει προσωπικά όλους τους μηχανισμούς της εξουσίας και κυρίως έχει ακόμη χρήμα να μοιράσει, τουλάχιστον για το 2026. Το αν η διάδοχη κατάσταση θα προκύψει από τα αριστερά ή από τα δεξιά του πολιτικού συστήματος όπου αντίστοιχα τεκταίνονται εξελίξεις με την ενεργοποίηση του Αλέξη Τσίπρα, είναι επίσης ανοιχτό.
