ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΧΡΗΣΤΟΥ
Από το απόγευμα της Κυριακής ο πρόεδρος των ΗΠΑ Μπάρακ Ομπάμα βρίσκεται σε επίσημη επίσκεψη στην Κούβα. Ο τελευταίο Αμερικανός πρόεδρος που είχε επισκεφθεί το νησί ήταν ο Κάλβιν Κούλιτζ το 1928! Έκτοτε μεσολάβησαν 88 χρόνια που η Κούβα ήταν προτεκτοράτο, μέχρι που η παρέα του Φιντέλ καταφέρει να ολοκληρώσει την επανάσταση και την απελευθέρωση του νησιού, την 1η Ιανουαρίου του 1959, από τα δεσμά του φαύλου δικτάτορα Φουλχένσιο Μπατίστα.
Η ΕΠΙΣΚΕΨΗ Ομπάμα έχει αναμφίβολα ιστορική σημασία για την αμερικανική εξωτερική πολιτική. Είναι επίσης ιστορική και για την ηγεσία της Κούβας των αδελφών Κάστρο. Δεν έγινε έτσι, στα ξαφνικά. Χρειάστηκαν αρκετά χρόνια προετοιμασίας και από τις δύο πλευρές. Χρειάστηκαν τα χρόνια της ωρίμανσης, όπως τα επέβαλε σε όλο τον πλανήτη η νέα τάξη πραγμάτων μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και των δορυφόρων της. Κίνα και Βιετνάμ προσαρμόστηκαν γρήγορα στο νέο οικονομικό περιβάλλον και απέφυγαν τον σεισμό. Η τελευταία που έμενε πίσω και αναζητούσε με δειλά βήματα τα στάδια φιλελευθεροποίησης κυρίως στην οικονομία ήταν η Κούβα. Η Βόρεια Κορέα δε νομίζω ότι μπορεί να θεωρηθεί σοσιαλιστική χώρα. Πρόκειται για Οργουελικό Βασίλειο.
Η ΙΣΤΟΡΙΑ, σε ό,τι αφορά τα πρόσωπα, θα σταθεί στον Μπάρακ Ομπάμα και τον Ραούλ Κάστρο. Ειδικά για τον Αμερικανό πρόεδρο δεν ήταν καθόλου εύκολο να τολμήσει ό,τι δεν τόλμησαν τόσοι άλλοι πρόεδροι. Στις ΗΠΑ απέναντί του δεν ήταν μόνο το μεγάλο και ισχυρό πλέον λόμπι των Αμερικανοκουβανών, αλλά και όλο το Ρεπουμπλικανικό κόμμα. Βέβαια, το ότι ο Αμερικανός πρόεδρος δεν είχε μπροστά του εκλογές ήταν σημαντικό αβαντάζ γι' αυτή την κίνηση, που στηρίζεται και από οικονομικά συμφέροντα των ΗΠΑ. Για παράδειγμα, η αμερικανική ξενοδοχειακή αλυσίδα Starwood ανακοίνωσε χθες το βράδυ ότι πήρε το πράσινο φως από το υπουργείο Οικονομικών για να ανοίξει δύο ξενοδοχεία στην Αβάνα. Είναι η πρώτη αμερικανική πολυεθνική που εγκαθίσταται στην Κούβα μετά την επανάσταση του Φιντέλ Κάστρο.
ΤΗΝ ΠΑΤΗΣΕ η Κούβα από αυτά τα ανοίγματα, όπως ίσως θα φανταστούν οι εγχώριοι επαναστάτες; Τα πράγματα δεν είναι άσπρο - μαύρο και άλλωστε υπάρχουν πειράματα προσαρμογής που πέτυχαν και άλλα που εξελίσσονται. Ασφαλώς ο τουρισμός θα είναι η βαριά βιομηχανία της Κούβας. Ένα πανέμορφο νησί με τεράστιες δυνατότητες ανάπτυξης. Ο τουρισμός δεν είναι κλάδος που όλα τα εισερχόμενα έσοδα σε σκληρό συνάλλαγμα θα πηγαίνουν στα ταμεία των πολυεθνικών, που διαθέτουν επενδυτικά κεφάλαια τα οποία δεν διαθέτει η κουβανική κυβέρνηση. Η τουριστική ανάπτυξη θα απογειώσει όλους τους κλάδους που αφορούν τις κατασκευές. Τα έσοδα από τον τουρισμό διαχέονται σε όλο το σώμα της οικονομικής δραστηριότητας, όπως γνωρίζουν και εδώ οι κάτοικοι των ελληνικών τουριστικών περιοχών. Οι εισαγωγές μηχανολογικού εξοπλισμού και συσκευών υψηλής τεχνολογίας θα δημιουργήσουν δεκάδες χιλιάδες θέσεις υποστήριξης και μάλιστα με καλές αμοιβές.
ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ και οικονομικό άνοιγμα της Κούβας έχει φυσικά και το σκέλος των εξαγωγών. Τα περίφημα και περιζήτητα στις ΗΠΑ πούρα της Αβάνας τώρα σε πολλαπλάσιες ποσότητες θα φτάνουν χωρίς περίπλοκες διαδικασίες στις μεγάλες αγορές φέρνοντας πολύ μεγαλύτερα έσοδα. Η παραγωγική διαδικασία στους μεγάλους εξαγωγικούς τομείς της Κούβας, όπως είναι η ζάχαρη, το νίκελ, τα αλιεύματα, τα ιατρικά προϊόντα, τα εσπεριδοειδή, ο καφές, από μορφωμένο και καταρτισμένο εργατικό δυναμικό, μπορεί να απογειωθεί από τον απαραίτητο εκσυγχρονισμό, που καθυστερούσε λόγω απουσίας συναλλάγματος. Ένα μεγάλο μέρος των ζημιών στον αγροτικό τομέα οφειλόταν, για παράδειγμα, στην απουσία υποδομών για την ύδρευση των καλλιεργειών.
ΓΙΑ ΝΑ ολοκληρώσουμε. Το αν και πόσο επωφελές θα είναι το άνοιγμα της Κούβας στην ελεύθερη οικονομία θα εξαρτηθεί κυρίως από την ικανότητα της Αβάνας να το υποστηρίξει. Οι συμβιβασμοί στην πολιτική, όταν γίνονται προς όφελος των πολιτών, είναι απαραίτητοι, όπως έχει δείξει η Ιστορία. Ο γραφειοκρατικός σοσιαλισμός απέτυχε παταγωδώς. Άλλωστε, για να το θυμίσουμε στους ασυμβίβαστους εγχώριους επαναστάτες, ο Φιντέλ απελευθέρωσε όλη την Κούβα εκτός από το κομμάτι του Γκουαντάναμο, στο οποίο η εκεί αμερικανική βάση λειτουργεί κανονικά. Γιατί δεν την έδιωξε; Διότι πρυτάνευσε η σύνεση. Δεν υπήρχε κανένας λόγος να αγριέψεις το θηρίο και να του δώσεις πατήματα για επέμβαση.
