Ρεπορτάζ: ΝΙΚΟΣ ΛΙΟΝΑΚΗΣ, ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ
Δεκαπέντε χρόνια από τον θάνατο του Κωνσταντίνου Καραμανλή, πολιτικοί φίλοι και αντίπαλοι έκαναν την αποτίμηση του έργου του έχοντας την αναγκαία απόσταση από τα γεγονότα. Τιμώμενο πρόσωπο ο πολιτικός του οποίου το όνομα συνδέθηκε με την ίδρυση της μεταδικτατορικής δημοκρατίας όπως και με τη συγκρότηση του βασικού πολιτικού φορέα της συντηρητικής παράταξης. Το πρόσωπο, ωστόσο, που συγκέντρωσε πάνω του το ενδιαφέρον του πολυπληθούς ακροατηρίου ήταν ο εκπρόσωπος των “αντιπάλων”.
Ο επικεφαλής της Αριστεράς και αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, χωρίς να σβήσει τις διαφορές των δύο ιστορικών παρατάξεων, χωρίς να εξωραΐσει την προδικτατορική ιδίως διαδρομή του Κ. Καραμανλή -ήταν “το ισχυρό πρόσωπο ενός αυταρχικού καθεστώτος” είπε χαρακτηριστικά μεταξύ άλλων ο Αλ. Τσίπρας- είπε συμπερασματικά για εκείνον: “Το 1974 στην Ελλάδα επέστρεψε ένας άλλος Καραμανλής!”, μια εκτίμηση που ανήκει, όπως είπε, στις γενιές των παλαιότερων αριστερών. Έγινε ο πολιτικός που υπερέβη τα όρια τα δικά του και της παράταξής του, έγινε ριζοσπαστικός μέσα στον συντηρητισμό του" ήταν μια άλλη φράση - κλειδί.
Ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης αξιοποίησε όμως το έργο που άφησε πίσω του ο ιδρυτής της Ν.Δ. για να αποφανθεί ότι ο Καραμανλής, τέσσερις δεκαετίες πριν, είχε συλλάβει πως κάθε μεγάλη προσπάθεια αλλαγής μόνο από το Δημόσιο και δη τη δημόσια διοίκηση μπορεί να ξεκινήσει. Και έκλεισε την ομιλία του με το ερώτημα: “Πώς άραγε θα αντιδρούσαν οι προσωπικότητες της μεταπολίτευσης (Καραμανλής, Παπανδρέου, Φλωράκης) στις σημερινές πρωτόγνωρες στιγμές;”. [βλ. παραπλεύρως ολόκληρη την ομιλία Τσίπρα].
Σαμαράς: Ο δικός μου Καραμανλής
Τελευταίος μίλησε ο πρωθυπουργός -και αφού προηγουμένως είχε ζητήσει να αλλάξει η σειρά των ομιλητών, σειρά που είχε αποτυπωθεί στην πρόσκληση- με σκοπό, βέβαια, να... απαντήσει στον Αλ. Τσίπρα. Ήταν, σημειωτέον, μια ομιλία που κινήθηκε στην αντίθετη κατεύθυνση από τη βασική στόχευση των διοργανωτών, καθώς, αντί να αναδείξει τον ηγέτη που κέρδισε την αναγνώριση και των αντιπάλων του ακόμη, ο Αντ. Σαμαράς έκοψε και έραψε τον ιδρυτή του κόμματός στα δικά του, πολύ στενά μέτρα, παρουσιάζοντάς τον, έτσι, ως ένα ηγέτη μικρού, φοβικού κομματιού της Δεξιάς.
Με άλλα λόγια, δίχασε, δεν ένωσε. Ήταν χαρακτηριστικό ότι ακόμη και στο ζήτημα της ένταξης της Ελλάδας στην ΕΟΚ αυτό που ανέδειξε ο σημερινός αρχηγός της Ν.Δ. είναι ότι (τότε) “άλλοι κραύγαζαν στους δρόμους συνθήματα που δεν πρέπει απόψε να επαναλάβουμε”.
Ενώ ακόμη και σε αυτή τη νομιμοποίηση του ΚΚΕ χρησιμοποίησε φανερά απαξιωτική γλώσσα για τους αντιπάλους: “Τους ενσωμάτωσε στη δημοκρατική νομιμότητα, αλλά δεν υποτάχθηκε στην ιδεοληψία τους. Τους νομιμοποίησε (...) αλλά δεν έπαψε να αντικρούει τις εμμονές τους”. Και επιτέθηκε εμμέσως πλην σαφώς στην αντιπολίτευση χρεώνοντας της πρακτικές βίας και παρανομίας.
Αλλά και το καραμανλικό “Ανήκομεν εις την Δύσιν” το είδε μέσα από τα δικά του γυαλιά, ότι δηλαδή “'Δύση' για εκείνον ήταν η οικουμενικότητα του ελληνικού πνεύματος”, ενώ αναφέρθηκε (δις) στο δάκρυ του για τη Μακεδονία, ενθυμούμενος εμμέσως έτσι τα δικά του επιτεύγματα ως υπουργού Εξωτερικών. Αλλά και από άποψη φρασεολογίας δεν ευτύχησε ο Αντ. Σαμαράς: “Ο πνευματικός Καραμανλής είχε Παιδεία και γι' αυτό περιφρονούσε τα ψευτο-κουλτουριάρικα φτιασιδώματα” είπε μεταξύ άλλων.
Τον έβαλε όμως και στα όρια της δικής του μνημονιακής πολιτικής λέγοντας: “Όταν προσπαθούμε να μείνουμε στην Ευρώπη -και το καταφέρνουμε, ενώ πολλοί μας είχαν 'τελειωμένους' μέχρι πριν λίγο- τιμούμε την κληρονομιά του Καραμανλή και υπηρετούμε το εθνικό συμφέρον. (...) Όταν πασχίζουμε να πιάσουμε τους στόχους της δημοσιονομικής εξυγίανσης, ώστε η χώρα να μη ζει πέρα από τις δυνάμεις της και να απαλλαγεί από δεσμεύσεις και Μνημόνια, συνεχίζουμε το έργο του και υπηρετούμε τη χώρα”.
Τέλος, “όταν οι ίδιες δυνάμεις που τότε πολέμησαν τον Κωνσταντίνο Καραμανλή μάς αντιμετωπίζουν σήμερα με την ίδια πολεμική, τις ίδιες λαϊκίστικες κραυγές και τους ίδιους άδικους χαρακτηρισμούς, τότε είμαστε ακόμα πιο σίγουροι ότι τιμούμε την κληρονομιά του και συνεχίζουμε το έργο του”.
Αποστάσεις Π. Μολυβιάτη από Σαμαρά
Την απόσταση που χωρίζει τη σημερινή Νέα Δημοκρατία με αρχηγό τον Αντ. Σαμαρά από εκείνη του Κων. Καραμανλή ανέδειξαν, με προσεκτικές διατυπώσεις, πρωτίστως ο Π. Μολυβιάτης και δευτερευόντως ο Αχ. Καραμανλής.
Ο Κων. Καραμανλής -υπογράμμισε ο πρόεδρος του Ιδρύματος Π. Μολυβιάτης- έταξε ως σκοπό της ζωής του να θεραπεύσει τα τρία μεγάλα προβλήματα του έθνους, τη φτώχεια, την εξωτερική ανασφάλεια - εμφύλιους σπαραγμούς και την πολιτική αστάθεια - διχόνοια. “Ισχύουν όλα αυτά ή τα σάρωσε όλα η κρίση;” αναρωτήθηκε, για να απαντήσει ο ίδιος: “Ισχύουν απολύτως, σήμερα βέβαια η χώρα πλήττεται από την κρίση και οι περισσότεροι Έλληνες υποφέρουν” παρατήρησε ο Π. Μολυβιάτης -και όλοι γνωρίζουμε, φυσικά, απόρροια ποιας πολιτικής είναι η κατάσταση αυτή.
“Πάντοτε ο Καραμανλής ένωνε, ποτέ δεν δίχαζε” ήταν, τέλος, το συμπέρασμα του Αχ. Καραμανλή.
Επίθεση στον ΣΥΡΙΖΑ ο Ευ. Βενιζέλος
Τα δικά τους μηνύματα, που εν πολλοίς συμπυκνώνουν και τη στρατηγική τους, προσπάθησαν να απευθύνουν ο Ευ. Βενιζέλος και ο Φ. Κουβέλης μιλώντας για τον Κωνσταντίνο Καραμανλή.
Με μια ομιλία που περιστρεφόταν γύρω από τη συμβολή του Κωνσταντίνου Καραμανλή στην ένταξη στην Ε.Ε. και την εμπέδωση κλίματος πολιτικού πολιτισμού, ο Ευ. Βενιζέλος παρουσίασε ως μονόδρομο την επιλογή της μνημονιακής πολιτικής και κατηγόρησε εμμέσως τον ΣΥΡΙΖΑ ότι υποβαθμίζει τον πολιτικό πολιτισμό και τον δημοκρατικό διάλογο.
Ειδικότερα, είπε ότι «η ολοκληρωμένη εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου Ανασυγκρότησης» θα συμβάλει στην κατάκτηση της αυτοδυναμίας και ισοτιμίας της χώρας στην Ευρώπη και πως αυτό «θα είναι και η ιστορική καταξίωση της μεταπολίτευσης» και «άρα του έργου του Κωνσταντίνου Καραμανλή».
Αντιπαραβάλλοντας δε την περίοδο της μεταπολίτευσης με τη σημερινή, ανέφερε ότι «η στρατηγική της εφόδου στον όνομα μιας αντιμνημονιακής ψευδαίσθησης συνοδεύεται από μια δήθεν ριζοσπαστική αμφισβήτηση της κοινωνικής ευαισθησίας και των κινήτρων εκείνων που σήκωσαν εξαρχής, ή από ένα σημείο και μετά, το πολιτικό βάρος των δύσκολων αποφάσεων». «Η πολιτική διαφωνία μετατρέπεται σε ασύμμετρο θεσμικό και ηθικό πόλεμο, το δημοκρατικό μέτρο έχει χαθεί» είπε.
Ο Ευ. Βενιζέλος, ο οποίος σήμερα συναντάται με την τρόικα, απέδωσε τα αίτια της κρίσης σε επιλογές περασμένων δεκαετιών για το μοντέλο ανάπτυξης ή το μέγεθος του δημόσιου τομέα.
Από την άλλη ο πρόεδρος της ΔΗΜ.ΑΡ. θέλησε να εμφανιστεί ενωτικός και ήπιος αποφεύγοντας πολιτικές αιχμές. Περιορίστηκε στον πολιτικό βίο του Κ. Καραμανλή και μίλησε για την «τεράστια παρακαταθήκη» του, την οποία προσδιόρισε στο τετράπτυχο: Ξεκάθαρες απόψεις, πολιτικός πολιτισμός, σεβασμός στις θέσεις του άλλου και συμφωνία ότι η πολιτική υπηρετεί το γενικό καλό.
Στο κατάμεστο Μέγαρο Μουσικής, το “παρών” έδωσαν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κ. Παπούλιας και οι προκάτοχοί του Κ. Στεφανόπουλος και Χ. Σαρτζετάκης, ο αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος, επίσης οι πρώην πρωθυπουργοί Κ. Μητσοτάκης, Κ. Σημίτης και Γ. Παπανδρέου και ο πρόεδρος της Βουλής Ευαγγ. Μεϊμαράκης.
