“Από τον πυρήνα της ΠΦΥ και τους ειδικούς λειτουργούς της, τους καθ’ ύλην και πράξη αρμόδιους και γνώστες της τεράστιας προσφοράς αυτού του θεσμού στον άνθρωπο, δίνεται επιστημονικά και μόνο μία απάντηση ως αντιρρόπηση στη διαφαινόμενη κατάργηση του δημόσιου χαρακτήρα της που επιχειρείται με το υπό διαμόρφωση Ν/Σ του υπουργείου Υγείας, με την παρότρυνση να πρυτανεύσει η λογική της επιστήμης και του ανθρωπισμού για ένα δημόσιο αγαθό, την υγεία μας”.
Στην Ελλάδα, το 460 π.Χ., ο Ιπποκράτης μιλούσε πρώτος για την αξία της πρόληψης. Στην Ελλάδα, το 2022 μ.Χ., το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) μιλάει για την ανεπάρκεια της πρόληψης, με αποτέλεσμα 20.790 θανάτους από κορωνοϊό το 2021.
Σήμερα, διαρκούσης της εξέλιξης της πανδημίας, τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι, πρώτον, καμία επιστημονική μελέτη δεν μιλάει για “Covid-zero”, δηλαδή ότι θα εξαφανιστεί ο ιός (στην καλύτερη περίπτωση, θα υπάρχει ενδημικά) και, δεύτερον, οι μεταλλάξεις θα εξελίσσονται λόγω του ανεπαρκούς εμβολιασμού παγκοσμίως. Άρα, παρά τα εμβόλια και τα φάρμακα, θα πρέπει να ετοιμαζόμαστε για την επόμενη φορά, πώς θα αντιμετωπίσουμε το κρούσμα.
Σύμφωνα με τις επιστημονικές συστάσεις, αυτό θα γίνει με τους εξής τρόπους: ιχνηλασία με διάφορα τεστ, εμβόλια, ένα αναπτυγμένο σύστημα ΠΦΥ, θεραπευτικά πρωτόκολλα και την αντιμετώπιση παράπλευρων απωλειών (εργασία, οικονομία, μόρφωση, περαιτέρω υγεία). Εκατόν πενήντα εκατομμύρια επιστήμονες παγκοσμίως, ιατροί, βιολόγοι, μηχανικοί υπολογιστών και άλλοι, χρησιμοποιώντας τα επιτεύγματα της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης, από την τεχνητή νοημοσύνη έως τη γονιδιακή θεραπεία, συνετέλεσαν και συντελούν καθημερινά στην αλματώδη πρόοδο της ιατρικής για την αντιμετώπιση τόσο του κορωνοϊού όσο και των προβλημάτων της “περαιτέρω υγείας” που επιβαρύνθηκαν αλλά και τροποποιήθηκαν από την πανδημία. Έτσι λοιπόν έχουμε πλέον, μια πολύ εξελιγμένη ιατρική που χαρακτηρίζεται ως προληπτική, προσωποποιημένη, προβλεπτική και συμμετοχική, δίνοντας η τελευταία ενεργό ρόλο στον ασθενή να συμμετέχει ακόμα και στις ιατρικές αποφάσεις.
Ισότιμη πρόσβαση
Η σύγχρονη ιατρική έχει επίσης αποκληθεί ιατρική ακριβείας, που σημαίνει ότι ο γιατρός έχει πολύ καλή γνώση του νοσήματος του ασθενούς σε κυτταρικό επίπεδο, αλλά και πλήρη γνώση του ασθενούς σαν κοινωνικής και ατομικής οντότητας (ιατρική αφηγηματική). Η πρωταρχική άποψη της ιατρική ακριβείας είναι ο καθορισμός του σωστού φαρμάκου, την κατάλληλη στιγμή και για τον ανάλογο ασθενή (μετάβαση από τη βασική έρευνα στην κλίνη του ασθενούς - from bench to bedside). Δεν είναι πλέον ανέφικτος ο προσδιορισμός γονιδίων που “καθρεφτίζονται” στο αίμα και που θα εντοπίζουν (βιο)δείκτες ενεργότητας της νόσου, μορφές της νόσου και τον γονιδιακό στόχο των φαρμάκων κατά συγκεκριμένου νοσήματος και για συγκεκριμένο ασθενή, με αποτέλεσμα τη θεραπευτική τους χρήση σε επίπεδο εξωτερικού ιατρείου, καθολικά και με ισότιμη πρόσβαση από όλους, δηλαδή μέσα από ένα σύστημα δημόσιας ΠΦΥ.
Σήμερα τα πρώτα φάρμακα που διαθέτουμε έναντι στον SARS-CoV-2 είναι του τύπου των μονοκλωνικών αντισωμάτων. Έλαβαν επείγουσα αδειοδότηση στην Ε.Ε. τον Φεβρουάριο του 2021 και τελευταία άρχισαν να χορηγούνται και στη χώρα μας. Τα κριτήρια χορήγησής τους περιλαμβάνουν όλους τους ασθενείς με κορωνοϊό, αλλά ιδίως όσους είτε δεν έχουν εμβολιαστεί είτε δεν έχουν αναπτύξει ανοσία (καρκινοπαθείς, λοιποί ανοσοκατασταλμένοι). Απαραίτητη προϋπόθεση όμως για την επιτυχία της θεραπείας αυτής, όπως δείχνει η εμπειρία χωρών που τα χρησιμοποίησαν (Γαλλία, Ιταλία, Γερμανία), είναι η ύπαρξη συστήματος ΠΦΥ, ώστε οι θεράποντες γιατροί μετά την επιλογή των ασθενών με θετικό τεστ να τους προωθούν για θεραπεία.
Η τεράστια αξία όμως της ΠΦΥ διαπιστώνεται, με μελέτες, και στην πρόληψη και θεραπεία χρόνιων μη-μεταδιδόμενων νοσημάτων που ταλαιπωρούν την ανθρωπότητα ,όπως ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, τα καρδιομεταβολικά νοσήματα, ο καρκίνος, τα αυτοάνοσα, η οστεοπόρωση, η παχυσαρκία, η κατάθλιψη, που αποτελούν και την περαιτέρω υγεία. Οι αιτίες των νοσημάτων αυτών αποδίδονται στο χρόνιο ψυχο-κοινωνικο-οικονομικό στρες (που ήδη επιδεινώνεται κατά την πανδημία) και που αποτελεί το κατεξοχήν πρόβλημα του σημερινού ανθρώπου.
Γιατρός - ασθενής: σχέση εμπιστοσύνης
Έτσι σήμερα αναπτύσσεται η ιατρική του τρόπου ζωής (lifestyle medicine) που στοχεύει στην προώθηση του υγιεινού τρόπου διαβίωσης και την πρόληψη και θεραπεία των παραπάνω αναφερόμενων νοσημάτων. Σε αυτήν υπεισέρχεται όμως περισσότερο η ιατρική τέχνη παρά η τεχνολογία, αφού ο τρόπος ζωής σχετίζεται με την ανθρώπινη φύση. Αυτό σημαίνει ότι το αποτέλεσμα μίας θεραπείας επηρεάζεται σημαντικά από την ενσυναίσθηση, δηλαδή τη συναισθηματική επικοινωνία μεταξύ δύο ατόμων. Τουτέστιν, τη δυαδική σχέση εμπιστοσύνης ιατρού - ασθενή. Συνεπώς ο προσωπικός (οικογενειακός) γιατρός του ασθενή, στο πλαίσιο επιτυχημένης λειτουργίας ανάλογου θεσμού, είναι εκ των ων ουκ άνευ. Και αυτός ο θεσμός είναι η ΠΦΥ.
Τα πολύ θετικά όμως για την ανθρωπότητα αποτελέσματα των ερευνών της παγκόσμιας επιστημονικής κοινότητας δημιουργούν και μια σοβαρή πρόκληση. Είναι η διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης σε αυτά όλων των πολιτών κάθε χώρας. Αυτό εξασφαλίζεται μόνο μέσα από ένα καθολικά αναπτυγμένο σύστημα ΠΦΥ, στα πλαίσια ενός δημόσιου Εθνικού Συστήματος Υγείας, όπου το κράτος έχει τον άμεσο έλεγχο της παραγωγής και διανομής των υπηρεσιών Υγείας με ελεύθερη πρόσβαση και χρήση όλων, και όχι μέσα από ένα (νεο)φιλελεύθερο σύστημα Υγείας το οποίο στηρίζει το οργανωτικό πλαίσιο της παροχής υπηρεσιών Υγείας στο σύστημα τιμών, λειτουργώντας με τις δυνάμεις της αγοράς και με ελάχιστη κρατική παρέμβαση, πιστεύοντας στη λογική του κέρδους που θεωρεί ότι δεν είναι επικερδές να επενδύεις στην πρόληψη ούτε να προετοιμάζεσαι για μελλοντικές καταστροφές.
Το τελικό συμπέρασμα λοιπόν είναι ότι οι χαράσσοντες την πολιτική της Υγείας πρέπει να λαμβάνουν πολύ σοβαρά υπόψη τα επιστημονικά δεδομένα, γιατί διαφορετικά θα δημιουργείται και θα διευρύνεται ένα χάσμα μεταξύ επιστήμης και πολιτικής, πράγμα που δεν περιποιεί τιμή για τη λειτουργία της Δημοκρατίας.
* Ο Γιώργος Καζιόλας είναι γιατρός ρευματολόγος Κ.Υ. Ηλιούπολης, Ο.Μ. (ΠΦΥ) Αττικής ΣΥΡΙΖΑ - Π.Σ.
