Σχετικά πρόσφατα έχει διαδοθεί η φήμη ότι ο ηγέτης της βιετναμέζικης αντιαποικιακής και αντιμπεριαλιστικής επανάστασης Χο Τσι Μινχ είχε περάσει από την Έδεσσα (Βοδενά) το 1916 ως στρατιώτης - μάγειρας του γαλλικού εκστρατευτικού σώματος στο μακεδονικό μέτωπο του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Μάλιστα λέγεται ότι ο Χο Τσι Μινχ μαζί με συναδέλφους του φύτεψαν ένα δέντρο άγνωστο ώς τότε στην Ελλάδα, το Τζίνγκο Μπίλομπα, που ακόμα και σήμερα στέκεται περήφανο στην αυλή του παλιού γαλλικού νοσοκομείου (σημερινό ΚΑΠΗ Έδεσσας δίπλα στη Δημοτική Βιβλιοθήκη).
Αν αληθεύει το γεγονός, η είδηση ότι περίπου έναν αιώνα αργότερα (1.7.2014) οι Εδεσσαίοι αναγκάστηκαν να πραγματοποιήσουν πάνδημο συλλαλητήριο εναντιωνόμενοι στην ιδιωτικοποίηση των υδροηλεκτρικών σταθμών Άγρα και Εδεσσαίου δημιουργεί μια οδυνηρή σχετική αναφορά. Δεν θα είναι μόνον η ροή των νερών προς τους καταρράκτες και η άρδευση των παρακείμενων αγρών που θα τεθούν σε πιθανό κίνδυνο, αλλά, ποιος ξέρει, ακόμα και το Τζίνγκο Μπίλομπα.
Ας φέρουμε στη μνήμη μας συναφή ιστορικά παραδείγματα διευρύνοντας τους γεωγραφικούς μας ορίζοντες:
α. Μια από τις πλέον πρώιμες και σκληρές πολιτικές ιδιωτικοποίησης ήταν εκείνη της πρώτης φασιστικής κυβέρνησης στην Ιταλία (1922-25). Πέραν των ιδεολογικών αρχών που ικανοποιούνταν από τα συγκεκριμένα μέτρα (π.χ. εκχώρηση σε ιδιωτικές εταιρείες δικαιωμάτων διάνοιξης και εκμετάλλευσης αυτοκινητοδρόμων), οι πολιτικές απέβλεπαν στην εξάλειψη του ελλείμματος του προϋπολογισμού -κύριο μέλημα της οικονομικής πολιτικής εκείνης της εποχής- και βέβαια, στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης των βιομηχάνων προς την κυβέρνηση και το Εθνικό Φασιστικό Κόμμα.
Η πολιτική του Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος στη Γερμανία τη δεκαετία του 1930 είχε πολλά κοινά χαρακτηριστικά με τα παραπάνω. Είναι δε αξιοσημείωτο ότι επιδιωκόταν μέσω της ιδιωτικοποίησης η αύξηση της άνισης κατανομής του εισοδήματος, που θα επέφερε τη μείωση της ροπής προς κατανάλωση, η οποία απαιτείται από μια οικονομία που προετοιμάζεται για πόλεμο.
β. Το αποτέλεσμα των πρακτικών της νεοφιλελεύθερης εποχής που μεταφέρουν στοιχεία ενεργητικού και διοχετεύουν εισόδημα και πλούτο από την τάξη των εργαζόμενων στα ανώτερα κοινωνικά στρώματα ή από τις χώρες της περιφέρειας στα κέντρα του παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος έχει αποκληθεί από τον Ντέιβιντ Χάρβεϊ «συσσώρευση μέσω της απώλειας ιδιοκτησίας».
Η λίστα περιλαμβάνει την ιδιωτικοποίηση, τη χρηματιστικοποίηση, τον χειρισμό των οικονομικών κρίσεων, την αναδιανομή υπέρ του κεφαλαίου μέσω της δημοσιονομικής πολιτικής, τη μετατροπή γαιών σε επενδυτικές κτηματικές ευκαιρίες, την εκχώρηση των αιγιαλών και των δασών σε δικαιώματα κατοχής, χρήσης και εκμετάλλευσης από ιδιωτικά συμφέροντα, της περιβαλλοντικής υποβάθμισης κ.λπ.
Αυτές οι πρακτικές έχουν κριθεί από τον Χάρβεϊ ως επέκταση της έννοιας «πρωταρχική συσσώρευση» του Μαρξ, ο οποίος είχε διακρίνει δύο σχετικές κατηγορίες: πρώτον, την απαλλοτρίωση της γης του αγροτικού πληθυσμού και τη μετατροπή των δημόσιων γαιών σε ιδιωτικά βοσκοτόπια και, δεύτερον, την εκμετάλλευση της περιφέρειας μέσω κατακτήσεων, αφαίμαξης και λεηλασίας πόρων και πλούτου, με κυβερνητική κάλυψη και πρωτοβουλία.
Όπως χαρακτηριστικά είχε επισημάνει: «...η δόλια απαλλοτρίωση των κρατικών εκτάσεων, η ληστεία της κοινών γαιών, ο σφετερισμός της φεουδαρχικής και οικογενειακής ιδιοκτησίας και η μετατροπή τους στη σύγχρονη ατομική ιδιοκτησία κάτω από συνθήκες επικίνδυνης τρομοκρατίας ήταν όλες ειδυλλιακές μέθοδοι της πρωταρχικής συσσώρευσης» (Το Κεφάλαιο, Τόμος Ι, Κεφ. 27).
Δεν φαίνεται λοιπόν να απέχουμε σήμερα και πολύ απ'όσα συνέβαιναν σε παλιότερους καιρούς. Γι' αυτό το αν υποεκτιμούμε τον βαθμό που αυτές οι πολιτικές είναι καλοσχεδιασμένες ταξικές τακτικές είναι ωσάν να συσκοτίζουμε τον σκοπό και τα αποτελέσματά τους συναινώντας έτσι κι εμείς στην ιδιωτικοποίηση της ανθρώπινης δυστυχίας. Αλλά ας επανέλθουμε στο Νομό Πέλλας.
Ο Χο Τσι Μινχ φέρεται να αποκάλεσε την Έδεσσα «πολιτεία των νερών και των κερασιών». Για φανταστείτε τα ιδιωτικά κεφάλαια που θα αγοράσουν τους τοπικούς υδροηλεκτρικούς σταθμούς να είναι αμερικανογαλλικών συμφερόντων! Η ιστορία μάς περιγράφει πώς αυτός και ο βιετναμέζικος λαός αντέδρασαν, τελικά νικηφόρα, στην επικράτηση των Γάλλων, Αμερικανών και των αυτοχθόνων ανδρεικέλων τους. Ας μην το λησμονήσουν αυτό οι Εδεσσαίοι, οι υπόλοιποι κάτοικοι των άλλων ατμοηλεκτρικών και υδροηλεκτρικών σταθμών, αλλά και εμείς, που βρισκόμαστε πιο μακριά από τους σταθμούς και τα ορυχεία, ως απλοί καταναλωτές και Έλληνες πολίτες.
Ο Χο Τσι Μινχ σίγουρα θα μας υποστήριζε ενεργά, γιατί η λέξη ΔΕΗ-ση μπορεί να παραπέμπει στην παρακλητική προσευχή, αλλά προέρχεται από το ρήμα «δέω», που σημαίνει «έχω ανάγκη, χρειάζομαι» και αυτό παραπέμπει στο αγαθό μιας δημόσιας ΔΕΗ.
