Η κυβέρνηση Σαμαρά - Βενιζέλου ισχυρίζεται ότι δεν μπορούσε να κάνει διαφορετικά, παρά να συμμορφωθεί με τις κυρώσεις της Ε.Ε. σε βάρος της Ρωσίας με αφορμή το Ουκρανικό. Λίγα χρόνια πριν, όταν το ΝΑΤΟ αποφάσιζε στρατιωτική επέμβαση στη Λιβύη, η κυβέρνηση είχε επικαλεστεί για τη συμμετοχή τις «συμβατικές υποχρεώσεις της χώρας». Μονόδρομος, λοιπόν, και στην εξωτερική πολιτική.
Στην περίπτωση του πολέμου της Λιβύης, μόλις 8 από τις 28 χώρες - μέλη του ΝΑΤΟ είχαν εμπλακεί στον έναν ή τον άλλο βαθμό, ενώ είχε διαφωνήσει και η Γερμανία. Θα μπορούσε και στην περίπτωση του εμπάργκο της Ε.Ε. εναντίον της Ρωσίας να είχαν υπάρξει διαφοροποιήσεις κρατών - μελών αν η κυβέρνηση της χώρας μας είχε έγκαιρα κινητοποιηθεί και οικοδομήσει συμμαχίες εντός της Ε.Ε., ιδιαίτερα με χώρες του ευρωπαϊκού νότου. «Ατού» της ελληνικής κυβέρνησης είναι το γεγονός ότι η συντριπτική πλειοψηφία της ελληνικής κοινής γνώμης είναι εναντίον των κυρώσεων της Ε.Ε. στη Ρωσία, κάτι που δεν ισχύει για τις περισσότερες χώρες - μέλη της Ε.Ε., όπου η κοινή γνώμη θεωρεί υπεύθυνη την κυβέρνηση Πούτιν για την ουκρανική κρίση.
Οι τελευταίες εξελίξεις γύρω από το εμπάργκο της Ε.Ε. και τα αντίμετρα της Ρωσίας ανέδειξαν τη στενή σχέση εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής στον σημερινό κόσμο της διεθνοποίησης και αλληλεξάρτησης χωρών και λαών. Αυτό ισχύει πολύ περισσότερο σήμερα για τη χώρα μας.
Ανέδειξαν, επίσης, την ανάγκη μιας άλλης ευρωπαϊκής πολιτικής της χώρας μας, διεκδικητικής εντός της Ε.Ε. και της Ευρωζώνης, με στόχο την ισότιμη συμμετοχή της Ελλάδας στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι και ταυτόχρονα για τη ριζική αλλαγή πορείας της Ευρώπης, μακριά από τον ακραίο νεοφιλελευθερισμό των σημερινών ηγεσιών και ιδιαίτερα της κυρίας Μέρκελ.
Αλλά τόσο ο κ. Σαμαράς όσο και ο κ. Βενιζέλος δεν αμφισβητούν το σημερινό μοντέλο οικοδόμησης και λειτουργίας της Ε.Ε., που είναι καταστροφικό για το ίδιο το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ιδέας. Διότι ο νεοφιλελευθερισμός δεν ενώνει, αλλά διαιρεί την Ευρώπη, διαλύοντας την κοινωνική συνοχή των ευρωπαϊκών κοινωνιών και επιβάλλοντας καταστροφικές πολιτικές σε βάρος των χωρών του ευρωπαϊκού Νότου.
Επίσης, διαιρεί την Ευρώπη η πολιτική του ευρωατλαντισμού, που εκφράζεται με την υπαγωγή της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) της Ε.Ε. στο ΝΑΤΟ, του οποίου τη διεύρυνση ως τα σύνορα της Ρωσίας και τα Βαλκάνια έχουν πειθήνια υποστηρίξει όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις της τελευταίας εικοσαετίας.
Ζητείται, επομένως, και άλλη ευρωπαϊκή πολιτική, με πανευρωπαϊκό ορίζοντα για τη διεκδίκηση μιας νέας δομής πανευρωπαϊκής συνεργασίας και ενός πανευρωπαϊκού συστήματος ειρήνης και ασφάλειας στο πλαίσιο του ΟΑΣΕ με τη συμμετοχή και της Ρωσίας.
Δυστυχώς, η κυβέρνηση Σαμαρά δεν φαίνεται να αντιλαμβάνεται την ανάγκη μιας νέας εθνικής στρατηγικής σε μια περίοδο που οι διεθνείς ισορροπίες αλλάζουν και η ευρύτερη περιοχή μας ζει έντονους γεωπολιτικούς κλυδωνισμούς.
Γιατί νέα εθνική στρατηγική
Τι σημαίνει σήμερα μια νέα εθνική στρατηγική; Αφενός, την απαλλαγή της Ελλάδας και του ελληνικού λαού από τις καταστροφικές μνημονιακές πολιτικές και, αφετέρου, τη χάραξη μιας νέας πολυδιάστατης ενεργητικά φιλειρηνικής ελληνικής εξωτερικής πολιτικής ουσιαστικής αναβάθμισης της διεθνούς θέσης και του ρόλου της χώρας μας ως χώρας ευρωπαϊκής, βαλκανικής και μεσογειακής.
Στον σημερινό πολυπολικό κόσμο, όπου η παγκόσμια καπιταλιστική κρίση επιδρά καταλυτικά και στους διεθνείς συσχετισμούς, η πολιτική του ατλαντισμού δεν έχει μέλλον. Επειδή, όμως, την ίδια ώρα, οξύνονται και οι διεθνείς ανταγωνισμοί, όπως προκύπτει και από τις δραματικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, η αναβάθμιση της θέσης και του ρόλου των μικρότερων χωρών μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσα από την οικοδόμηση δομών περιφερειακής συνεργασίας στη βάση της συνανάπτυξης, της αλληλεγγύης και της κοινής ασφάλειας.
Τέτοιες δομές μπορούν και πρέπει να οικοδομηθούν στα Βαλκάνια και στη Μεσόγειο, με πρωταγωνιστικό ρόλο της Ελλάδας. Ωστόσο, η σημερινή ελληνική κυβέρνηση δεν φαίνεται να διαθέτει σχέδιο ούτε για τη βαλκανική ούτε για τη μεσογειακή πολιτική της χώρας μας.
* Ο Πάνος Τριγάζης είναι υπεύθυνος του τμήματος Διεθνών Σχέσεων και θεμάτων Ειρήνης του ΣΥΡΙΖΑ. Facebook: [email protected]
