Ποιο είναι το σχέδιο για το «μαύρο σενάριο» της ύφεσης; Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι αν ο πόλεμος παραταθεί, η παγκόσμια ανάπτυξη πέφτει στο 2%, όριο ύφεσης. Η Ελλάδα, ήδη κάτω από το 2%, κινδυνεύει με στασιμοπληθωρισμό, δηλαδή με μηδενική ανάπτυξη και τιμές στα ύψη. Ποιο είναι το σχέδιο για το «μαύρο σενάριο» της ύφεσης; Η συνέχιση επιδοτήσεων που συχνά καταλήγουν να ενισχύουν την κερδοσκοπία;
Η οικονομία ρετάρει την ώρα που η επίσημη ρητορική μιλά για «άλματα». Ο Μάρτιος του 2026 δεν έφερε απλώς ακόμα έναν αριθμό στα δελτία της Eurostat. Έφερε το τέλος μιας ψευδαίσθησης. Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα σκαρφάλωσε στο 3,3%, διαλύοντας το κυβερνητικό αφήγημα περί «αποκλιμάκωσης» και «θωρακισμένης οικονομίας». Η ακρίβεια δεν έφυγε ποτέ· απλώς περίμενε στη γωνία για να επιστρέψει πιο άγρια, πιο επίμονη, πιο διαβρωτική.
Η ενέργεια ως Δούρειος Ίππος. Οι διεθνείς εντάσεις εκτοξεύουν ξανά τις τιμές σε καύσιμα και ηλεκτρικό ρεύμα. Και στην Ελλάδα, μια χώρα ενεργειακά εξαρτημένη και παραγωγικά αποψιλωμένη, η αύξηση στην ενέργεια λειτουργεί σαν ντόμινο στις μεταφορές, στις υπηρεσίες, στα βασικά αγαθά. Το καλάθι του νοικοκυριού γίνεται θηλιά στον λαιμό μας.
Πρωταθλητές στην ακρίβεια, ουραγοί στην αγοραστική δύναμη. Η χώρα συνεχίζει να τρέχει με πληθωρισμό υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Οι μισθολογικές αυξήσεις είναι «ψίχουλα» που εξαϋλώνονται πριν καν φτάσουν στην τσέπη του εργαζόμενου. Η πραγματικότητα είναι μία: στη χώρα μας δουλεύεις και παραμένεις φτωχός.
Το ΔΝΤ και η ΤτΕ αναθεωρούν. Οι προβλέψεις για το 2026 αναθεωρούνται προς τα πάνω: 3,5% πληθωρισμός (ΔΝΤ), 3,1% πληθωρισμός (Τράπεζα της Ελλάδος). Αυτό δεν είναι ένα παροδικό φαινόμενο ή απόρροια του πολέμου για τη χώρα. Είναι μια μόνιμη πληγή. Ο πληθωρισμός ριζώνει στην οικονομία, αποκαλύπτοντας τη διαρθρωτική γύμνια μιας χώρας που εξαρτάται από εισαγωγές, ενέργεια και ολιγοπωλιακές αγορές. Τα στοιχεία από την ΕΛΣΤΑΤ δεν είναι μουντζούρες. Είναι η επίσημη παραδοχή ότι η πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα είναι μόνιμη για τα νοικοκυριά.
Πληθωρισμός. Η Ελλάδα μετατρέπεται σε αρνητική εξαίρεση της Ευρωζώνης: 3,5% πληθωρισμός έναντι 2,6% στην Ευρωζώνη, +34% υψηλότερος από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Οι πολίτες πληρώνουν «καπέλο» την αδυναμία, την άρνηση, καλύτερα, ελέγχου της αγοράς. Και αυτό πληρώνουν ακριβά τα νοικοκυριά. Διότι η ακρίβεια δεν φεύγει, απλώς αλλάζει ταχύτητα και ετοιμάζεται για το επόμενο, πιο επίμονο κύμα. Όταν ο πληθωρισμός στην Ελλάδα παραμένει σταθερά πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και το εξωτερικό έλλειμμα εκτοξεύεται, δεν μπορεί να γίνεται λόγος για «επιτυχία». Γιατί αυτό μοιάζει περισσότερο με μια οικονομία που λειτουργεί σαν εργαλείο φτωχοποίησης για τα νοικοκυριά και αφανισμού των μικρών επιχειρήσεων.
Έλλειμμα ισοζυγίου. Το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών εκτοξεύεται στο -6,4%. Η χώρα εισάγει πολύ περισσότερα από όσα παράγει. Η ενεργειακή εξάρτηση και η αποβιομηχάνιση την καθιστούν ευάλωτη σε κάθε διεθνή κρίση.
Πετρέλαιο. Με πρόβλεψη για +21,4% στις τιμές του πετρελαίου λόγω του πολέμου στο Ιράν, η ελληνική οικονομία βρίσκεται μπροστά σε νέο σοκ. Το διαθέσιμο εισόδημα απειλείται με ισοπέδωση.
Ανάπτυξη σε ελεύθερη πτώση. Το ΔΝΤ προβλέπει: 2,1% ανάπτυξη το 2025, 1,8% το 2026, 1,7% το 2027. Το ΔΝΤ σημειώνει ότι οι επενδύσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη θα βοηθούσαν. Αλλά στην Ελλάδα οι επενδύσεις κατευθύνονται σε real estate, Airbnb και κατανάλωση, όχι στην παραγωγή. Αλλά και η τεχνητή νοημοσύνη δεν σώζει την πραγματική φτώχεια.
Η μισή αλήθεια της ανεργίας. Η ανεργία στο 7,4% παρουσιάζεται ως επίτευγμα. Αλλά οι νέες θέσεις είναι μερικής απασχόλησης, ευέλικτης εργασίας και κάποιες των 800 ευρώ, θέσεις εργασίας που δεν καλύπτουν ούτε βασικές ανάγκες. Είναι η Ελλάδα όπου «και να βρεις μια δουλειά, δεν μπορείς να ζήσεις».
Σε κάθε κρίση η Ελλάδα και οι πολίτες της βρίσκονται πάντα σε χειρότερη κατάσταση από την προηγούμενη, λες και η χώρα κινείται σε μια μόνιμη κατηφόρα χωρίς φρένα. Αντί οι δυσκολίες να μας βρίσκουν πιο θωρακισμένους, πιο έτοιμους, πιο ανθεκτικούς, μας βρίσκουν πιο εξαντλημένους, πιο φτωχούς και πιο εκτεθειμένους. Κάθε διεθνές σοκ λειτουργεί σαν μεγεθυντικός φακός πάνω στις ίδιες παλιές πληγές, ενεργειακή εξάρτηση, χαμηλοί μισθοί, αποδυναμωμένη παραγωγή και καρτέλ παντού. Κι έτσι, αντί η χώρα να μαθαίνει από τις κρίσεις, μοιάζει να τις αναπαράγει και οι πολίτες πληρώνουν ξανά και ξανά το ίδιο τίμημα, πιο ακριβά κάθε φορά και θα συνεχίσουν να το πληρώνουν.
Τα «άσπρα» σενάρια του ΔΝΤ
Η νέα έκθεση του ΔΝΤ, το περίφημο Fiscal Monitor, παρουσιάζεται από την κυβέρνηση ως «απόδειξη δημοσιονομικής επιτυχίας». Όμως, πίσω από τα εντυπωσιακά γραφήματα και τις προβλέψεις για θεαματική μείωση του χρέους αποκαλύπτεται μια πραγματικότητα που για πολλούς αναλυτές μοιάζει με δημοσιονομικό πείραμα εις βάρος της κοινωνίας. Γιατί, όπως επισημαίνουν αρκετοί σχολιαστές, η Ελλάδα είναι η χώρα όπου οι αριθμοί ευημερούν και οι πολίτες στενάζουν.
Το ΔΝΤ προβλέπει ότι το δημόσιο χρέος θα κατρακυλήσει από το 145,7% του ΑΕΠ το 2025 στο 110,9% το 2031. Μια πτώση σχεδόν 35 ποσοστιαίων μονάδων σε έξι χρόνια. Στα χαρτιά, αυτό μοιάζει με θρίαμβο. Στην πράξη, όμως, πρόκειται για μια βίαιη απομόχλευση που επιτυγχάνεται όχι μέσω ανάπτυξης, αλλά μέσω διαρκούς αφαίμαξης της οικονομίας. Η Ελλάδα εμφανίζεται ως «εξαίρεση» σε έναν κόσμο όπου το χρέος των αναπτυγμένων οικονομιών αυξάνεται. Όμως αυτή η εξαίρεση δεν είναι προϊόν ευημερίας· είναι προϊόν σκληρής λιτότητας. Η καρδιά του προβλήματος βρίσκεται στα πρωτογενή πλεονάσματα. Το ΔΝΤ προβλέπει πλεόνασμα 4,4% το 2025, 3,8% το 2026, 3,1% το 2027 και 2,7% το 2031. Σταθερά πάνω από τον στόχο του 2%. Την ώρα που η Ευρωζώνη συνολικά θα βρίσκεται σε πρωτογενές έλλειμμα, επιλέγοντας να στηρίξει τις οικονομίες της, η Ελλάδα συνεχίζει να παράγει πλεονάσματα που στερούν ρευστότητα από την αγορά, περιορίζουν την κατανάλωση και πιέζουν τα νοικοκυριά.
Το παγκόσμιο περιβάλλον κάνει την εικόνα ακόμη πιο σκοτεινή. Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι το παγκόσμιο χρέος θα φτάσει το 100% του ΑΕΠ το 2029, νωρίτερα από τις προηγούμενες προβλέψεις, με τις ΗΠΑ και την Κίνα να οδηγούν την κούρσα. Οι αγορές, όπως σημειώνει το Ταμείο, γίνονται «λιγότερο συγχωρητικές» απέναντι σε χώρες που δανείζονται υπερβολικά. Αυτό μεταφράζεται σε ακόμη μεγαλύτερη πίεση για δημοσιονομική πειθαρχία σε χώρες όπως η Ελλάδα, που ήδη λειτουργούν στα όρια της κοινωνικής αντοχής. Και σαν να μην έφτανε αυτό, το ΔΝΤ ζητά οι ενισχύσεις προς τους πολίτες να είναι «στοχευμένες και προσωρινές». Με άλλα λόγια, περιορισμένες. Σε μια περίοδο που η ακρίβεια σε ενέργεια και τρόφιμα γδέρνει τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, η σύσταση αυτή μοιάζει σαν εντολή για διατήρηση της κοινωνικής πίεσης αντί για ουσιαστική ανακούφιση. Και είναι βέβαιο ότι η κυβέρνηση ως καλό και υπάκουο παιδί θα την ακολουθήσει κατά γράμμα ή και υπερθεματίζοντας.
Η Ελλάδα, δηλαδή, έχει μετατραπεί σε ένα δημοσιονομικό πειραματόζωο. Ενώ ο υπόλοιπος πλανήτης δανείζεται για να στηρίξει την ανάπτυξη, την καινοτομία και την Τεχνητή Νοημοσύνη, η Ελλάδα εξαντλείται στο να παρουσιάζει «καθαρά τεφτέρια» στους δανειστές. Τι αξία έχει η μείωση του χρέους όταν οι πολίτες δυσκολεύονται να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες; Η δημοσιονομική επιτυχία δεν μπορεί να θεωρηθεί πραγματική επιτυχία όταν χτίζεται πάνω σε κοινωνική εξάντληση. Γιατί τότε είναι ξεκάθαρη αποτυχία διότι χτίζεται σε διαλυμένες ζωές και σε κατεστραμμένες επιχειρήσεις.
* Η Ιωάννα Λιούτα είναι πολιτική και οικονομική αναλύτρια
