Μακρύς είναι ακόμη ο δρόμος μέχρι να καταλήξουν σε συμφωνία οι 27 της Ε.Ε., σε σχέση με την επόμενη ΚΑΠ, ιδίως σε θέματα όπως η νέα διάρθρωση των άμεσων ενισχύσεων με βάση τους μηχανισμούς φθίνουσας κλίμακας και καθορισμού ανώτατων ορίων πληρωμών, που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Κατά τη χθεσινή συνεδρίαση του Συμβουλίου Υπουργών Γεωργίας της Ε.Ε. στο Λουξεμβούργο, η συζήτηση για τη νέα ΚΑΠ επικεντρώθηκε στην εισαγωγή της φθίνουσας στήριξης εισοδήματος βάσει έκτασης (DABIS), η οποία παρέχει ενισχύσεις βάσει επιλέξιμων εκταρίων και στα ανώτατα όρια που τίθενται.
Οι περισσότεροι υπουργοί επανέλαβαν ότι χωρίς ειδικό και κατάλληλο προϋπολογισμό για τη νέα ΚΑΠ δεν θα υπάρχουν επαρκή μέσα για τη διαφύλαξη της επισιτιστικής ασφάλειας και της βιωσιμότητας του τομέα.
Η πρόταση της Επιτροπής εισάγει μια φθίνουσα στήριξη εισοδήματος βάσει έκτασης (DABIS), η οποία παρέχει ενισχύσεις βάσει επιλέξιμων εκταρίων, σε μεγάλο βαθμό απλοποιημένη (λήξη δικαιωμάτων), καθώς και μια φθίνουσα προσέγγιση για τη σταδιακή μείωση της στήριξης για τις μεγαλύτερες γεωργικές εκμεταλλεύσεις και την προώθηση μιας πιο ισορροπημένης
κατανομής. Επιπλέον, οι πληρωμές θα περιορίζονται στα 100.000 ευρώ ανά γεωργική εκμετάλλευση ετησίως. Τα όρια των ετήσιων ποσών θα διαφοροποιούνται βάσει αντικειμενικών και μη μεροληπτικών κριτηρίων, που συνδέονται με το εισόδημα των αγροτών, ενώ το ελάχιστο ποσό άμεσων πληρωμών για τους νέους αγρότες θα αυξηθεί από 3% σε 6%.
Σε σχέση με αυτές τις προβλέψεις πολλά κράτη-μέλη μίλησαν για μηχανισμούς που πρέπει να είναι εθελοντικοί και ευέλικτοι, αναγνωρίζοντας, ωστόσο, την ανάγκη να διασφαλιστούν ίσοι όροι ανταγωνισμού για όλους τους γεωργούς της Ε.Ε. Από την πλευρά της Κομισιόν πάντως τονίζεται ότι οι κανόνες που θα τεθούν είναι σημαντικό να είναι ενιαίοι και να αφορούν όλη την Ε.Ε., καθώς η ευελιξία θα μπορούσε να οδηγήσει σε κατακερματισμό και άνισα επίπεδα στήριξης. Κατά τον αρμόδιο Επίτροπο, Ch. Hansen, τα χρήματα που θα εξοικονομηθούν από τη κατανομή των ενισχύσεων βάσει των παραπάνω (περιοριστικών) μηχανισμών παραμένουν δεσμευμένα για το εκάστοτε κράτος-μέλος ή ακόμη και για συγκεκριμένες περιφέρειες και θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να χρηματοδοτήσουν στοχευμένες και αναγκαίες δράσεις των αντίστοιχων περιοχών.
Η Επιτροπή πρότεινε μια πιθανή εξαίρεση από το DABIS των αγροτών που φτάνουν σε ηλικία συνταξιοδότησης μετά από μια μεταβατική φάση (έως το 2032), καθώς και την εισαγωγή ελάχιστων και μέγιστων επιπέδων μέσης στήριξης ανά εκτάριο. Πολλοί ήταν εκείνοι που επισήμαναν ότι η ανανέωση των γενεών στον πρωτογενή τομέα πρέπει να επιτυγχάνεται με την παροχή κινήτρων στους νέους αγρότες για να εισέλθουν στο επάγγελμα και όχι με την τιμωρία των πιο ηλικιωμένων.
Αναφορές έγιναν από τα κράτη-μέλη στις ιδιαιτερότητες και τις «ευαισθησίες» διαφόρων περιοχών (π.χ. ηπειρωτικών, νησιωτικών, μικροί κλήροι κ.τ.λ.), που πρέπει να ληφθούν υπόψη στο πλαίσιο της εισοδηματικής στήριξης.
Παράλληλα, ξεκίνησε και η συζήτηση για τον ορισμό του γεωργού, η οποία και θα συνεχιστεί στις επόμενες συνεδριάσεις.
Σημειώνεται ότι οι υπουργοί καλούνται να λάβουν υπόψη ότι πολλά στοιχεία αυτού του προτεινόμενου πλαισίου παραμένουν -σε αυτό το στάδιο- υπό εξέταση στο πλαίσιο του διαπραγματευτικού πλαισίου του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2028-2034.
Στο πλαίσιο αυτό, η ανταλλαγή απόψεων στο Συμβούλιο Γεωργίας έχει ως στόχο να παράσχει καθοδήγηση και να συμβάλει στην τρέχουσα διαδικασία, χωρίς να επιδιώκει την εξαγωγή συμπερασμάτων ούτε να προδικάζει τις συζητήσεις για το ΠΔΠ.
Πιέσεις λόγω πολέμου
Παράλληλα έγινε συζήτηση για τις εντεινόμενες πιέσεις που δέχονται οι αγρότες λόγω των αυξήσεων στην ενέργεια και στο κόστος εισροών, λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή αλλά και της κατάστασης στην Ουκρανία. Αποτέλεσμα είναι ο περιορισμός των περιθωρίων κέρδους με επιπτώσεις στην παραγωγή τροφίμων και στη σταθερότητα της αγοράς. Όπως επισημάνθηκε, η βιωσιμότητα και η διαθεσιμότητα των αγροδιατροφικών προϊόντων μπορεί να κινδυνεύσουν. Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στο αυξανόμενο κόστος των καυσίμων, των λιπασμάτων, της ηλεκτρικής ενέργειας και άλλων ενεργειακών γεωργικών εισροών. Στο πλαίσιο αυτό, οι υπουργοί κάλεσαν την Επιτροπή να ανταποκριθεί γρήγορα και να παράσχει τόσο άμεση ανακούφιση όσο και βεβαιότητα για τους αγρότες, αλλά και πιο μεσοπρόθεσμες διαρθρωτικές λύσεις που θα υποστηρίξουν τη στρατηγική αυτονομία της Ε.Ε. στον τομέα των λιπασμάτων.
Το μόνο που εξαγγέλθηκε είναι το Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα που θα παρουσιάσει η Κομισιόν στις 19 Μαΐου, ενώ αναφέρθηκε γενικά ότι θα υπάρξει μέριμνα ώστε οι αγρότες να έχουν τα εργαλεία που χρειάζονται, μέτρα για την αγορά για ορισμένους τομείς και μέτρα που σχετίζονται με το εμπόριο και δεν υπονομεύουν τις γεωπολιτικές προτεραιότητες της Ένωσης.
Ο αρμόδιος Επίτροπος Ch. Hansen σημείωσε ότι έχει πλήρη επίγνωση της κατάστασης που επικρατεί λόγω των αυξήσεων, υπογραμμίζοντας ότι υπάρχει φόβος οι αγρότες να εγκαταλείψουν την εργασία τους. Όπως τόνισε, βραχυπρόθεσμα χρειάζεται προβλεψιμότητα και σταθερότητα για την επόμενη καλλιεργητική περίοδο, όμως με το σχέδιο για τα λιπάσματα θα τεθούν οι κατευθύνσεις για μακροπρόθεσμες διαρθρωτικές ενέργειες, ώστε να αυξηθεί η εγχώρια παραγωγή λιπασμάτων, όπως επίσης και τα λιπάσματα βιολογικής βάσης και χαμηλού άνθρακα, δηλαδή θα αυξηθούν και θα αναζητηθούν εναλλακτικές πηγές λιπασμάτων (ανακύκλωση θρεπτικών συστατικών, χωνεμένα υπολείμματα από βιομεθάνιο, βιοκαύσιμα κ.ά.) και καινοτόμα τεχνολογικά προϊόντα.
Επιπλέον, θα υπάρξει και αναστολή της επιβολής του μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (CBAM) στα λιπάσματα, διαδικασία που είναι σε εξέλιξη και θα έχει θετική επίδραση στις τιμές, αν και πιθανότατα δεν λύνει το πρόβλημα, κατά τον Επίτροπο.
