Βρυξέλλες. Γιώργος Δαράτος
Ποτέ από την έναρξη οικοδόμησής της, τη δεκαετία του 1950, η ενωμένη Ευρώπη δεν έχει δεχθεί τόσα πολλά και τόσο δυνατά χτυπήματα όσα δέχθηκε τη χρονιά που μας πέρασε το 2015. Αυτά τα αλλεπάλληλα σοκ έκαναν τον πρόεδρο της Κομισιόν Ζαν Κλοντ Γιούνκερ να δηλώσει ότι δεν τρέφει καμία αυταπάτη για τα όσα δυσάρεστα θα συνεχίσουν να συμβαίνουν στην Ένωση τη χρονιά που μόλις άρχισε.
Πολύ συνοπτικά θα πρέπει να αναφερθούμε στην ευρωπαϊκή και διεθνή χρηματοπιστωτική κρίση που άρχισε να εκδηλώνεται στις ΗΠΑ το 2007 για να επεκταθεί στην Ευρώπη έναν χρόνο αργότερα, το 2008, παίρνοντας τη μορφή της οικονομικής κρίσης, η οποία συνεχίζεται μέχρι και σήμερα και παραλίγο να παρασύρει την Ελλάδα εκτός Ευρωζώνης.
Οι επιπόλαιες και μη μελετημένες πολιτικές και πολεμικές δράσεις στο πλαίσιο της εξωτερικής πολιτικής των Αμερικανών, των Βρετανών και των Γάλλων, με τη σιωπηλή συναίνεση πολλών φίλων και συμμάχων τους, αποσταθεροποίησαν πρακτικά ολόκληρη τη βόρεια αραβική Αφρική και τη Μέση Ανατολή με αποτέλεσμα ότι εκατομμύρια άνθρωποι, για να σωθούν από τις απερίσκεπτες συγκρούσεις και βομβαρδισμούς στο Ιράκ και τη Συρία, προτίμησαν να μετατραπούν σε πρόσφυγες που με κίνδυνο της ζωής τους άρχισαν να περνάνε μαζικά μαζί με γυναίκες και παιδιά από τις τουρκικές ακτές στα ελληνικά νησιά του ανατολικού Αιγαίου για να γλιτώσουν και να φτιάξουν νέα ζωή στην κεντρική και βόρεια Ευρώπη.
Και όλα αυτά, ενώ στην Τουρκία, οι κοινοτικοί εταίροι έδωσαν γην και ύδωρ μεταφραζόμενο σε 3 δισ. ευρώ για να συγκρατήσει στο έδαφός της αυτά τα κύματα των εκατοντάδων χιλιάδων προσφύγων και να τους παράσχει καταλύματα, τροφή, υπηρεσίες υγείας, σχολεία κ.λπ. Η Τουρκία, μέχρι την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, δεν έχει κάνει απολύτως τίποτε για να τιμήσει τις δεσμεύσεις της απέναντι στους «28» της Ένωσης.
Θα πρέπει να προσθέσουμε σ' αυτή την εικόνα και τη δράση των τζιχαντιστών τρομοκρατών που έχουν σπείρει τον πανικό στους πολίτες της Ένωσης και που ο εντοπισμός και η εξουδετέρωσή τους είναι μια εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση για τις αρχές των χωρών που έχουν πληγεί από τη δολοφονική τους δράση.
Το... εργοτάξιο της Σένγκεν
Πρόκειται για μια «πολυκρίση», με τις κοινοτικές κυβερνήσεις να κάνουν όλον αυτόν τον καιρό ότι δεν έβλεπαν την εξάπλωσή της γιατί θα ήταν αναγκασμένες, αν το διαπίστωναν επίσημα, να πάρουν μέτρα κατάσβεσης των εστιών της πυρκαγιάς, αλλά και αντιμετώπισης του προσφυγικού ρεύματος που συνεχίζεται, δείχνοντας τα τεράστια κενά που υπάρχουν στη συνεργασία μεταξύ των κοινοτικών χωρών που απαρτίζουν τη ζώνη του Σένγκεν για την ελεύθερη κυκλοφορία των ανθρώπων, χωρίς διαβατήρια και άλλα κρατικά έγγραφα. Αυτά τα κενά εμφανίζονται κυρίως μεταξύ των χωρών της δυτικής και αυτών της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης, ένα ακόμη σύμπτωμα του πόσο πρόχειρα και επιπόλαια η «παλιά» Ένωση δέχθηκε στους κόλπους της τις πρώην χώρες - δορυφόρους της Σοβιετικής Ένωσης.
Είναι βέβαιο ότι η εξάμηνη ολλανδική προεδρία στην Ένωση, που άρχισε την 1η Ιανουαρίου, θα θέσει με ωμότατο τρόπο το πρόβλημα στους υπολοίπους εταίρους της και θα πιέσει να βρουν λύσεις σ' ένα ζήτημα που χρονίζει επικίνδυνα.
Ήδη στην προ ολίγων ημερών συνάντηση της ολλανδικής κυβέρνησης στη Χάγη με τα μέλη της Κομισιόν για τον προγραμματισμό της κοινοτικής δράσης αυτό το εξάμηνο ο Ολλανδός πρωθυπουργός Μαρκ Ρούτε και ο πρόεδρος της Κομισιόν κ. Γιούνκερ τόνισαν την ανάγκη μείωσης των προσφυγικών / μεταναστευτικών ροών προς την Ευρώπη.
Σύμφωνα με τον κ. Γιούνκερ ένα από τα μεγάλα θέματα της ολλανδικής προεδρίας θα είναι η δημιουργία μιας νέας ευρωπαϊκής δύναμης συνοριοφυλακής και ακτοφυλακής που θα αναλαμβάνει δράση ακόμη και όπου αυτή το κρίνει αναγκαίο, έστω κι αν προβάλλει αντιρρήσεις η ενδιαφερόμενη χώρα - μέλος για τέτοιου τύπου παρεμβάσεις στο έδαφος ή τα χωρικά ύδατά της, θεωρώντας εύλογα ότι πρόκειται για μια, έστω προσωρινή, μείωση της εθνικής της κυριαρχίας.
Για τον κ. Γιούνκερ η ανάπτυξη αυτής της ευρωπαϊκής συνοριοφυλακής είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της ζώνης του Σένγκεν και θα αποφευχθούν φαινόμενα κλεισίματος εθνικών συνόρων με συρματοπλέγματα, ελέγχους διαβατηρίων κ.λπ. με αυθαίρετες και εκτός Συνθήκης Σένγκεν εθνικές αποφάσεις που εξυπηρετούν εσωτερικές πολιτικές σκοπιμότητες και όχι το γενικότερο συμφέρον της Ένωσης.
"Καπέλο" Τίμερμανς
Ενδιαφέρουσα ήταν η δήλωση του πρώτου αντιπροέδρου της Κομισιόν Φρανς Τίμερμανς, που με τις πρωτοβουλίες του έχει «καπελώσει» πλήρως τον Έλληνα επίτροπο Δ. Αβραμόπουλο για τη μεταναστευτική πολιτική, ο οποίος έχει μεταβληθεί σε διακοσμητικό στοιχείο της δράσης της Επιτροπής στη μεταναστευτική κρίση.
Ο κ. Τίμερμανς επικέντρωσε τα σχόλιά του στη δυσαρέσκεια των κοινοτικών από τη συμπεριφορά της Τουρκίας ως προς τη μη παρεμπόδιση των μεταναστευτικών ροών από το έδαφός της προς την Ελλάδα και από αυτή προς την Ευρώπη. "Απέχουμε πολύ ακόμη από το να είμαστε ικανοποιημένοι από την εφαρμογή του Σχεδίου Δράσης που έχουμε συμφωνήσει με τις τουρκικές αρχές για την ανακοπή του κύματος των προσφύγων" τόνισε ο κ. Τίμερμανς.
Οι "απρόθυμοι"
Ο Ολλανδός πρωθυπουργός εξέφρασε επίσης τη διάθεσή του να ασκήσει κάθε δυνατή πίεση στις κεντροανατολικοευρωπαϊκές χώρες -Ουγγαρία, Πολωνία, Σλοβακία, Τσεχία, Βαλτικές χώρες- που εμφανίζονται απρόθυμες να αναλάβουν τις ευθύνες τους στην υποδοχή περισσότερων προσφύγων, ενώ επωφελούνται με βουλιμία των διαφόρων κοινοτικών ενισχύσεων κάθε είδους χωρίς να προσφέρουν οι ίδιες κάποιο αντάλλαγμα στην αντιμετώπιση μιας κρίσης που απειλεί ολόκληρη την Ευρώπη. Και οι Ολλανδοί, που εκ πείρας γνωρίζουμε ότι δεν αστειεύονται, φαίνονται αποφασισμένοι να κόψουν από τις ρίζες τους αυτές τις αντιρρήσεις που προβάλλουν αδιαφορώντας αν θα προκαλέσουν μείζονα εσωτερική κρίση στην Ένωση.
Έτσι δεν θα διστάσουν να απειλήσουν σε πρώτη φάση αυτές τις χώρες είτε με την επιβράδυνση των ρυθμών κοινοτικής χρηματοδότησής τους είτε ακόμη, επικαλούμενοι και άλλες συμπεριφορές, όπως ο περιορισμός της ελευθερίας της ενημέρωσης από τη συντηρητική κυβέρνηση της Βαρσοβίας, να προτείνουν την εφαρμογή του άρθρου 7 της Ευρωπαϊκής Συνθήκης περί αναστολής δικαιωμάτων ψηφοφορίας λόγω σοβαρών παραβιάσεων των αρχών της Ένωσης.
Δεν είναι τυχαίες οι ειδικότερες δηλώσεις των Ευρωπαίων αξιωματούχων ως προς την προστασία τις ισχύος της Συνθήκης του Σένγκεν, όπως αυτή του κ. Γιούνκερ, που το έχει πει πολλές φορές τον τελευταίο καιρό ότι η «Ευρώπη πάει άσχημα», αλλά αυτός θα είναι ο τελευταίος που θα οργάνωνε την κηδεία των συμφωνιών για την ελεύθερη κυκλοφορία των ατόμων μεταξύ των κοινοτικών χωρών.
Και όλα αυτά γίνονται λίγο καιρό μετά τον διακριτικό εορτασμό των τριακοστών γενεθλίων από τη υπογραφή τη Συνθήκης του Σένγκεν στις 15 Ιουνίου του 2015, που πήρε την ονομασία της από τη λουξεμβούργια κοινότητα που φιλοξένησε τότε την τελετή της υπογραφής της και η οποία επελέγη ακριβώς διότι βρίσκεται συμβολικά στην καρδιά ενός τριγώνου που σχηματίζουν το Λουξεμβούργο, στη Γαλλία και στη Γερμανία.
Το ξήλωμα του πουλόβερ
Εν τω μεταξύ η Σουηδία, που έχει δεχθεί αναλογικά προς τον πληθυσμό της τους περισσότερους πρόσφυγες, αποφάσισε να επιβάλει προσωρινούς ελέγχους στην είσοδο αλλοδαπών, μη κοινοτικών πολιτών, που προέρχονται από τη Δανία και διασχίζουν τη μεγάλη γέφυρα που συνδέει αυτή τη χώρα με τη σουηδική πόλη Μάλμο. Με τη σειρά της η Δανία αποφάσισε να κάνει επιλεκτικούς ελέγχους σε όσους, μη κοινοτικούς, κυρίως πρόσφυγες, εισέρχονται στο έδαφός της από τη Γερμανία, γεγονός που προξένησε τη μεγάλη οργή της καγκελαρίου Μέρκελ γιατί δεν είχε προηγηθεί, πριν από κάθε εθνική απόφαση, συνεννόηση γι' αυτό το ζήτημα μεταξύ Βερολίνου, Στοκχόλμης και Κοπεγχάγης.
Η κ. Μέρκελ την περασμένη Τετάρτη δήλωσε από τη Ρουμανία όπου βρισκόταν ότι «πρέπει να καταβληθεί κάθε προσπάθεια, προκειμένου να διατηρηθεί η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων στο εσωτερικό τη ζώνης Σένγκεν της Ένωσης, αλλά αυτό εξαρτάται από το αν θα υπάρξει μια κοινή απάντηση στην προσφυγική κρίση της Ευρώπης».
Ο... επικήδειος του Σαρκοζί
Ο πρώην πρόεδρος τη Γαλλίας Νικολά Σαρκοζί, που θέλει να είναι ξανά υποψήφιος στις προεδρικές εκλογές του 2017, θέλοντας να «κλέψει» ψήφους από την ακροδεξιά ανταγωνίστριά του, πρόεδρο του Λαϊκού Μετώπου Μαρίν Λεπέν, δήλωσε στη διάρκεια επίσημης επίσκεψής του στη βελγική πόλη Αμβέρσα ότι θεωρεί τη Συνθήκη Σένγκεν νεκρή και κάλεσε όλους τους Ευρωπαίους ηγέτες να δουν την πραγματικότητα «κατάματα» και χωρίς «αναστολές».
Ο ίδιος κάλεσε την Ευρώπη να αντικαταστήσει την πεθαμένη Σένγκεν με μια νέα, κοινή (σ.σ.: σαφώς εξαιρετικά περιοριστική) μεταναστευτική πολιτική. Συντάχθηκε με τον κ. Σαρκοζί ο ακροδεξιός Φλαμανδός εθνικιστής δήμαρχος της Αμβέρσας και πρόεδρος του ακροδεξιού κόμματος NV-A, που συμμετέχει στην ομοσπονδιακή βελγική κυβέρνηση, ο κ. Μπαρτ Ντε Γουίβερ, που κάλεσε τους Ευρωπαίους να παραδειγματιστούν από τη στάση του συντηρητικού Βρετανού πρωθυπουργού Ντέιβιντ Κάμερον στο μεταναστευτικό.
Η επέλαση των ευρωφοβικών
Αυτή η αναδίπλωση στα εθνικά σύνορά τους, που επέλεξαν να προβάλουν πολλές χώρες - μέλη της Κοινότητας, προετοιμάστηκε από την οικονομική κρίση, που άνοιξε διάπλατα τον δρόμο των λαϊκιστών, ευρωφοβικών δυνάμεων προς την εξουσία. Η αυταρχική Δεξιά κάνει κουμάντο στην Ουγγαρία και την Πολωνία, συμμετέχει στις κυβερνήσεις του Βελγίου, της Δανίας και της Φινλανδίας, επεκτείνεται με δραματικούς ρυθμούς στη Γαλλία, τη Σουηδία, την Ολλανδία και την Ιταλία.
Ισπανία, Ελλάδα, Πορτογαλία και Γερμανία βρίσκονται ακόμη εκτός αυτού του κύματος. Δεν είναι τυχαίο ότι η Αριστερά σ' αυτές τις χώρες της Ευρώπης έχει πάψει να εκπροσωπεί και να εκφράζει τη λεγόμενη εργατική τάξη, η οποία έχει στραφεί μαζικά στα ακροδεξιά κόμματα, κινήματα και μορφώματα. Η ισλαμική τρομοκρατία ενισχύει αυτό το κλίμα ξενοφοβίας, κάτι που οι ακροδεξιοί εκμεταλλεύονται στο έπακρο.
Η πάσης φύσης Αριστερά αλλά και η καλοπροαίρετη Κεντροδεξιά, αντί να προβάλουν τις δικές τους αξίες και οράματα, τρέχουν να καλμάρουν τον πανικό που καλλιεργούν στον κουρασμένο από τη λιτότητα και τους περιορισμούς κόσμο τα ακροδεξιά κόμματα, όπως το βλέπουμε σήμερα ξεκάθαρα στη Γαλλία. Η επιστροφή του εθνικισμού δεν θα ήταν καθόλου έκπληξη σε μια Ευρώπη που έχει λησμονήσει του νεκρούς και τα ερείπια που την είχε οδηγήσει 70 χρόνια νωρίτερα.
.
