Βρυξέλλες. Του Γιώργου Δαράτου
Κι όμως, κάτι έχει αρχίσει να κινείται στον χώρο της Αριστεράς μέσα στην Ευρώπη. Τα μηνύματα που δεχόμαστε τις δυο τελευταίες εβδομάδες είναι πολλά και ενδιαφέροντα. Το πιο εντυπωσιακό είναι η πτώση του συνασπισμού της Κεντροδεξιάς στην Πορτογαλία και η επιστροφή στην πολιτική ζωή της χώρας, για πρώτη φορά από το 1975, του Κομμουνιστικού Κόμματος.
Σαράντα χρόνια μετά το αντιπραξικόπημα στις 26 Νοεμβρίου του 1975, η πτώση της κυβέρνησης του Πέδρο Πάσους Κοέλιο βάζει ένα πρώτο τέλος στην κυριαρχία των δεξιών και του Σοσιαλιστικού Κόμματος στο μονοπώλιο της πορτογαλικής πολιτικής ζωής.
Η αναμενόμενη νέα κυβέρνηση των Σοσιαλιστών με κοινοβουλευτικά στηρίγματα το Μπλόκο της Αριστεράς (κάτι σαν τον ΣΥΡΙΖΑ) και του Κ.Κ. Πορτογαλίας σε συνεργασία με τους Οικολόγους προαναγγέλλει μια λάιτ εκδοχή της λιτότητας, με σεβασμό πάντως των ευρωπαϊκών δεσμεύσεων της χώρας (μείωση ελλειμμάτων, δημόσιου χρέους κ.λπ.).
Αλλά θα πρέπει να περιμένουμε να πάρει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης ο σοσιαλιστής Αντόνιο Κόστα για να ακούσουμε στις προγραμματικές του δηλώσεις τι ακριβώς έχει συμφωνήσει με το Μπλόκο και το ΚΚΠ. Γνωρίζουμε πάντως ότι στις κρυφές μετεκλογικές διαβουλεύσεις το Μπλόκο της Αριστεράς πέτυχε την αλλαγή εβδομήντα ενός σημείων στο κυβερνητικό πρόγραμμα των σοσιαλιστών.
Ο ηγέτης των σοσιαλιστών, πρώην δήμαρχος της Λισσαβώνας, που όλοι τον έδειχναν ηττημένο σ' αυτές τις εκλογές, κατάφερε το ακατόρθωτο. Να συσπειρώσει γύρω από το κόμμα του όλη την Αριστερά, που αναγκάστηκε να κινητοποιηθεί επιτέλους θετικά μπροστά στον κίνδυνο για εφαρμογή ακόμη πιο ριζοσπαστικών φιλελεύθερων μέτρων από την Κεντροδεξιά του Κοέλιο.
Ο ρόλος του πορτογαλικού Κ.Κ.
Το κεντρικό ερώτημα έγκειται στη θετική ανταπόκριση του ΚΚΠ στα ανοίγματα του Αντόνιο Κόστα, όταν είναι γνωστή η πλήρης αδιαφάνεια που χαρακτηρίζει τη λειτουργία του προτελευταίου, μετά το ΚΚΕ, κομμουνιστικού κόμματος της κοινοτικής Ευρώπης, όπου ο δημοκρατισμός συγκεντρωτισμός συνιστά ακόμη το αξεπέραστο όριο στη διαδικασία λήψης των αποφάσεών του. Ο φόβος μήπως το Μπλόκο της Αριστεράς μονοπωλήσει τον αριστερό χώρο; Η υπεράσπιση της απειλούμενης δύναμης της ΓΣΣΕ της Πορτογαλίας, την οποία ελέγχει απόλυτα και η οποία ελέγχει μονοπωλιακά όλες τις δημόσιες επιχειρήσεις που απειλούνται από ένα πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων;
Οι εβδομήντα και πλέον διμερείς συμφωνίες που έχουν υπογράψει με τους σοσιαλιστές τα άλλα δυο κόμματα της Αριστεράς είναι έτσι διατυπωμένες ώστε να εφαρμοστούν σε βάθος τετραετίας, όσο δηλαδή θα κρατήσει, υποτίθεται, αυτή η νέα κυβέρνηση. Η Δεξιά δεν θέλει να αποσταθεροποιήσει αμέσως τους σοσιαλιστές και τους συμμάχους τους, διότι περιμένει με το τέλος της θητείας των απερχόμενου Προέδρου της Δημοκρατίας, σε έξι μήνες, να ξαναβάλει έναν άλλον δικό της στη θέση, τον Μαρσέλο Ρέμπελο ντε Σόουζα.
Σύμφωνο... γάμου
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι συμφωνίες συνεργασίας των τριών αριστερών κομμάτων αφήνουν ανοικτή τη δυνατότητα σ' αυτά να καταθέσουν πρόταση μομφής στους σοσιαλιστές όποτε το κρίνουν σκόπιμο. Με άλλα λόγια η πιθανότητα «διαζυγίου» των τριών περιλαμβάνεται στο σύμφωνο του γάμου τους.
Εντυπωσιάζει, πάντως, ότι το τόσο σκληρό ΚΚΠ δέχεται σ' αυτή τη φάση να μην διεκδικήσει την έξοδο της χώρας από το ευρώ ούτε να πολεμήσει, με όλα τα μέσα, κάθε μορφής και τύπου ιδιωτικοποίηση.
Η Αριστερά στην Πορτογαλία έχει κατανοήσει ότι το Σοσιαλιστικό Κόμμα δεν πρόκειται να «πασοκοποιηθεί», άρα είναι πολιτικά αντιπαραγωγικό και εκλογικά βλαβερό να επιτίθεται κανείς στους σοσιαλιστές όταν μπορεί, έστω και οριακά, να το μετακινήσει σε θέσεις που το απομακρύνουν από τις πολιτικές λιτότητας. Από την άλλη το Σοσιαλιστικό Κόμμα στερήθηκε το επιχείρημα - άλλοθι ότι είναι αναγκασμένο να πολιτεύετα στο Κέντρο από τη στιγμή που βρήκε συμμάχους στην Αριστερά.
Για μας τους Έλληνες η στάση του ΚΚΠ μπορεί να είναι το μεγάλο παράδειγμα του πώς ένα σοβαρό Κομμουνιστικό Κόμμα δεν διστάζει να ριχτεί στη φωτιά συμμαχώντας με τους σοσιαλιστές με μια πραγματικά μίνιμουμ πολιτική συμφωνία για να απαλλάξει τη χώρα και τους εργαζόμενους από τη Δεξιά.
Το στοίχημα της αγγλικής Αριστεράς
Η κίνηση της Ευρώπης προς τα αριστερά είχε ξεκινήσει λίγο νωρίτερα με την εκλογή - έκπληξη τον Σεπτέμβριο του Τζέρεμι Κόρμπιν στην προεδρία του Εργατικού Κόμματος. Κανένας δεν περίμενε ότι αυτός ο διακριτικός βετεράνος της βρετανικής πολιτικής θα βρισκόταν επικεφαλής της αξιωματικής αντιπολίτευσης της χώρας του. Κανείς, μέχρι εκείνη την ημέρα της εκλογής του, δεν υπολόγιζε τη μεγάλη ανατροπή που έφερε στο κόμμα το 59,5% των μελών του που τον ψήφισε για πρόεδρο. Η επιλογή του διαψεύδει όλα τα επικοινωνιακά συστήματα και τεχνάσματα που χρησιμοποιούν κατά κόρον στη Βρετανία οι πολιτικοί για να εκλεγούν.
Ποιοι πολιτικοί συσχετισμοί και παράγοντες μετέτρεψαν ένα διακριτικό και άγνωστο για δεκαετίες βουλευτή σε ήρωα της αλλαγής με τη δημοκρατική κατάληψη της προεδρίας του Εργατικού Κόμματος;
Η εργασιακή υποβάθμιση, τα ψηλά έως απρόσιτα ενοίκια, η αύξηση των διδάκτρων στα πανεπιστήμια, η αντίθεσή του σε όλους τους πολέμους στους οποίους ενεπλάκη η χώρα του στη Μέση Ανατολή τα τελευταία χρόνια, η υποστήριξη των θέσεων των Παλαιστινίων, καθώς και η ώθηση που του έδωσαν τα δυο μεγαλύτερα εργατικά συνδικάτα της χώρας (UNITE - UNISON) πιεζόμενα από τη βάση τους. Στη Βρετανία, λόγω και του εκλογικού συστήματος, δεν είναι δυνατός ο σχηματισμός κομμάτων τύπου Podemos ή ΣΥΡΙΖΑ. Ό,τι έχει να γίνει, αυτό μπορεί να γίνει μόνο μέσω του Εργατικού Κόμματος, το οποίο μονοπωλούσαν μέχρι πρότινος οι απόγονοι του Τόνι Μπλερ.
Το κρίσιμο ερώτημα τώρα είναι αν αυτή η τεράστια λαϊκή κινητοποίηση υπέρ του Κόρμπιν θα κρατήσει αρκετό καιρό και θα είναι αρκετά ισχυρή ώστε να αντέξει στις επιθέσεις που θα πολλαπλασιασθούν εναντίον του και της νέας ηγετικής ομάδας, όταν είναι γνωστό πως είναι εναντίον των βομβαρδισμών στη Συρία, είναι επικριτικός για τον ρόλο του ΝΑΤΟ και την επέκταση της ζώνης των επεμβάσεών του, θέλει τον κρατικό έλεγχο της Κεντρικής Τράπεζας της Αγγλίας και την επανεθνικοποίηση των σιδηροδρόμων, δεν επιθυμεί την έξοδο της Βρετανίας από την Ένωση επιμένοντας στην ανάγκη για οικοδόμηση μια «κοινωνικής Ευρώπης», έχει επικρίνει έντονα τη συμπεριφορά των κοινοτικών εταίρων απέναντι στην Ελλάδα και απορρίπτει τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου ΗΠΑ - Ε.Ε.
Πώς θα τα καταφέρει όλα αυτά όταν και αν γίνει πρωθυπουργός της χώρας; Άγνωστον. Το βέβαιο είναι ότι τα δύο επόμενα χρόνια ο κ. Κόρμπιν θα δεχθεί τις πλέον απίθανες επιθέσεις τόσο από τους Συντηρητικούς όσο και από τη πέμπτη φάλαγγα των μπλερικών μέσα στο κόμμα του, που θα τον υπονομεύει συστηματικά, αλλά και από τον Τύπο. Η μόνη άμυνά του είναι η μετατροπή του κόμματός του σε ένα μαζικό κίνημα για την αλλαγή των κοινωνικών και οικονομικών συσχετισμών στη Βρετανία.
Οι "λαχανιασμένοι" Podemos
Στην Ισπανία, όπου σε λιγότερο από δύο μήνες γίνονται βουλευτικές εκλογές, το Podemos εμφανίζεται "λαχανιασμένο". Οι κληρονόμοι των Αγανακτισμένων βλέπουν οι σφυγμομετρήσεις των τελευταίων μηνών να τους δίνουν ολοένα και μικρότερα ποσοστά στις επερχόμενες εκλογές. Έτσι από 22,9% το περασμένο Ιανουάριο, το Podemos κατέβηκε στο 15,7% τον Ιούλιο και στο 10,1% τον Οκτώβριο. Στις εκλογές της Καταλωνίας τον Σεπτέμβριο το κόμμα αυτό πήρε μετά βίας το 8,9% των ψήφων.
Το ιδεολογικό "φλου", που αρχικά συνέβαλε στη δημοτικότητα των Podemos, δεν τους ευνοεί πλέον. Το Podemos πληρώνει επίσης το τίμημα της μετατροπής του από κίνημα Αγανακτισμένων σε κόμμα, ενώ πολλοί από τους τενόρους αυτού του κινήματος σιγά - σιγά άρχισαν να το εγκαταλείπουν.
Θα δούμε στις εκλογές της 20ής Δεκεμβρίου αν το Podemos θα μπορέσει να σταθεροποιηθεί με ένα αξιοπρεπές σκορ που θα του επιτρέψει να στηρίξει το Σοσιαλιστικό Κόμμα, προκειμένου να φύγουν οι δεξιοί του κ. Ραχόι από την κυβέρνηση.
