Δεν είναι όλες οι δράσεις φοροδιαφυγής ίδιες και ισοβαρείς, καθώς "στη βράση", πολλοί μπαίνουν στον πειρασμό όχι της φοροδιαφυγής για λόγους ύπαρξης, αλλά της φοροδιαφυγής για λόγους θησαυρισμού
Το θέμα της φοροδιαφυγής είναι δύσκολο, σύνθετο και εξαιρετικά κρίσιμο για το μέλλον της ελληνικής οικονομίας. Είναι δύσκολο, διότι ποτέ σε αυτό τον τόπο δεν καλλιεργήθηκε κουλτούρα συνέπειας στην καταβολή των φόρων. Έτσι δημιουργήθηκε το παιχνίδι “ο κλέψας του κλέψαντος”. Υπήρχε η δικαιολογημένη πολλές φορές αίσθηση ότι το κράτος μάς κλέβει και άρα νομιμοποιούμαστε να το κλέψουμε κι εμείς. Το κράτος μας κλέβει, ενώ προστατεύει τους συνδεδεμένους με το πελατειακό σύστημα επιχειρηματίες και φίλους και παράλληλα σπαταλά τα χρήματα που καταφέρνει να μαζέψει από τους φόρους σε έργα βιτρίνας που σχεδιάζονται, όχι με βάση την ανάγκη των πολιτών, αλλά τα σχέδια και τις ανάγκες κερδοφορίας των επιχειρηματιών φίλων, που κοινώς έχουν ονομαστεί διαπλεκόμενοι.
ΑΥΤΟΣ ο φαύλος και αδιέξοδος κύκλος πρέπει να τερματιστεί. Όμως, δυστυχώς, η συνθετότητα του θέματος έχει σχέση με τη φορολογική συγκυρία που είναι βαριά έως ασήκωτη. Και είναι βαριά έως ασήκωτη, διότι, ως γνωστόν, η χώρα χρεοκόπησε ή, για την ακρίβεια, τη χρεοκόπησαν οι δανειστές της. Καθώς η χώρα χρεοκόπησε και με τα Μνημόνια αδυνάτισε επικίνδυνα ο παραγωγικός ιστός, με τον πρώτο πυλώνα της παραδοσιακής εγχώριας ανάπτυξης -αυτόν των κατασκευών- να έχει καταρρεύσει, επιβλήθηκαν στόχοι, κυρίως φορολογικοί, για να βρεθούν το ταχύτερο δυνατό πόροι εξυπηρέτησης των δανείων.
ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ λοιπόν όταν μια οικονομία που παραμένει σε συνθήκες οικονομικής κρίσης και με περιορισμό διακίνησης κεφαλαίων (capital controls) καλείται να σηκώσει φορολογικά βάρη που, σε πολλές περιπτώσεις οικονομικών δραστηριοτήτων, δεν μπορούν να σηκωθούν με τίποτα, καθώς υπερβαίνουν όλο το καθαρό κέρδος της επιχείρησης; Τότε αναπτύσσονται φαινόμενα φοροδιαφυγής. Δεν είναι όμως όλες οι δράσεις φοροδιαφυγής ίδιες και ισοβαρείς, καθώς “στη βράση”, πολλοί μπαίνουν στον πειρασμό όχι της φοροδιαφυγής για λόγους ύπαρξης, αλλά της φοροδιαφυγής για λόγους θησαυρισμού.
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΤΕΡΟ παράδειγμα τέτοιας περίπτωσης είναι η μεγάλη κομπίνα με τα POS που αποκάλυψε πρώτη η “Αυγή”. Οι κομπιναδόροι πουλούσαν σε εγχώριες επιχειρήσεις συστήματα μηχανών για πληρωμές με κάρτες (πιστωτικές και χρεωστικές), τα οποία μηχανήματα ήταν συνδεδεμένα με τράπεζες στο εξωτερικό. Το συγκεκριμένο κέντρο είχε έδρα τη Βουλγαρία και το Λουξεμβούργο και οι τράπεζες στις οποίες κατέληγαν τα εισπραττόμενα από τους πελάτες χρήματα ήταν στη Μάλτα. Όπως ανακοίνωσαν από κοινού ο γενικός γραμματέας Δημοσίων Εσόδων Γιώργος Πιτσιλής και ο διευθυντής της Οικονομικής Αστυνομίας Μανόλης Πλουμής, συνελήφθησαν 23 άτομα, ενώ βρέθηκε και κατασχέθηκε πελατολόγιο πώλησης 1.195 τέτοιων μηχανημάτων σε 971(!) επιχειρήσεις στην Ελλάδα και σε 73 επιχειρήσεις του εξωτερικού. Το πελατολόγιο βρίσκεται στα χέρια της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Εσόδων, η οποία τώρα θα διενεργήσει ελέγχους σε καθεμία από αυτές τις επιχειρήσεις, για να διαπιστώσει αν συντρέχουν, όπως φαίνεται, και λόγοι φοροδιαφυγής.
ΜΕ ΤΟΝ τρόπο αυτό διαπράττονταν τρία σοβαρά οικονομικά αδικήματα: Μη καταβολή ΦΠΑ, ολική απόκρυψη φορολογητέων εσόδων και δυνατότητα προνομιακής επιστροφής κεφαλαίων χωρίς τους περιορισμούς των capital controls. Τι κάνεις λοιπόν σε αυτή την περίπτωση; Έχεις ένα -κυριολεκτικά- κακούργημα και αν θέλεις να δείξεις πως η χώρα αλλάζει, οφείλεις να εξαντλήσεις τα όρια της αυστηρότητας. Τι κάνεις όταν ένας ταβερνιάρης αποκρύπτει μέρος των εσόδων του; Οφείλεις να του δώσεις και δεύτερη ευκαιρία μετά την προβλεπόμενη ποινή που πρέπει να του καταλογιστεί. Τι κάνεις όταν ο ταβερνιάρης αποκρύπτει όλο το εισόδημα; Τι κάνεις όταν ο ταβερνιάρης ή, τέλος πάντων, ο ιδιοκτήτης του καταστήματος εστίασης, αφού συλλαμβάνεται να φοροδιαφεύγει και του επιβάλλεται η ποινή 48ωρου σφραγίσματος του καταστήματος, πηγαίνει λίγες ώρες μετά το σφράγισμα και ανοίγει το μαγαζί με τσαμπουκά, διότι έτσι είχε μάθει τόσα χρόνια;
ΟΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ σε όλες αυτές τις περιπτώσεις και σε πολλές άλλες, που ασφαλώς υπάρχουν στο ρεπερτόριο της φοροδιαφυγής, δεν είναι εύκολες. Διότι ανάμεσα στους αδύναμους, που πιθανόν θα τύχουν στη συνέχεια ευνοϊκών ρυθμισεων για να αποκατασταθούν φορολογικά, υπάρχουν και πολλοί δυνατοί που εκμεταλλεύονται τις ρυθμίσεις, κατακρατώντας φορολογητέα ύλη την οποία μπορούν να τζιράρουν για μεγάλο χρονικό διάστημα και να αποκομίσουν επιπλέον κέρδη. Παρόμοιες περιπτώσεις έχουμε και με τα κόκκινα, μη εξυπηρετούμενα δάνεια. Δανειολήπτες με μεγάλη ρευστότητα προτιμούν να μην αποπληρώνουν τα δάνειά τους, ελπίζοντας σε ρυθμίσεις που θα γίνουν για τους πραγματικά αδύναμους και μαζί τους θα επωφεληθούν και αυτοί.
ΟΜΩΣ είναι μεγίστη ανάγκη να μπουν κανόνες και τάξη. Είναι μια μάχη διαρκείας, που θα κριθεί από τη φερεγγυότητα των ελεγκτικών μηχανισμών να υλοποιήσουν επιτέλους τους φορολογικούς κανόνες και τους αντίστοιχους νόμους. Το “επιτέλους” έχει να κάνει με την ανάγκη της χώρας να επιβιώσει και να εξέλθει αλώβητη από τα δεσμά των δανειστών. Δυστυχώς, οι μηχανισμοί αυτοί, όλο αυτό το διάστημα της πολιτικής φαυλότητας από το πελατειακό σύστημα, είχαν ατροφήσει και οι περιπτώσεις της φοροδιαφυγής ή της απόκρυψης πλούτου, όπως για παράδειγμα της λίστας Λαγκάρντ, έδειξαν με τον πλέον αποκρουστικό τρόπο τη σαπίλα και του πολιτικού συστήματος. Ευτυχώς, όμως, η τεχνολογία και τα πληροφοριακά συστήματα παρέχουν πλέον τη δυνατότητα συγκρίσεων και ταξινόμησης όλως των παραβατών, έτσι ώστε οι ποινές να είναι αναλογικές και δίκαιες. Η μάχη κορυφώνεται και δεν πρέπει να χαθεί. Διότι αν χαθεί, χάνεται και η χώρα.
