ΤΟΥ ΣΠΥΡΟΥ ΓΕΩΡΓΑΤΟΥ*
Ο ελεύθερος συνειρμός τον οδήγησε από το άρθρο που διάβαζε στην εφημερίδα στο «Σύνδρομο της Κίνας», το γνωστό φιλμ του Τζέιμς Μπρίτζες που περιέγραφε προφητικά τι έμελλε να συμβεί στο Three Mile Island1 και στο Τσέρνομπιλ. Παρά τις χολιγουντιανού τύπου υπερβολές, η ταινία υπογράμμιζε με γλαφυρό τρόπο το μοιραίο λάθος που κάνουν συνήθως οι αλαζόνες: να υποτιμούν τη σημασία του «τετριμμένου» και του -κατά δική τους εκτίμηση- «δευτερεύοντος».
Το ασανσέρ αργούσε να κατέβει από το γυάλινο δωμάτιο με τους γραμματείς και τους φαρισαίους από όπου είχε μόλις ξεγλιστρήσει. Ευκαιρίας δοθείσης, ο συνειρμός συνεχίστηκε. Και όπως ήταν αναμενόμενο για ηλικιωμένο πανεπιστημιακό, από το κάπως ελεύθερο -αλλά σχετικά σχετικό- περάσαμε στο μέχρι παρεξηγήσεως άσχετο και αφηρημένο. Τα πολύπλοκα συστήματα δεν καταρρέουν εύκολα, σκέφτηκε, αλλά αποδεικνύονται πολύ ευάλωτα σε ταυτόχρονες μικροβλάβες. Μια «μικροβλάβη» στο σύστημα μπορεί να είμαστε κι εμείς του ΣΥΡΙΖΑ, συνέχισε. Οποία ποιητικότης, ενόρασις και ευαισθησία!
Η άσκηση στον ναρκισσιμό, στη οποία είχε μόλις επιδοθεί, διακόπηκε απότομα όταν βγήκε απ' την πόρτα. Το απογευματινό Βερολίνο είχε μια σιωπηλή μεγαλοπρέπεια. Όχι τόσο από τον ελεύθερο χώρο που περιέγραφε το κάθε τι, ούτε από το βάρος των μνημείων και το υποβλητικό πράσινο του οξειδωμένου χαλκού τους. Εκείνο που του έκανε μεγαλύτερη εντύπωση ήταν η ηρεμία και η αυτορρύθμιση της κυκλοφορίας, με τα αυτοκίνητα να γλείφουν τους ποδηλάτες χωρίς να τους ακουμπούν, τα βλέμματα να σαρώνουν χωρίς να αγγίζουν, το κίτρινο φως να περιπλανάται και να γεμίζει γλυκά το διάκενο για να μη μείνει κανείς παραπονεμένος. «Η νέα πρωτεύουσα της Ευρώπης γεννιέται μπροστά στα μάτια μας» είπε ο Θωμάς, που ήξερε πιο πολλά λόγω ιδιότητος.
Εν τω μεταξύ, τα μάτια της ψυχής βλέπουν αλλού και σε ενεστώτα χρόνο. Στο μάγουλο του παιδιού που κατεβαίνει μούσκεμα απ' τη βάρκα κυλάει ένα δάκρυ. Η μικρή κι η μάνα της έχουν την τραχιά όψη που δίνει τ' αλάτι. Είναι κι άλλοι, πολλοί. Η κιβωτός μπαταρισμένη συνομιλεί με το κύμα. Οι δικοί μας είναι όμως ήδη εκεί. Με το δώρο του Θεού ανάμεσα στα μάτια και τη σφραγίδα της καλοσύνης στο τατουάζ που κοσμεί το μπράτσο τους. Νέοι και γέροι, με σίγουρο χέρι, θα κεράσουν τσαγάκι και σοκολάτα τους ναυαγούς. Κι ο ήλιος θα κάνει τη μεγαλοπρεπή βουτιά του στο νερό για να κλείσει η μέρα.
Οι πρόσφυγες στέκονται όρθιοι, γενναίοι, αξιοπρεπείς, ακόμα κι όταν πεθαίνουν. Απέναντι όμως παρατάσσεται ο μαύρος στρατός του Imperium. Πολιτικοί, τεχνολόγοι, οικονομολόγοι - όπως θα 'λεγε κι ο Κατσαρός. Μηχανικοί κι αρχιτέκτονες του Κακού χτίζουν νέες πρωτεύουσες χωρίς να σκέφτονται τις παλιές. Τυφλωμένοι απ' την πολλή περίσσεια και το ακόρεστο πάθος για πιο πολύ δεν βλέπουν τί γίνεται από κάτω τους.
Εκεί όμως, στο βαθύ σκοτάδι των μηχανισμών και στους δαιδάλους των διαδρόμων, χιλιάδες «ασήμαντοι» και «δευτερεύοντες» απ' τη Συρία, το Αφγανιστάν, την Αφρική σκαλώνουν σαν γρέζια ανάμεσα στα γρανάζια. Απρόβλεπτα -τάχα- και θεία τύχη, αέρας σηκώνεται στην Αθήνα, τη Λισσαβώνα, τη Μαδρίτη. Βροχή ξεπλένει τα μισοπλυμένα ρούχα στη Νάπολη. Κάποιος ακονίζει κρυφά τη σκουριασμένη αιχμή απ' το δόρυ του. Άλλος χαράζει το άλικο ποίημά του στο μάρμαρο. Αυτοί δεν βολεύονται με λιγότερο Ουρανό.
Είναι φως-φανάρι: τα πνιγμένα παιδιά και οι μανάδες τους θα πάρουν πρώτα το Βερολίνο. Μετά βλέπουμε.
1 Πρόκειται για το πυρηνικό ατύχημα στο νησί των τριών μιλίων (Three Mile Island) στην Πενσυλβάνια των ΗΠΑ στις 28 Μαρτίου 1979.
* Ο Σπύρος Γεωργάτος διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων
