Του Βαγγέλη Πιλάλη*
Το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ που αναπτύχθηκε την 1-6-2012 στον πολυχώρο της "Αθηναΐδα" ήταν μια πάρα πολύ καλή βάση εκκίνησης στο επίπεδο των γενικότερων προσανατολισμών και των κεντρικών κατευθύνσεων του κόμματος, στο πλαίσιο της «έκτακτης κατάστασης» ριζοσπαστικής μεταβολής πολιτικών συσχετισμών στη χώρα.
Η "Αθηναΐδα" ήταν εν πολλοίς ο προωθημένος προγραμματικός καμβάς του «υπαρκτού ΣΥΝ» του 3-5%, εμπλουτισμένος με κάποιους πρόσθετους άξονες άμεσου προοδευτικού κυβερνητισμού σε συνθήκες μεταμνημονιακής εθνικής ανασυγκρότησης. Ένας προγραμματικός καμβάς που ενώ είχε ενδιαφέρουσες πλευρές στην επεξεργασία του, δεν μπορούσε εκ των πραγμάτων να «καλύψει» τις νέες ιστορικές ανάγκες και προσδοκίες που δημιουργήθηκαν από την εκρηκτική διεύρυνση της εκλογικής βάσης της ριζοσπαστικής Αριστεράς.
Σήμερα -δύο χρόνια και τρεις μήνες μετά- το πρόγραμμα που εκφωνήθηκε και αναλύθηκε στον πολυχώρο της "Αθηναΐδα" έχει ξεπεραστεί κατά πολύ από τα πράγματα, τόσο από τις πυκνές διεθνείς εξελίξεις (παγκόσμια γεωπολιτική αστάθεια και ανακατανομές ισχύος και σφαιρών επιρροής, αδυναμία συνεννόησης και συντονισμού των κυβερνήσεων και του εργατικού κινήματος του ευρωπαϊκού Νότου πάνω σε ένα άλλο εναλλακτικό μοντέλο εφαρμοσμένης οικονομικής πολιτικής, απρόσκοπτη συνέχιση της χρηματοπιστωτικής «ελευθερίας» / ηγεμονίας σε Δύση και λιγότερο σε Ανατολή κ.ά.) όσο και από τις εγχώριες (ύφεση αγωνιστικών κινητοποιήσεων και κινημάτων, ανυπαρξία σημαντικών πολιτικών-κοινωνικών μετώπων, συνέχιση του κυριαρχικού ελέγχου της πολιτικής κατάστασης από την εγχώρια οικονομική ελίτ).
Η "Αθηναΐδα" λοιπόν και οι τότε διακηρύξεις «δεν λένε κάτι» σήμερα στην πληττόμενη πλειοψηφία της ελληνικής κοινωνίας, η οποία από τη μία προσπαθεί να επιβιώσει υπό τις συνθήκες των «διαρκών» Μνημονίων και της «διαρκούς» λιτότητας και από την άλλη αναπτύσσει όλο και πιο έντονα την πολιτική προσδοκία ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα μπορέσει να εισαγάγει άμεσα την Ελλάδα σε τροχιά πραγματικής ανάπτυξης-αναδιανομής και παραγωγικής ανασυγκρότησης.
Οι συσσωρευμένες επιπτώσεις των πολιτικών της ύφεσης, αλλά και η «ωρίμανση» του υπαρκτού ΣΥΡΙΖΑ ως πολιτικής δύναμης ριζοσπαστικής ανατροπής και εξουσίας, δεν αφήνουν πλέον πολλά περιθώρια σε μια δυνητική Κυβέρνηση της Αριστεράς (ΚτΑ εφεξής) για προγραμματικές αοριστίες, ατεκμηρίωτες - ακοστολόγητες υποσχέσεις και γενικά οραματικά ή μεταρρυθμιστικά προτάγματα.
Η Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ) ήταν μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για τον ΣΥΡΙΖΑ και τον πρόεδρό του να αναπτύξει διεξοδικά στην ελληνική κοινωνία και τους παραγωγικούς φορείς σημαντικά κομμάτια από το σχέδιο της εναλλακτικής οικονομικής πολιτικής που θα εφαρμόσει η ΚτΑ. Η εμφάνιση όμως αυτή δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στην παράθεση των επεξεργασμένων και ρεαλιστικών πλέον προτάσεών του αλλά πρέπει να ανατρέπει και να απαντά τεκμηριωμένα και συνεκτικά στον σκληρό, ιδεολογικό και πολιτικό πυρήνα των βασικών σεναρίων αμφισβήτησης που «κυκλοφορούν» σε σχέση με την αξιοπιστία και τη βιωσιμότητα της ΚτΑ.
Σενάριο 1ο: Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν πρόκειται να εφαρμόσει γενναίες πολιτικές αναδιανομής εισοδήματος και προστασίας των εκμεταλλευόμενων / υποτελών τάξεων γιατί δεν έχει την πολιτική βούληση ή την ικανότητα/ισχύ να συγκρουστεί με τους δανειστές και τους Ευρωπαίους «εταίρους» ώστε να προχωρήσει σε διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του δημόσιου χρέους. Επομένως δεν θα μπορέσει να βρει τους απαραίτητους οικονομικούς πόρους, να ελέγξει ιδιοκτησιακά ή διοικητικά τους στρατηγικούς τομείς της ελληνικής οικονομίας όπως το χρηματοπιστωτικό σύστημα, την ενέργεια, τις επικοινωνίες ή, τέλος, να ανασυγκροτήσει σε νέες βάσεις την αμυντική και ναυπηγική βιομηχανία, την πρωτογενή - δευτερογενή παραγωγή κ.α.1
Σενάριο 2ο: Ο ΣΥΡΙΖΑ ενώ έχει την πολιτική βούληση, την ισχύ και την ικανότητα να συγκρουστεί με το κυρίαρχο μπλοκ αστικής εξουσίας σε Ελλάδα και εξωτερικό καθώς και να αναδιοργανώσει το κράτος σε νέες βάσεις και προτεραιότητες, δεν έχει σταθμίσει σωστά τις κρίσιμες παραμέτρους των σύγχρονων ταξικών, γεωπολιτικών και μικρο-μακροοικονομικών δεδομένων. Επομένως κινδυνεύει άμεσα να παγιδευτεί στρατηγικά, αλλά και τακτικά μεταξύ δύο αντιθετικών επιλογών διακυβέρνησης, είτε αυτής των οριακών μεταβολών και της ήπιας διαχείρισης εντός του κυρίαρχου νεοφιλελεύθερου καπιταλιστικού υποδείγματος2είτε αυτό της πειραματικής, «ριζοσπαστικής», μετανεοφιλελεύθερης - κεϋνσιανής αντιστροφής εντός ΖτΕ και Ε.Ε.3 με τη βραχύβια και οριακή ανοχή της Καγκελαρίας και της ΕΚΤ.
Σενάριο 3ο: Ο ΣΥΡΙΖΑ, ανεξαρτήτως της ισχύος της πολιτικής του βούλησης, δεν έχει τη διαχειριστική ικανότητα δηλαδή, την τεχνογνωσία και τα έμπειρα στελέχη, για να διαμορφώσει ένα περιβάλλον οικονομικής σταθερότητας, ασφάλειας και ανάπτυξης. Δεν «κατανοεί» επαρκώς και δεν υιοθετεί πλήρως τα σύγχρονα χρηματοδοτικά εργαλεία του άυλου, έντονα χρηματιστικοποιημένου καπιταλισμού (ΣΔΙΤ, Τιτλοποιήσεις Μελλοντικών Απαιτήσεων, Φορολογικές Πιστώσεις, Ομόλογα και Τράπεζες Ειδικού Σκοπού, Οικονομικές Οντότητες Ειδικού Σκοπού κ.ά.) που ακόμα και σήμερα -που βρίσκεται σε κρίση- μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία και τη συσσώρευση πλούτου, στην αύξηση των ξένων και εγχώριων ιδιωτικών / δημόσιων επενδύσεων, στην ανάπτυξη ενός «βιώσιμου» παραγωγικού μοντέλου.4 Επομένως θα αναγκαστεί να προσφύγει στην «βοήθεια» εξειδικευμένων παραγόντων και στελεχών της «αγοράς», που έχουν σχετική «εμπειρία». Τα στελέχη αυτά στην καλύτερη των περιπτώσεων δεν θα εμφορούνται από τις πολιτικές στοχεύσεις και από το ηθικό / αξιακό του φορτίο, στη χειρότερη υπάρχει ο κίνδυνος να είναι ιδεολογικά και ηθικά διαβρωμένα από τον ταξικό κυνισμό του νεοφιλελευθερισμού.
Απέναντι σε αυτά τα σενάρια αμφισβήτησης (και τις πιθανές παραλλαγές τους πάνω στο βασικό τρίπτυχο βούληση - ισχύ - ικανότητα) οφείλουμε με αρχή τις εξαγγελίες της ΔΕΘ του 2014 και συνεχίζοντας με ένα Προγραμματικό Συνέδριο εντός τρίμηνου να προβάλουμε με στρατηγική σαφήνεια και οικονομοτεχνική συνεκτικότητα (ιδιαίτερα στα ζητήματα των πόρων - ρευστότητας και της αναλυτικής κοστολόγησης) το δικό μας προγραμματικό πλαίσιο. Ένα πλαίσιο δηλαδή που θα διαλύσει οριστικά τις νεφελώδεις δοξασίες που σπέρνουν οι πολιτικοί αντίπαλοι και θα εμπεδώσει σε εκτεταμένα κομμάτια της ελληνικής κοινωνίας μια νέα, προοδευτική και ριζοσπαστική προγραμματική πειθώ - αφήγηση.
Η πειστική αυτή προγραμματική αφήγηση είναι που θα ορίσει το πεδίο και το εύρος των σύγχρονων προοδευτικών συγκρούσεων τόσο στο γενικό ιδεολογικό-πολιτικό επίπεδο όσο και στο οικονομικό. Αυτή κυρίως θα ανοίξει τους νέους δρόμους υπεράσπισης του δημόσιου συμφέροντος και θα μοχλεύσει αποτελεσματικούς κοινωνικούς-διεκδικητικούς αγώνες συμπληρωματικούς στην τρέχουσα αντιπολιτευτική, αλλά και στην κυβερνητική πολιτική της Αριστεράς.
Η πειστική αυτή προγραμματική αφήγηση εν τέλει θα αποτελέσει το στέρεο έδαφος της βίαιης ωρίμανσης των κοινωνικοταξικών και πολιτικών συμμαχιών που επιδιώκουμε, αλλά και του στοχευμένου οργανωτικού ανασχεδιασμού του ίδιου του κόμματος.
* Ο Βαγγέλης Πιλάλης είναι μέλος της Κεντρικής Επιτροπής
1 Προσέγγιση μαξιμαλιστικής κομμουνιστικής/ αντικαπιταλιστικής οπτικής ή προσέγγιση συντηρητικής-παθητικής οπτικής.
2 Σενάριο στρατηγικής ήττας και πλήρους ενσωμάτωσης
3 Σενάριο τακτικής ήττας και μερικής ενσωμάτωσης που υπονοεί την παρένθετη διακυβέρνηση
4 Τεχνοκρατική, «αταξική», μεταμοντέρνα, ρηχή νεοφιλελεύθερη προσέγγιση που μετατοπίζει την ουσία της πολιτικής πράξης στους «ειδικούς» και τα «ουδέτερα» εργαλεία τους, ενώ ταυτόχρονα υπονοεί ηθική αλλοίωση
