Σε ένα ντόμινο αλυσιδωτών επιπτώσεων εξελίσσεται η αποτυχημένη διαχείριση των πληρωμών και των προγραμμάτων του αγροτικού τομέα, ενώ παράλληλα συσσωρεύονται οι οφειλές από παλαιότερα έτη και καθυστερεί εκ νέου η διαδικασία για τη φετινή βασική ενίσχυση, δημιουργώντας μια εκρηκτική κατάσταση στην περιφέρεια, καθώς εκτός από τους άμεσα θιγόμενους παραγωγούς, η οικονομική δυσπραγία και οι οφειλές μεταφέρονται και στους δορυφορικούς κλάδους των γεωτεχνικών υπηρεσιών και του εμπορίου αγροεφοδίων, απειλώντας πλέον άμεσα τη βιωσιμότητά τους, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις τοπικές κοινωνίες και οικονομίες της χώρας.
Τα προβλήματα ρευστότητας που αντιμετωπίζει σήμερα ο πρωτογενής τομέας αφορούν κυρίως τις σημαντικές, συστηματικές καθυστερήσεις στις πληρωμές των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης, αλλά και τις καταβολές αποζημιώσεων, τη λειτουργία του ΟΣΔΕ, το αυξημένο κόστος παραγωγής, τις φυσικές καταστροφές και τις ζωονόσους, που οδηγούν σε οικονομική ασφυξία εκτός από τις αγροτικές εκμεταλλεύσεις και τις γεωπονικές επιχειρήσεις/καταστήματα, που παραδοσιακά μέσω των πιστώσεων «έβαζαν πλάτη» στους παραγωγούς ώστε να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους.
Οι επιχειρήσεις αυτές που αποτελούν κρίκο ζωτικής σημασίας για την εφοδιαστική αλυσίδα της γεωργίας βρίσκονται αντιμέτωπες με συσσωρευμένες ανεξόφλητες απαιτήσεις, αδυναμία ανανέωσης αποθεμάτων και διογκούμενη πίεση από πλευράς προμηθευτών. Απουσία άμεσων λύσεων, προκύπτει πραγματικός κίνδυνος οικονομικής κατάρρευσης/χρεοκοπίας πολλών γεωτεχνικών επιχειρήσεων στην περιφέρεια, πλήττοντας την παραγωγή και την απασχόληση επιστημονικού δυναμικού. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που ήδη μιλούν για απολύσεις και «λουκέτα».
Έλλειψη ρευστότητας
Όπως τόνισε ο πρόεδρος του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΓΕΩΤΕΕ) Μ. Γαρδικιώτης σε πανελλαδική συνάντηση των γεωτεχνικών φορέων την περασμένη εβδομάδα, υπάρχει σοβαρό ζήτημα με τις απλήρωτες ανειλημμένες υποχρεώσεις του Πυλώνα ΙΙ (Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης - ΚΑΠ), και το συνολικό ύψος των εκκρεμών αυτών πληρωμών εκτιμάται περίπου στα 200 εκατ. ευρώ, ενώ συγχρόνως υπάρχουν επιπλέον οφειλές περίπου 250 εκατ. ευρώ και σε γεωργοπεριβαλλοντικά μέτρα προς τους παραγωγούς. Η καθυστέρηση αυτή, πρόσθεσε, δεν μένει μόνο στο επίπεδο των παραγωγών, οι οποίοι μη έχοντας εισπράξει τις ενισχύσεις τους, αδυνατούν με τη σειρά τους να εξοφλήσουν γεωτεχνικούς, γεωπονικά καταστήματα, φυτοφαρμακεία, προμηθευτές εφοδίων και λοιπές επαγγελματικές υποχρεώσεις, με αποτέλεσμα η εκκρεμότητα να μετατρέπεται σε αλυσίδα οικονομικής ασφυξίας σε ολόκληρη την αγροτική οικονομία.
Οι δε πληρωμές που ανακοινώθηκαν την περασμένη εβδομάδα, με εξαίρεση την ενιαία ενίσχυση του 2026, αφορούν χρωστούμενα που έπρεπε να έχουν καταβληθεί από πέρυσι, ενώ με τη γνωστή πρακτική Ν.Δ. έχουν «τσουβαλιαστεί» κάθε λογής πληρωμές, χωρίς ξεχωριστή αναφορά, συγκεκριμένα ποσά και σαφές, δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα για κάθε πληρωμή ανά δράση/πρόγραμμα.
Αυξημένο κόστος παραγωγής
Την ίδια στιγμή, έχει εκτιναχθεί το κόστος παραγωγής που μετά την έναρξη των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή επικεντρώνεται στις τεράστιες ανατιμήσεις στα καύσιμα και στα αγροεφόδια και ειδικότερα στα αζωτούχα λιπάσματα. Όμως, σε υψηλά επίπεδα βρίσκονται κι άλλες βασικές εισροές όπως η ηλεκτρική ενέργεια, τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα, οι ζωοτροφές, οι σπόροι, τα ανταλλακτικά, τα μηχανήματα και το αρδευτικό κόστος. Αντίστοιχα, αυξημένο είναι και το κόστος λειτουργίας των γεωτεχνικών επιχειρήσεων.
Επιπλέον, η φετινή δήλωση καλλιέργειας (ΟΣΔΕ) δεν έχει ξεκινήσει ακόμα και, όπως ανακοινώθηκε, θα καθυστερήσει και φέτος αφού η διαδικασία τοποθετείται στα μέσα Ιουνίου, ενώ ασαφές παραμένει το πλαίσιο λειτουργίας και των Κέντρων Υποδοχής Δηλώσεων (ΚΥΔ) κατά το φετινό ΟΣΔΕ.
Ενιαίο μέτωπο γεωτεχνικών
Σε κοινή εκδήλωση που διοργάνωσαν το ΓΕΩΤΕΕ, η Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Γεωπόνων (ΠΟΣΓ), η Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Επαγγελματιών Γεωπόνων (ΠΟΣΕΓ), η Πανελλήνια Ένωση Φορέων Αγροτικής Συμβουλευτικής (ΠΕΦΑΣΥ) και ο Πανελλήνιος Σύλλογος Φορέων Παροχής Γεωργικών Συμβουλών, με τη συμμετοχή και των γεωτεχνικών του Δημοσίου (ΠΟΓΕΔΥ), αναζητήθηκαν απαντήσεις στην κρίση ρευστότητας του πρωτογενούς τομέα· όμως τόσο ο αρμόδιος υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης όσο και ο διοικητής της ΑΑΔΕ, αν και προσκλήθηκαν, ήταν απόντες.
Αντίθετα, ο κλάδος επιδεικνύει ενότητα και δίνει το «παρών» σε αυτή την πολύ δύσκολη συγκυρία επιδιώκοντας να τεθούν κοινοί στόχοι για την εξεύρεση λύσεων με διάρκεια και προοπτική. Όπως τόνισαν, απαιτούνται σοβαρές παρεμβάσεις, πολιτικές αποφάσεις γρήγορες και αποτελεσματικές.
Ο πρόεδρος της ΠΟΣΓ Χ. Παναγούλης μίλησε για την ανάγκη εθνικής συνεννόησης αλλά και για την παρατεταμένη οικονομική δυσπραγία, η οποία στερεί νέα κεφάλαια κίνησης, την ώρα που το υψηλό κόστος παραγωγής και οι επιπτώσεις από την κλιματική αλλαγή και τις ζωονόσους «έχουν επιφέρει αδιέξοδο», ενώ η κρίση μεταφέρεται αλυσιδωτά σε όλο το φάσμα των γεωτεχνικών κλάδων.
Σοβαρό και κρίσιμο σημείο καμπής χαρακτήρισε την παρούσα περίοδο ο πρόεδρος της ΠΟΣΕΓ Τ. Μπινάρης και αναφέρθηκε στην αδυναμία των παραγωγών να καλύψουν τις ανάγκες τους, στα συσσωρευμένα χρέη τους, στα γεωπονικά καταστήματα και επιχειρήσεις, στη μειωμένη εμπορική και επενδυτική δραστηριότητα στην ύπαιθρο. Μίλησε για μεγάλο κίνδυνο λουκέτων σε αυτό το κρίσιμο δίκτυο υποστήριξης της παραγωγής, «το οποίο αν καταρρεύσει καταρρέει και η τεχνική υποστήριξη της ελληνικής γεωργίας και η χώρα κινδυνεύει να χάσει όχι μόνο την παραγωγική βάση αλλά και την κοινωνική συνοχή».
Για μια συστημική εμπλοκή από το 2022 και μετά, η οποία σήμερα έφτασε σε αδιέξοδο, «φράκαρε», έκανε λόγο ο πρόεδρος της ΠΕΦΑΣΥ Δ. Ντογκούλης, κάτι που μετρά 930 εκατ. του πρώτου πυλώνα και 250 εκατ. του δεύτερου, τα οποία πέφτουν στην αγορά και αγγίζουν το μισό δισεκατομμύριο, μαζί με δημόσια έργα κ.τ.λ. Εκτίμησε ότι επειδή και φέτος θα αργήσει να ανοίξει το ΟΣΔΕ, είναι δεδομένο ότι θα υπάρξουν ξανά προβλήματα (monitoring, ΑΤΑΚ κ.τ.λ.), ενώ ζήτησε «να υπάρξει ένα όριο σοβαρότητας». Πρότεινε να δημιουργηθεί μια επιτροπή από όλους τους φορείς που θα καλέσει υπουργείο και ΑΑΔΕ για να λύσουν τα προβλήματα.
Ο Γ. Καραστέργιος, πρόεδρος του νεοσύστατου Πανελλήνιου Συλλόγου Φορέων Παροχής Γεωργικών Συμβούλων, επισήμανε ότι αν δεν υπάρξουν δεσμευτικά και αναλυτικά χρονοδιαγράμματα προκήρυξης, υλοποίησης και πληρωμών σε οτιδήποτε εφαρμόζεται στη γεωργική πολιτική «έχουμε αποτύχει»· διότι σε ποια άλλη επιχειρηματική δραστηριότητα ο επιχειρηματίας δεν έχει προϋπολογίσει budget, δεν ξέρει ποια είναι τα έσοδά του και πότε θα εισπράξει, αλλά τα έξοδα να τρέχουν;
