Το σύνθημα «Όχι άλλη Χιροσίμα - Όχι άλλο Ναγκασάκι» ήρθε στο προσκήνιο τις τελευταίες ημέρες που συμπληρώθηκαν 80 έτη από τα αντίστοιχα πυρηνικά ολοκαυτώματα (6 και 9 Αυγούστου 1945).
Πολλές οι εκδηλώσεις, οι ανακοινώσεις και οι προτάσεις ανάληψης πρωτοβουλιών παγκοσμίως για τον πλήρη και γενικό πυρηνικό αφοπλισμό που αφορά πλέον εννέα χώρες, όχι μόνο τις ΗΠΑ, Ρωσία, Γαλλία και Βρετανία, αλλά και τις Κίνα, Ινδία, Πακιστάν, Ισραήλ και Βόρεια Κορέα. Δυστυχώς, η Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων [Non Proliferation Treaty (NPT)] του 1970 δεν τηρήθηκε, αν και ανανεώνεται ανά δεκαετία, με συνέπεια τα μεν πυρηνικά οπλοστάσια να έχουν αυξηθεί, τα δε πυρηνικά όπλα να εκσυγχρονίζονται. Επομένως, όχι μόνο παραμένει επίκαιρο, αλλά και επείγον το αίτημα «Όχι άλλη Χιροσίμα - Όχι άλλο Ναγκασάκι», που στάθηκε δίπλα στο «Ποτέ πια» του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, πυροδοτώντας το πρώτο αληθινά παγκοσμιοποιημένο λαϊκό κίνημα της Ιστορίας. Κανένα άλλο σύνθημα δεν συμπυκνώνει τόση φρίκη, οργή, διαμαρτυρία, προειδοποίηση και απόφαση για αγώνα.
8.15 π.μ. ακριβώς
Είχα την τύχη να επισκεφθώ τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι το 1991 ως προσκεκλημένος της οργάνωσης των Χιμπακούσα, δηλαδή των ανθρώπων που επέζησαν από τις δύο βόμβες. Της Χιροσίμα είχε κυνικότατα ονομαστεί από τους Αμερικανούς «Μικρό αγόρι» («Little boy»). Μόνο αν βρεθεί κάποιος στο Πάρκο Ειρήνης της Χιροσίμα, περάσει το κατώφλι του Μουσείου Μνήμης και σταθεί μπροστά στο ρολόι που έχει σταματήσει στις 8.15 π.μ. ακριβώς μπορεί να καταλάβει το μέγεθος του ολέθρου.
Στη Χιροσίμα ο χρόνος σταμάτησε στις 6 Αυγούστου 1945. Δικαιολογημένα ειπώθηκε από τον Αντώνη Σαμαράκη στους Δελφούς το 1985 ότι «μετά Χιροσίμα» άρχισε η πυρηνική εποχή, όπου πρώτη φορά στην Ιστορία ο άνθρωπος απέκτησε την ικανότητα της πλήρους αυτοκαταστροφής του, με αντίστοιχη απειλή σήμερα την κλιματική κρίση, έργο ανθρώπων και αυτή. «Μετά Χιροσίμα» επήλθε ο Ψυχρός Πόλεμος, ιδρύθηκαν το ΝΑΤΟ και το Σύμφωνο Βαρσοβίας, διαιρέθηκε η Ευρώπη, έζησε και η Ελλάδα το δόγμα του «από βορράν κινδύνου», το οποίο δικαιολόγησε πολλές πολιτικές δολοφονίες από το μετεμφυλιακό κράτος της Δεξιάς στο όνομα της σοβιετικής απειλής. Πρώτος ο νεολαίος Νίκος Νικηφορίδης, Βυρωνιώτης και Παγκρατιώτης, πότισε με το αίμα του το χώμα της Θεσσαλονίκης στις 5 Μαρτίου 1951, καταδικασμένος σε θάνατο με την κατηγορία (!) ότι διακινούσε την Έκκληση της Στοκχόλμης για την κατάργηση όλων των πυρηνικών όπλων. Ίσως τα οστά του να έχουν βρεθεί σε κάποιον από τους ομαδικούς τάφους που αποκαλύπτονται τελευταία από τον Δήμο Συκεών, διότι η σορός του δεν παραδόθηκε ποτέ στους Κωνσταντινουπολίτες γονείς του για να ταφεί κανονικά. Τόση βαρβαρότητα!
Δεκαεφτά χρόνια «μετά Χιροσίμα» η ανθρωπότητα έφτασε στο χείλος της πυρηνικής αβύσσου με την κρίση των πυραύλων της Κούβας (1962), όμως δέκα χρόνια «μετά Χιροσίμα» διατυπώθηκε και έφτασε σε όλες τις ηπείρους το περίφημο Μανιφέστο Ράσελ-Αϊνστάιν, το οποίο ο κορυφαίος επιστήμονας του 20ού αιώνα υπέγραψε μια εβδομάδα πριν πεθάνει - τελευταία υπογραφή του σε δημόσιο έγγραφο.
Μετά ήρθαν και οι αρχικές συμφωνίες για τον έλεγχο των πυρηνικών εξοπλισμών, αλλά η πρώτη συμφωνία πραγματικού αφοπλισμού επιτεύχθηκε το 1987, όταν οι Πρόεδροι των ΗΠΑ και της ΕΣΣΔ Ρίγκαν και Γκορμπατσόφ υπέγραψαν συμφωνία για την απόσυρση και την καταστροφή των ευρωπυραύλων στα αντίστοιχα πεδία πυρηνικών δοκιμών της Νεβάδα και του Μπαϊκονούρ. Στο δεύτερο με παρατηρητές εκπροσώπους κινημάτων ειρήνης, καθώς τότε άνθιζε η Γκλάσνοστ και επιβίωνε η περεστρόικα, χαρακτηριζόμενη «Επανάσταση μέσα στην Επανάσταση» για τη σωτηρία της πρώτης στον κόσμο σοσιαλιστικής χώρας. Η ιστορική εκείνη συμφωνία, από την οποία τώρα αποσύρονται ο Τραμπ και ο Πούτιν, είχε τη σφραγίδα και της διπλωματίας των λαών, όπως ονομάστηκε ο παρεμβατισμός, όχι μόνο η καταγγελία, του μεγάλου αντιπυρηνικού κινήματος στην Ευρώπη των δεκαετιών του 1970 και του 1980. Κίνημα από το οποίο ξεπήδησε και το πολιτικό κίνημα των πράσινων κομμάτων, πρώτα στη Γερμανία. Το 2011, με καγκελάριο την Άνγκελα Μέρκελ, η καταστροφή της Φουκουσίμα έβγαλε στους δρόμους και στις πλατείες χιλιάδες διαδηλωτές, με αποτέλεσμα την πρωθυπουργική απόφαση για σταδιακό κλείσιμο δεκαεφτά πυρηνικών εργοστασίων στη χώρα του Σίλερ και του Γκαίτε, θα έλεγα και του Μαρξ και του Αϊνστάιν.
Κουλτούρα ειρήνης
Με άλλα λόγια, το κίνημα ειρήνης, που υπήρξε μαζικότατο κατά του πολέμου των Μπους-Μπλερ στο Ιράκ το 2003, παρέμεινε ζωντανό και μεταψυχροπολεμικά μέσα στις κοινωνίες. Γιατί κίνημα ειρήνης δεν είναι μόνο οι συγκεντρώσεις και οι πορείες, μικρές ή μεγάλες, αλλά και η κουλτούρα ειρήνης που προκύπτει κυρίως από δυνάμεις της Αριστεράς του 21ου αιώνα, όπως ο ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, που στην ανακοίνωσή του για τα 80 χρόνια ζήτησε από την ελληνική κυβέρνηση να υποστηρίξει την εφαρμογή των αποφάσεων του ΟΗΕ για «Μέση Ανατολή ελεύθερη από πυρηνικά και άλλα όπλα μαζικής καταστροφής». Απαίτησε, επίσης, τη διαγραφή των ακροδεξιών σεναρίων περί απόκτησης από την Ελλάδα πυρηνικού εργοστασίου, το οποίο προτείνουν ορισμένοι, διότι πυρηνικά εργοστάσια κατασκευάζει η Τουρκία, το μεγαλύτερο στο Ακούγιου των Αδάνων, δυστυχώς με τη συνεργασία της Ρωσίας.
* Ο Πάνος Τριγάζης είναι υπεύθυνος του Γραφείου Ειρήνης του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.
