Κρίσιμη εβδομάδα για τη μοίρα της τραπεζικής ένωσης θα είναι αυτή που ξεκινάει, καθώς τόσο οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο έκτακτο ραντεβού τους την Τετάρτη, όσο και οι ηγέτες στη σύνοδο κορυφής του Σαββατοκύριακου θα προσπαθήσουν να τα βρουν στον δεύτερο πυλώνα του φιλόδοξου εγχειρήματος, τον ενιαίο μηχανισμό εκκαθάρισης τραπεζών. Στη μαραθώνια συνεδρίαση του συμβουλίου υπουργών Οικονομικών την περασμένη Δευτέρα και Τρίτη υποτίθεται ότι καλύφθηκε «το 95% του δρόμου», όπως υποστήριξε ο Γάλλος Πιέρ Μοσκοβισί, ωστόσο, ακόμη δεν έχει ξεκαθαρίσει επαρκώς πώς θα λειτουργεί ο ενιαίος μηχανισμός, ο οποίος μετά από πίεση της Γερμανίας δεν θα υπόκειται στον απόλυτο έλεγχο της Κομισιόν, αλλά θα πλαισιώνεται από ένα «συμβούλιο εκκαθαρίσεων» από αρχές των κρατών μελών. Αυτό σημαίνει, πιθανότατα, ότι τον τελικό λόγο για το αν θα πρέπει να διασωθεί μια κλυδωνιζόμενη τράπεζα ή να εκκαθαριστεί, θα τον έχει η χώρα όπου έχει την έδρα της. Μαζί με τον τελικό λόγο θα έχει και την κύρια οικονομική επιβάρυνση - τουλάχιστον για την επόμενη δεκαετία. Κι αυτό διότι θα πάρει δέκα χρόνια στις τράπεζες να γεμίσουν το ενιαίο ταμείο εκκαθαρίσεων, το οποίο θα αναλάβει στο μέλλον να πληρώνει -αφού πρώτα εξαντληθούν οι ίδιες δυνατότητες- τα σπασμένα των τραπεζών που θα χρεωκοπούν.
Βέβαια, το ποσό που επιδιώκεται να μαζέψουν οι τράπεζες είναι... μόνο 55 δισεκατομμύρια ευρώ, στιβαρό σωσίβιο για την μπουνάτσα, αλλά λίγο για τη θαλασσοταραχή. Συγκριτικά να θυμίσουμε ότι η ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών κόστισε μέχρι τώρα 40 δισεκατομμύρια.
Στο μεσοδιάστημα, πάντως, κι αφού τεθεί σε ισχύ η τραπεζική ένωση, μάλλον το 2016, ναι μεν δεν θα υποχρεώνεται a priori κάθε χώρα να σώζει μόνη της τις δικές της τράπεζες -όπως συμβαίνει τώρα- ωστόσο θα μπορούν οι άλλες χώρες να θέτουν βέτο σε μια «από κοινού» διάσωση. Ακριβώς «τραπεζική ένωση» δεν το λες αυτό.
Ποιος πληρώνει
Ο αρμόδιος επίτροπος Μισέλ Μπαρνιέ βγήκε με ένα τουίτ να πανηγυρίσει τη μελλοντική διαδικασία διάσωσης των τραπεζών, που θυμίζει πολύ το μοντέλο που εφαρμόστηκε στην Κύπρο: «Οι φορολογούμενοι δεν θα βρίσκονται πλέον στην πρώτη γραμμή για να πληρώσουν τα λάθη των τραπεζών», έγραψε. Μέχρι στιγμής στην Ευρώπη -με εξαίρεση τις δύο τράπεζες στην Κύπρο- όλες οι φαλιρισμένες τράπεζες, από την ιρλανδική Anglo Irish μέχρι τη γερμανική Hypo Real Estate, σώθηκαν με λεφτά των φορολογουμένων, κι όταν αυτά δεν έφταναν με δάνεια που συνοδεύονταν από Μνημόνια.
Στο εξής πρώτα θα πληρώνουν το κόστος διάσωσης οι ιδιοκτήτες και οι ομολογιούχοι των τραπεζών και στη συνέχεια οι μεγαλοκαταθέτες, με ποσά άνω των 100.000 ευρώ - και δη με τελευταία στη σειρά τα φυσικά πρόσωπα. Εάν τα κεφάλαια αυτά δεν επαρκούν, τότε θα αναλαμβάνει η χώρα στην οποία έχει την έδρα της η τράπεζα -οι εθνικοί φορολογούμενοι δηλαδή- κι αν κι αυτό δεν επαρκεί, «ύστατος δανειστής» θα είναι ο μόνιμος μηχανισμός στήριξης ESM.
Η διαδικασία αυτή θα ισχύσει και στο μέλλον, όταν γεμίσει το κοινό ταμείο εκκαθάρισης, απλώς τότε οι συστημικές τράπεζες -στην Ελλάδα είναι η Εθνική, η Alpha, η Πειραιώς και η Eurobank- θα μπορούν, υπό όρους, εννοείται, να έχουν πρόσβαση σ' αυτό. Οι μικρές τράπεζες θα παραμείνουν στην αρμοδιότητα των εθνικών αρχών, ωστόσο θα ζητείται και η γνώμη της Κομισιόν για τη διάσωση ή την εκκαθάρισή τους. Πάντως, και οι μικρές τράπεζες θα πρέπει να βάλουν τον οβολό τους στο κοινό ταμείο εκκαθάρισης, ανάλογα όχι με το μέγεθός τους, αλλά με το... ριψοκίνδυνο των δραστηριοτήτων τους. Όσο μεγαλύτερο το ρίσκο τόσο περισσότερα τα λεφτά.
Τι σημαίνει αυτό για το μέλλον; Εάν δεν υπάρξει κάποια έκπληξη στις 18 του μηνός, σημαίνει κατ' αρχάς ότι το κυπριακό μοντέλο θα είναι ο κανόνας. Ότι δηλαδή μετά τους μετόχους και τους ομολογιούχους θα πρέπει να πληρώσουν το μάρμαρο και οι καταθέτες άνω των 100.000 ευρώ. Σημειώνεται ότι το ποσό αυτό, κάτω από το οποίο δεν θα υπάρχει συμμετοχή στο κόστος, το εγγυάται το κάθε κράτος μέλος.
