ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ. Της Χριστίνας Βασιλάκη
Μετέωρη ανάμεσα σε χρονοδιαγράμματα που δεν τηρούνται, μεγάλα λόγια που δεν επαληθεύονται και διαφορές που δεν γεφυρώνονται βρίσκει την Ευρωπαϊκή Ένωση το τέλος του 2015. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Ζαν - Κλοντ Γιούνκερ, ερωτηθείς για το αν το 2015 ήταν η δυσκολότερη χρονιά της Ευρώπης δήλωσε χαριτολογώντας πως είναι ακόμη «μικρός» για να πει κάτι τέτοιο, ενώ για τις δυσκολίες του 2016 παραδέχτηκε πως δεν τρέφει «αυταπάτες».
Κατά την τελευταία σύνοδο κορυφής της χρονιάς που έλαβε χώρα στις Βρυξέλλες την Πέμπτη και την Παρασκευή, διαπιστώθηκε πως η μεγάλη πλειοψηφία των μέτρων που μέχρι στιγμής έχουν αποφασιστεί για την αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης δεν εφαρμόζονται από τα κράτη - μέλη ή προχωράνε με ρυθμούς χελώνας την ώρα που η Ελλάδα συνεχίζει να δέχεται -σύμφωνα με τα στοιχεία της απερχόμενης λουξεμβουργιανής προεδρίας- 4.000 μετανάστες ημερησίως. Εκτός από το σχέδιο μετεγκατάστασης, το οποίο υποτίθεται ότι θα σημαδοτούσε μια νέα εποχή αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών - μελών της Ε.Ε. και ουσιαστικά απέτυχε, η πολυδιαφημισμένη συνεργασία με την Τουρκία έχει αποβεί, επίσης, άκαρπη.
Κι αν ο πρόεδρος του συμβουλίου, ο Ντόναλντ Τουσκ, λέει πως είναι ακόμη νωρίς για να εξαχθούν συμπεράσματα σε σχέση με την εφαρμογή των μέτρων που η κυβέρνηση της Άγκυρας έχει υποσχεθεί ότι θα λάβει, η Επιτροπή κάνει αγωνιώδεις προσπάθειες να δώσει μια διαφορετική εικόνα από την πραγματικότητα δείχνοντας ήδη τα πρώτα σημάδια πανικού.
Ας πρόσεχε η πραγματικότητα...
Συγκεκριμένα ο διευθυντής του γραφείου του Ζ.Κ. Γιούνκερ, Μάρτιν Σελμάιερ, σε επιστολή που απηύθυνε στους 28 πρέσβεις των χωρών της Ε.Ε. επισήμανε «τις πρώτες ενθαρρυντικές ενδείξεις των προσπαθειών της Τουρκίας να περιορίσει τη ροή της παράτυπης μετανάστευσης στην Ε.Ε.» βασιζόμενος σε στοιχεία τα οποία ήταν λανθασμένα, όπως παραδέχτηκε κοινοτική πηγή. Η ίδια πηγή απάντησε με ακόμα μεγαλύτερη βεβαιότητα από τον Σελμάιερ για το πρόγραμμα μετεγκατάστασης, ότι «θα δουλέψει» κάνοντας ένα γενικότερο σχόλιο πως τα πράγματα στην Ε.Ε. ποτέ δεν προχωρούσαν γρήγορα.
Όμως τα σημάδια «διχασμού» αυτή τη φορά είναι πολλά, όπως και τα αδιέξοδα.
Στο περιθώριο αυτής της συνόδου κορυφής, έγιναν δύο μίνι σύνοδοι. Λιγότερο γνωστή αλλά ενδεικτική του κλίματος ήταν η συνάντηση των χωρών του Visegrad. Οι ηγέτες της Τσεχίας, της Πολωνίας, της Σλοβακίας και της Ουγγαρίας σε κοινή τους δήλωση ανέφεραν μεταξύ άλλων πως «θα σταματήσουμε να χτίζουμε φράχτες όταν σταματήσουν άλλες χώρες να προωθούν στους επόμενους τους αιτούντες άσυλο».
Στη δεύτερη, συμμετείχαν οι δέκα χώρες της λεγόμενης «συμμαχίας των προθύμων», αυτές δηλαδή που θέλουν να στηρίξουν ένα πρόγραμμα νόμιμης μεταφοράς Σύρων προσφύγων σε ευρωπαϊκά κράτη που βρίσκονται εκτοπισμένοι στην Τουρκία, έστω σε εθελοντική βάση και έστω για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Των «προθύμων» όμως τα σχέδια σκοντάφτουν στην πραγματικότητα καθώς οι χώρες που είναι θετικές είναι και οι πιο «φορτωμένες» (βλέπε Γερμανία, Σουηδία και από κοντά Βέλγιο και Ολλανδία) και σίγουρα δεν μπορούν παρά να ανοίξουν τον δρόμο και όχι να προσφέρουν ουσιαστική ανακούφιση στην Τουρκία.
Σε αυτό το πλαίσιο και η ίδια η Επιτροπή σημειώνει πως θα ήταν παράλογο να πιστεύει κανείς ότι ένα τέτοιο σχέδιο θα αφορά «εκατοντάδες χιλιάδες» πρόσφυγες, παρ' όλο που αρχικά είχε ακουστεί ένας αριθμός της τάξης των 400.000. Επιπλέον υπάρχουν οι φόβοι ότι από την πλευρά της Τουρκίας μια τέτοια συμφωνία μπορεί να αποτελέσει στοιχείο έλξης επιπλέον προσφύγων, υπονομεύοντας εκ των έσω τη γενικότερη συνεργασία με την Ευρώπη. Όπως ανέφερε Ευρωπαίος αξιωματούχος, οι Τούρκοι είναι σίγουρα «χαρούμενοι» που συμμετέχουν στα ευρωπαϊκά πράγματα, ωστόσο δεν έχουν δείξει σημάδια ουσιαστικής εμπλοκής.
Το προσφυγικό όμως δεν είναι το μόνο ζήτημα που θα συρθεί άλυτο στο 2016. Το «Brexit» παραμονεύει, ενώ και στο οικονομικό πεδίο οι φόβοι μιας πιθανής αναθέρμανσης της κρίσης δεν έχουν εξαλειφθεί. Επιπλέον, ένα ακόμα «ευρωπαϊκό πρότζεκτ», η τραπεζική ένωση, φαίνεται να έχει προς το παρόν μπλοκάρει αναδεικνύοντας για ακόμα μια φορά πως η Γερμανία δεν διστάζει να διαχωρίσει τη θέση της κάθε φορά που καλείται να συνυπογράψει ένα σχέδιο επιμερισμού κινδύνων. Εν προκειμένω πάγωσε το σχέδιο της ευρωπαϊκής εγγύησης καταθέσεων έως 100.000 ευρώ, που προωθούσε η Κομισιόν, μπρος στη σθεναρή αντίδραση της Άνγκελα Μέρκελ.
