Η ανάφλεξη της παγωμένης σύρραξης στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ είναι η τελευταία μιας σειράς αιματηρών συγκρούσεων που περικλείουν την ήπειρό μας από Νότο και Ανατολή σε ένα πύρινο δαχτυλίδι πολέμου και καταστροφής. Για την Ευρώπη αυτό δημιουργεί νέες προκλήσεις για την περιφερειακή της ασφάλεια, την ενεργειακή της τροφοδοσία, το κύρος και την αξιοπιστία της ως διεθνούς πυλώνα σταθερότητας: Πώς μπορεί να διεκδικεί, αλήθεια, έναν σημαντικό ρόλο στο νέο και ολοένα περισσότερο ασταθές παγκόσμιο περιβάλλον του 21ου αιώνα, εάν δεν είναι σε θέση να εγγυηθεί την ειρήνη στην ίδια της τη γειτονιά; Για την Ελλάδα, η πρόκληση είναι πολλαπλή: Αφενός, αφορά τη δική της ασφάλεια, ιδίως όσον αφορά τις σχέσεις της χώρας μας με την Τουρκία, η οποία εμπλέκεται σε όλες τις περιφερειακές συγκρούσεις στην Ανατολική Μεσόγειο (πλέον και στον Καύκασο), επιχειρώντας να εκμεταλλευτεί τη στρατηγική απόσυρση των ΗΠΑ για να εδραιώσει τη θέση της ως περιφερειακή υπερδύναμη. Αφετέρου, κάθε ένοπλη σύγκρουση δημιουργεί νέα προσφυγικά κύματα, αυξάνοντας την πίεση στη χώρα μας, η οποία έχει -εγκληματικά- αποδεχθεί τον ρόλο του φύλακα του φρουρίου-Ευρώπη υπό την κυβέρνηση της Ν.Δ.
Μαζικό κίνημα
Η απάντηση σε αυτές τις νέες προκλήσεις δεν μπορεί να είναι μια νέα εκδοχή του παιχνιδιού ισορροπίας δυνάμεων, αλλά ένα νέο διεθνές κίνημα για την ειρήνη στην περιοχή μας και πέρα από αυτήν. Ένα κίνημα που θα αντλεί έμπνευση από τα μεγάλα κινήματα για την ειρήνη των δεκαετιών του '60, '70 και '80, αλλά και από τις μαζικές κινητοποιήσεις κατά των πολέμων στο Ιράκ και το Αφγανιστάν. Που θα μεταφέρει το πάγιο αίτημα της Αριστεράς για παγκόσμια ειρήνη στις συνθήκες και στις πραγματικότητες της εποχής μας, αξιοποιώντας τα σύγχρονα εργαλεία κινητοποίησης, ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης.
Με αυτόν τον τρόπο, το κίνημα μπορεί να αποκτήσει τη δύναμη και τη μαζικότητα που θα το καταστήσει μοχλό ευρύτερων πολιτικών εξελίξεων. Πρέπει να έχουμε στον νου μας τη σημασία που είχε, για παράδειγμα, το κίνημα κατά του πολέμου του Βιετνάμ ως καταλύτης και πόλος συσπείρωσης κοινωνικών και πολιτικών διεκδικήσεων, για δημοκρατία, κοινωνική δικαιοσύνη, αλληλεγγύη, αντίσταση στον ρατσισμό και στις φυλετικές διακρίσεις. Και μπορούμε να διαπιστώσουμε ότι αυτές οι διεκδικήσεις παραμένουν σήμερα το ίδιο επίκαιρες - αν όχι ακόμα περισσότερο. Και γι' αυτό είναι ανάγκη να έχει ισχυρή συμμετοχή η νεολαία, η νέα γενιά.
Ο ρόλος της Ελλάδας
Η Ελλάδα έχει κάθε συμφέρον αλλά και τη δυνατότητα να υποστηρίξει και να πρωτοστατήσει σε ένα τέτοιο κίνημα, τοποθετώντας την ειρήνη στο επίκεντρο μιας πολυδιάστατης και ενεργητικής εξωτερικής πολιτικής, τόσο σε διμερές επίπεδο όσο και στους διεθνείς και ευρωπαϊκούς θεσμούς, στους οποίους μετέχει. Όχι μόνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και στο Συμβούλιο της Ευρώπης και, ιδίως, στον Οργανισμό για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, ειδικά για τον ευρωπαϊκό ρόλο της χώρας, δεδομένου ότι, εάν η Ευρώπη επιθυμεί πραγματικά να έχει μια αυτόνομη παρουσία και να μην εγκλωβιστεί ανάμεσα σε ένα νέο διεθνές δίπολο μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, δεν μπορεί παρά να βασιστεί στην ήπια ισχύ.
Αυτήν την πολιτική, όμως, δεν μπορεί να την εκπονήσει και να την εφαρμόσει η Δεξιά και η τωρινή κυβέρνηση της χώρας. Είναι εκτός της νοοτροπίας της περί εξωτερικής πολιτικής, η οποία διαχρονικά περιορίζεται στον ρόλο του πρόθυμου συμμάχου-υποτελή, που επαφίεται στην καλή διάθεση της εκάστοτε Προστάτιδας Δύναμης. Μόνο η Αριστερά διαθέτει τα αναλυτικά εργαλεία, την πολιτική βούληση, αλλά και το αξιακό φορτίο, ώστε να αναλάβει αυτήν την πρωτοβουλία. Η Αριστερά και ειδικά ο ΣΥΡΙΖΑ έχει ήδη αποδείξει στην πράξη ότι μπορεί να το κάνει, όχι μόνο με τη δυναμική της διπλωματία ως κυβέρνηση αλλά έχοντας στο ενεργητικό της την ιστορική, πραγματικά, Συμφωνία των Πρεσπών, ένα υπόδειγμα ειρήνης και συνεργασίας στα Βαλκάνια, που κέρδισε μεγάλο διπλωματικό κεφάλαιο και αξιοπιστία για τη χώρα.
* Ο Δημήτρης Βίτσας είναι βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ Β2' Δυτικού Τομέα Αθηνών
Ο Γιάννης Γούναρης είναι νομικός και συγγραφέας
