Του Πάνου Τριγάζη*
Δεν υπάρχει μόνο ένας, αλλά πολλοί ευρωπαϊσμοί. Υπάρχει ο ευρωπαϊσμός των προ δύο αιώνων οραματιστών της Ευρωπαϊκής Ιδέας, όπως ο Ιωάννης Καποδίστριας και ο Γάλλος σοσιαλιστής Σαιν Σιμόν. Επίσης, μεταγενέστερα, ο ευρωπαϊσμός του Αλτιέρο Σπινέλι, Ιταλού αντιφασίστα, που, όντας δεσμώτης του Μουσολίνι, έγραψε, το 1941, το Μανιφέστο του Βεντοτένε «Για μια Ελεύθερη και Ενωμένη Ευρώπη».
Υπάρχει και ο σημερινός αριστερός ευρωπαϊσμός που πρεσβεύει το Κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς, διεκδικώντας τη δημοκρατική επανίδρυση της Ε.Ε.
Από την άλλη, υπάρχει ο αμερικανικός ευρωπαϊσμός που ήθελε την ενωμένη Δυτική Ευρώπη ως αντίβαρο της ΕΣΣΔ στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, ο ευρωπαϊσμός του μεγάλου κεφαλαίου και των εκπροσώπων του, ο ευρωπαϊσμός υπαγωγής στο ΝΑΤΟ της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) της Ε.Ε., που οδηγεί σε νέα διαίρεση της Ευρώπης.
Τα τελευταία χρόνια, υποστήκαμε στην Ελλάδα τον «ευρωπαϊσμό των Μνημονίων», με καταστροφικά αποτελέσματα για τον τόπο και τον ελληνικό λαό. Τα μνημονιακά κόμματα της χώρας αποδέχτηκαν σαν «καλά παιδιά» τον «ευρωπαϊσμό» αυτόν και τον εφάρμοσαν πιστά, με τη δικαιολογία ότι «δεν μπορούσε να γίνει αλλιώς». Το ίδιο ισχυρίστηκαν και οι ποικιλώνυμες ευρωπαϊκές ηγεσίες, που δεν σεβάστηκαν ούτε τις ίδιες τις Συνθήκες της Ε.Ε., ούτε την Ευρωπαϊκή Κοινωνική Χάρτα, ούτε τη Χάρτα Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ένωσης, που συνοδεύει τη Συνθήκη της Λισσαβώνας.
Πολιτιστική αντεπανάσταση
Με αφορμή τη νεοφιλελεύθερη επέλαση στην Ε.Ε. και τη νέα ελληνική τραγωδία, φωτισμένοι Ευρωπαίοι διανοητές της ευρύτερης Αριστεράς και της πολιτικής οικολογίας μίλησαν για «πολιτιστική αντεπανάσταση». Διότι ο σύγχρονος ευρωπαϊκός πολιτισμός -και κατ' επέκταση η Ε.Ε.- δεν μπορεί να επιβιώσει αν του αφαιρεθεί η καρδιά του, που είναι το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο, δηλαδή οι εγγυήσεις κοινωνικής προστασίας και σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων των λαών, όπως το δικαίωμα στην εργασία.
Θα έλεγα ότι πολιτιστική αντεπανάσταση συνιστά και η μανία με την οποία οι φερόμενοι ως «ευρωπαϊστές» στη χώρα μας εκστρατεύουν κατά της επιλογής της κυβέρνησης Τσίπρα να προτείνει δημοψήφισμα στον ελληνικό λαό. Διότι, τι άλλο από πολιτιστική αντεπανάσταση είναι ο ρεβανσισμός με τον οποίον εκφράζονται ορισμένοι εκ των οπαδών του «Ναι» στις συγκεντρώσεις τους;
Η ελληνική Δεξιά, γαλουχημένη με τον μύθο της «ψωροκώσταινας» για την πατρίδα μας, δεν «χώνεψε» ούτε στιγμή την ιστορική νίκη του ΣΥΡΙΖΑ στις εκλογές της 25ης Ιανουαρίου 2015. Το έδειξε και ο ηττημένος των εκλογών και απελθών πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς, με την άκρως αντιθεσμική συμπεριφορά του να μην «καταδεχτεί» να προσέλθει στο Μαξίμου για να παραδώσει στον θριαμβευτή των εκλογών Αλέξη Τσίπρα.
Στη συνέχεια, η ηγεσία της Ν.Δ. και η μέχρι πρότινος ηγεσία του ΠΑΣΟΚ δεν θέλησαν να αποδεχτούν το γεγονός ότι η νέα κυβέρνηση έκανε πραγματική διαπραγμάτευση με τους θεσμούς. Ούτε αποδέχτηκαν τα ανοίγματα της νέας κυβέρνησης στην κατεύθυνση μιας πολυδιάστατης, ενεργητικά φιλειρηνικής εξωτερικής πολιτικής. Δεν τους άρεσαν ούτε τα πρώτα βήματα που έκανε η νέα κυβέρνηση για την εφαρμογή του προγράμματός της. Ειδικότερα, ο κύριος Σαμαράς και το δεξιό σινάφι του δεν είδαν με καθόλου καλό μάτι τις επιλογές της κυβέρνησης για τα δικαιώματα των μεταναστών και προσφύγων. Σε αντίθεση με τα δικά τους κηρύγματα του τύπου «να ανακαταλάβουμε τις πόλεις μας», διά των οποίων, εμμέσως πλην σαφώς, οι μετανάστες παρουσιάζονταν σαν εισβολείς στη χώρα μας.
Τι άλλο από πολιτιστική αντεπανάσταση συνιστούν τέτοια κηρύγματα, που στην ουσία καλούν τους Έλληνες πολίτες σε πόλεμο εναντίον συνανθρώπων μας, κόντρα σε πανανθρώπινες ιδέες και αξίες που αποτελούν αναπόσπαστο συστατικό του ελληνικού αλλά και του παγκόσμιου πολιτισμού;
ΥΓ.: Υπενθυμίζω ότι ο Καποδίστριας μιλούσε για «μια κοινή πατρίδα, την Ευρώπη», τονίζοντας την ανάγκη «σεβασμού των δικαιωμάτων των μικρών λαών και όχι επιστροφή σε παλιούς και ξεπερασμένους θεσμούς της βίας».
* Ο Πάνος Τριγάζης είναι συντονιστής του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων και Θεμάτων Ειρήνης του ΣΥΡΙΖΑ
