ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΟΥΣΑΞΙΔΗ*
Σήμερα πήγα τον γιο μου στην παραλία. Είναι τρεισήμισι ετών. Πότε έπαιζε με τα κουβαδάκια του και πότε προσποιούνταν ότι τον κυνηγούσαν τα μεγάλα κύματα. Κι αν τον έχανα; Αν τον έπιαναν τα κύματα; Ευτυχώς, τίποτα δεν συνέβη. Κάποιος άλλος μπαμπάς δεν μπορεί να πει το ίδιο. Τα κύματα έπιασαν τους δύο γιούς και τη γυναίκα του. Όπως συνέβη και σε έναν άλλο μπαμπά, που έχασε στο Φαρμακονήσι από τα κύματα τα τρία παιδιά και τη γυναίκα του. Και πόσα άλλα παιδιά; Και πόσα άλλα κύματα; Αυτά τα κύματα δεν θα τα συγχωρήσω ποτέ.
Και τα κύματα δεν θα σταματήσουν να έρχονται. Δύο εκατομμύρια πρόσφυγες στην Τουρκία, πάνω από ένα εκατομμύριο πρόσφυγες στον Λίβανο, πάνω από εξακόσιες χιλιάδες πρόσφυγες στην Ιορδανία. Περίπου έντεκα εκατομμύρια άνθρωποι χρειάζονται ανθρωπιστική βοήθεια εντός της Συρίας. Και ο πόλεμος συνεχίζεται. Κατά το πρώτο οκτάμηνο του 2015 έφτασαν στην Ελλάδα 850% περισσότεροι πρόσφυγες και μετανάστες από ό,τι το αντίστοιχο διάστημα του 2014.
Αλλά αυτά είναι νούμερα. Τα νούμερα δεν συγκινούν. Όπως είπε ο Στάλιν, ο θάνατος ενός ανθρώπου είναι τραγωδία, ο θάνατος ενός εκατομμυρίου είναι στατιστική. Τα νούμερα δεν κρυώνουν, δεν τρέχουν οι μύξες τους, δεν τρέμουν από φόβο στριμωγμένα σε ένα φουσκωτό σκάφος, ίσως την πρώτη φορά που βλέπουν θάλασσα, δεν προσπαθούν να φωνάξουν «μαμά», τη φωνή τους δεν την πνίγει η υδάτινη σιωπή, δεν ξεβράζονται άψυχα στην παραλία, όπου ο γιος μου τρέχει μακριά από τα κύματα. Αχ, αυτά τα κύματα!
Οι δούλοι του Δαρείου δεν τα μαστίγωσαν αρκετά τα κύματα. Κι ακόμα πνίγουν ανθρώπους. Κι ακόμα πνίγουν ανεπαρκείς, αριθμοκεντρικές πολιτικές. Κι ακόμα ξεβράζουν παιδικά κορμάκια. Κι ακόμα ξεβράζουν αδιαφορία, αναλγησία και σοβινιστικό ευρωπαιοκεντρισμό, ακόμα και μακριά από τις παραλίες, μια και τα ανθρώπινα κύματα πρέπει να περνάνε φράχτες, να τρώνε ξύλο και πλαστικές σφαίρες αντί για ψωμί, να χάνουν την αξιοπρέπειά τους, να τηρούν τους κανόνες του χώρου Σένγκεν, να πεθαίνουν σε φορτηγά. Ποια; Τα κύματα!
Οι de facto πρόσφυγες, όπως τους έχει χαρακτηρίσει η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, τα κύματα της ανθρώπινης εξαθλίωσης, σκάνε πάνω στα βράχια της παγερής κρατικής γραφειοκρατίας. Γιατί τα κράτη αυτό οφείλουν να κάνουν. Τα κράτη έχουν κανόνες. Δεσμεύονται από συνθήκες, όπως αυτή του Σένγκεν. Υπάρχει όμως και η Διακήρυξη του ΟΗΕ του 1951, το Πρωτόκολλο της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ του 1967, που έχουν υπογράψει όλα τα ευρωπαϊκά κράτη, υπάρχουν τα αντίστοιχα δικαιώματα του πρόσφυγα. Αλλά αυτά ας τα πάρει το κύμα.
Ο Διεθνής Οργανισμός για τη Μετανάστευση (ΙΟΜ) υπολογίζει πως τριάντα χιλιάδες άνθρωποι θα χαθούν στα κύματα της Μεσογείου μέσα στο 2015. Και ο πόλεμος συνεχίζεται στη Συρία, στο Ιράκ, στο Αφγανιστάν. Και τα κύματα της προσφυγιάς θα συνεχίσουν να συναντούν τα κύματα της Μεσογείου. Και πολλά παιδιά δεν θα ξαναπαίξουν με τα κύματα.
Αυτά τα κύματα δεν θα τα συγχωρήσω ποτέ. Όπως δεν θα συγχωρήσω και εσάς που δεν φροντίζετε τα κύματα να είναι για τα παιδιά μόνο για παιχνίδι. Εσάς που επαναλαμβάνετε κάθε φορά, μετά από κάθε απώλεια είτε ενός, είτε οκτακοσίων ανθρώπων, το χιλιοειπωμένο «δεν θα επιτρέψουμε να γίνει η Μεσόγειος νεκροταφείο», χωρίς να έχετε κάνει κάτι μεταξύ των τραγωδιών, ώστε να αποτρέψετε μια ακόμα. Οι άνθρωποι είναι εκεί, στις παραλίες απέναντι από εκείνες που παίζουν τα παιδιά μας. Είναι αναγνωρισμένοι πρόσφυγες. Να πάτε να τους πάρετε.
Σήμερα ο γιος μου διασκέδασε τόσο στην παραλία, που δεν χόρταινα να τον βλέπω. Έτρεχε, έπαιζε, γελούσε. Ήταν ευτυχισμένος, όπως όλα τα παιδιά στην παραλία. Δεν θα ξεχάσω ποτέ τη μέρα με τα μεγάλα κύματα.
* Ο Κωνσταντίνος Κουσαξίδης είναι υποψήφιος διδάκτωρ στο Πάντειο Πανεπιστήμιο
