Του Δημήτρη Π. Κυριακαράκου*
Όταν ο επιφανής Σκώτος καθηγητής Ηθικής Φιλοσοφίας Άνταμ Σμιθ, περί το δεύτερο ήμισυ του 18ου αιώνα, διατύπωνε την έννοια του laissez faire, laissez passer / (γαλλιστί) αφήστε να πράξουν, αφήστε να (εν-)πορευθούν, η εξουσία κατά της οποίας έστρεφε τον κριτικό επιστημονικό του λόγο ήταν του Βρετανού απόλυτου μονάρχη που υποχρέωνε τους εμπόρους - πλοιοκτήτες να καταβάλουν, εν είδει "χαρατσιού", μέρος της εισαγόμενης πραμάτειας τους στο αρμόδιο βασιλικό μονοπώλιο (π.χ. ζάχαρης, καπνού, βάμβακος). Οι έμποροι είχαν στη συνέχεια το δικαίωμα ελεύθερα να (εν-)πορεύονται στο γεωγραφικό πλαίσιο των Βρετανικών Νήσων.
Αυτή η "ανήθικη", κατά τον Άνταμ Σμιθ, πρακτική που "καταπίεζε" τη νεόκοπη και ως εκ τούτου "μη προνομιούχο" τάξη των αστών ναυτεμπόρων έπρεπε να λάβει τέλος και στη θέση της να τεθεί ως αόρατη χείρα η ελεύθερη εφαρμογή των φυσικών νόμων της συναλλακτικής αξιοκρατίας, των νόμων της ανταγωνιστικότητας, δηλαδή το "προμηθεύεσθαι από εκείνον που τολμά να προσφέρει στη χαμηλότερη τιμή". Ο Άνταμ Σμιθ πίστευε ακράδαντα πως η υπερπροσφορά αγαθών θα συνεπαγόταν τη γενικευμένη μείωση των τιμών και κατά συνέπεια την αμεσότερη διάθεση φθηνών αγαθών στις μάζες. Το όραμά του ήταν κοινωνικά ωφελιμιστικό (utilitarian policy), εκτυλίχθηκε δε στο σύγγραμμά του Ο Πλούτος των Εθνών, "αντιεξουσιαστικό" σύγγραμμα, θα έλεγε κανείς, για τα κοινωνικά δεδομένα της εποχής.
Διακόσια είκοσι πέντε χρόνια μετά τον θάνατο του Άνταμ Σμιθ, του πατέρα της Πολιτικής Οικονομίας, η Ευρωομάδα δείχνει μακρο-οικονομικά απαίδευτη όταν προσπαθεί να επιβάλει στη χώρα μας μια passer πολιτική υφεσιακού νεομερκαντιλισμού.
Η κατάργηση των επικουρικών συντάξεων θα σήμαινε την εξόντωση του τελευταίου καταναλωτικού κοινού. Ως γνωστόν, όποιος δεν μπορεί να αποταμιεύσει, καταναλώνει και όποιος δεν μπορεί να καταναλώνει, αποβιώνει και μαζί μ' αυτόν και ο εμποράκος, απλά μακρο-οικονομικά.
Η Ελλάδα θεωρείται χώρα προμηθεύουσα το ακριβότερο ανά την Ε.Ε. ρεύμα, αλλά, παρά ταύτα, έγινε αψυχολόγητα εισήγηση για επιβολή αύξησης του ΦΠΑ στους λογαριασμούς ρεύματος. Ακρίβυνε κατά την ύφεση το πετρέλαιο, μοιραία στράφηκε ο καταναλωτής στο ρεύμα για να θερμανθεί και στην Ελλάδα του ενός εκατομμυρίου απλήρωτων λογαριασμών προτάθηκε επιπλέον φόρος, ικανός να μας στείλει στην εποχή της παραφίνης.
Η προταθείσα επιβολή αύξησης ΦΠΑ σε είδη του εβδομαδιαίου "καλαθιού της νοικοκυράς" θα μπορούσε κάλλιστα να εξομοιώσει κοστολογικά το γεύμα ευρείας κατανάλωσης με το γεύμα εκλεπτυσμένης γεύσης, γνωστό και ως gourmet.
Πόσα πια καταναλωτικά αγαθά, διαρκή και μη, θα φορολογηθούν στην Ελλάδα; Από σπίτια, οχήματα, σκάφη και βιβλία ώς και τα μακαρόνια που πρέπει να βράσουν εντός δέκα λεπτών για να μη λασπώσουν;
Πόσο δόκιμη είναι άραγε η προταθείσα, προς άμεση εφαρμογή μάλιστα, αύξηση του ΦΠΑ στις τουριστικές επιχειρήσεις, όταν η υψηλή τουριστική περίοδος είναι για την Ελλάδα προ των πυλών; Η απρόοπτη μεταβολή συνθηκών διά νομοθετικής παρεμβάσεως μοιραία θα συνεπαγόταν τη βίαιη διακοπή μαζικών συμβολαίων με τους τουριστικούς μας πράκτορες, την οικονομική ζημιά των τελευταίων και των όμορων τουριστικών επαγγελμάτων και την αντανακλαστικά ραγδαία αύξηση επισκεψιμότητας γειτονικών ανταγωνιστικών προορισμών. Η αγροτοτουριστικη Τοσκάνη, λ.χ., έχει 100% πληρότητα ήδη από τα τέλη Μαΐου. Σημειωτέον, απέχει αισθητά από τη θάλασσα.
Η χαριστική βολή; Η προταθείσα κατάργηση των εγχώριων προνομίων της ναυτιλίας μας, προφανώς για να επιλεγεί "εθελοντικα" είτε η γερμανική είτε η ολλανδική σημαία. Μία τρόπον τινά σύγχρονη "Συνθήκη Κιουτσούκ - Καϊναρτζή", αλλά προς όφελος μονομερώς του "Σουλτάνου".
Για τους αγρότες, περιττός ο λόγος. Τα προταθέντα "νέα μέτρα" φορολόγησης τους "προάγουν" σε κανονικούς businessmen από απλούς επιτηδευματίες επί μνημονιακής νομοθεσίας. Μόνο το κοστούμι, το λάπτοπ και ο χαρτοφύλακας λείπουν, που είναι παντελώς άχρηστα στο χωράφι.
Ευρωπαίοι εταίροι, αφήστε μας επιτέλους να πράξουμε, αφήστε μας να (εν-)πορευτούμε!
Διανύουμε την εποχή της (α-)πολιτικής παραδοξολογίας, οπότε ακόμα και ο φιλελεύθερος Άνταμ Σμιθ φαντάζει ριζοσπάστης αριστερός. Άλλωστε, στην εποχή του σκωτικού Διαφωτισμού, οι Φιλελεύθεροι Κοινωνικοί Ωφελιμιστές ήταν η πρώτη "Ριζοσπαστική Αριστερά", καθ' ότι ο βιομηχανικός καπιταλισμός ήταν ακόμη ένα σιγανό ποτάμι.
Στην εποχή που ως χώρα διανύουμε όμως, ο μετα-βιομηχανικός "απόγονος" καπιταλισμός του σοκ είναι πνιγηρός χείμαρρος. Οι Έλληνες, επιβαινόμενοι στην ίδια σχεδία, οφείλουμε να κωπηλατήσουμε με όλα τα "μπράτσα" που διαθέτουμε κόντρα στο ρεύμα για να αποφύγουμε την κατακρήμνιση από τους καταρράκτες.
Την Κυριακή που έρχεται, δίλημμα δεν υφίσταται. Λέμε ΟΧΙ στον ανήθικο ευρωπαϊκο νεο-μερκαντιλισμό!
* Ο Δημήτρης Π. Κυριακαράκος είναι δικηγόρος LL.M. Διεθνούς και Συγκριτικού Δικαίου Οικονομίας / Εμπορίου του Μητροπολιτικού Πανεπιστημίου του Λονδίνου
