Με εξοικονόμηση ενέργειας από νοικοκυριά και επιχειρήσεις απαντούν -σε πρώτη φάση- η Ευρωπαϊκή Ένωση καθώς και άλλες ισχυρές οικονομίες στην εκτόξευση του ενεργειακού κόστους, που έχουν ως αποτέλεσμα οι συνεχιζόμενες πλέον για έκτη εβδομάδα εχθροπραξίες στη Μέση Ανατολή. Δηλαδή ζητείται από τους ίδιους τους καταναλωτές αυτοπεριορισμός τύπου εποχής covid, και μάλιστα ενόψει θερινής περιόδου, ενώ ήδη πιέζονται από τις απότομες μεγάλες ανατιμήσεις.
Στο μεταξύ, πλέον η ενεργειακή ακρίβεια απειλεί με αύξηση του πληθωρισμού, αυξήσεις σε προϊόντα και υπηρεσίες, πλήγμα στην αγοραστική δύναμη και περιορισμό της ανάπτυξης. Από την έναρξη της σύγκρουσης οι τιμές στην Ε.Ε. έχουν αυξηθεί κατά περίπου 70% για το φυσικό αέριο και κατά 60% για το πετρέλαιο, ανεβάζοντας το κόστος των εισαγωγών ορυκτών καυσίμων κατά 14 δισ. ευρώ, τις πρώτες 30 ημέρες των εχθροπραξιών. Με βάση πρόσφατη έκθεση του think tank Bruegel, ο διπλασιασμός των τιμών του φυσικού αερίου θα προσέθετε περίπου 100 δισεκατομμύρια ευρώ στο κόστος εισαγωγής αερίου στην Ευρώπη τους επόμενους 12 μήνες.
Προσεχώς μέτρα
Πάντως, στην πρόσφατη έκτακτη βιντεοδιάσκεψη των υπουργών Ενέργειας των 27 δεν ανακοινώθηκαν μέτρα, ούτε υποβλήθηκαν συγκεκριμένες προτάσεις, παρά μόνο συμφωνήθηκε η ανάγκη για συντονισμένη δράση από την Ε.Ε., αποφεύγοντας αποσπασματικές αντιδράσεις από μεμονωμένα κράτη-μέλη, και για προετοιμασία έναντι μιας πιθανώς παρατεταμένης διαταραχής του διεθνούς εμπορίου ενέργειας.
Ο αρμόδιος επίτροπος Ενέργειας D. Jorgensen δήλωσε ότι η Κομισιόν εργάζεται πάνω σε μια δέσμη μέτρων που θα αποκαλυφθεί σύντομα, αλλά προς το παρόν προέτρεψε τα κράτη-μέλη να λάβουν μέτρα για την εξοικονόμηση καυσίμων, παραπέμποντας στις πρόσφατες συστάσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΔΟΕ/ΙΕΑ). Οι ρυθμοί της Ε.Ε. παραμένουν σχετικά... χαλαροί, αν και δεν αναμένεται να επαναληφθεί η έλλειψη αντανακλαστικών του 2022 (εισβολή Ρωσίας στην Ουκρανία), όταν χρειάστηκε σχεδόν ένας χρόνο για τη λήψη μέτρων.
Σημειώνεται ότι η συνεδρίαση των υπουργών της Ε.Ε. ήρθε αμέσως μετά τη σύσκεψη των χωρών-μελών της G7 (ΗΠΑ, Καναδάς, Ιαπωνία, Μ. Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία), κατά την οποία επίσης δεν ανακοινώθηκαν συγκεκριμένες δράσεις, παρά τη δήλωσή τους ότι είναι έτοιμες να αναλάβουν οποιαδήποτε απαραίτητα μέτρα για τη διατήρηση της σταθερότητας στην αγορά ενέργειας μέσω συντονισμένης δράσης.
Προτάσεις περιορισμού της ζήτησης
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας σε έκθεσή του (20/3) παρουσίασε 10 επιλογές σχετικά με τη ζήτηση ενέργειας, οι οποίες αφορούν περιορισμούς στις οδικές μεταφορές, στα αεροπορικά ταξίδια, στη βιομηχανία αλλά και στο μαγείρεμα, εν μέσω πιέσεων στις αγορές diesel, καυσίμων αεροσκαφών και υγραερίου. Πρόκειται για δράσεις που, κατά τον ΔΟΕ, μπορούν να αναλάβουν οι κυβερνήσεις, τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις προκειμένου να μειωθεί η κατανάλωση και να μετριαστούν οι επιπτώσεις των υψηλών τιμών στους καταναλωτές.
Τις προτάσεις αυτές, οι οποίες παραπέμπουν σε μέτρα επί εποχής covid, συζήτησαν και κλήθηκαν να λάβουν υπόψη τόσο οι χώρες-μέλη της G7 όσο και οι 27 της Ε.Ε.
Συγκεκριμένα η ΔΟΕ προτείνει:
- Εργασία από το σπίτι, όπου είναι δυνατόν, για την αντικατάσταση της χρήσης πετρελαίου στις μετακινήσεις, ιδίως όταν οι θέσεις εργασίας είναι κατάλληλες για εξ αποστάσεως εργασία.
- Μείωση των ορίων ταχύτητας στους αυτοκινητόδρομους κατά τουλάχιστον 10 χλμ./ώρα, προκειμένου να μειωθεί η κατανάλωση καυσίμων σε επιβατικά αυτοκίνητα, βαν και φορτηγά.
- Ενθάρρυνση των δημόσιων συγκοινωνιών, καθώς η μετάβαση από τα ιδιωτικά αυτοκίνητα στα λεωφορεία και τα τρένα μπορεί να μειώσει γρήγορα τη ζήτηση πετρελαίου.
- Εναλλακτική πρόσβαση ιδιωτικών αυτοκινήτων στους δρόμους των μεγάλων πόλεων σε διαφορετικές ημέρες. Τα προγράμματα εναλλαγής πινακίδων κυκλοφορίας μπορούν να μειώσουν την κυκλοφοριακή συμφόρηση και την οδήγηση με μεγάλη κατανάλωση καυσίμου.
- Αύξηση της κοινής χρήσης αυτοκινήτων και υιοθέτηση αποτελεσματικών πρακτικών οδήγησης. Η μεγαλύτερη πληρότητα του αυτοκινήτου και η οικολογική οδήγηση μπορούν να μειώσουν γρήγορα την κατανάλωση καυσίμου.
-Αποδοτική οδήγηση για οδικά επαγγελματικά οχήματα και παράδοση αγαθών. Οι καλύτερες πρακτικές οδήγησης, η συντήρηση των οχημάτων και η βελτιστοποίηση του φορτίου μπορούν να μειώσουν τη χρήση ντίζελ.
- Εκτροπή της χρήσης υγραερίου (LPG) από τις μεταφορές. Η μετατόπιση των οχημάτων διπλού καυσίμου και η μετατροπή τους από υγραέριο σε βενζίνη μπορεί να διατηρήσει το LPG για το μαγείρεμα και άλλες βασικές ανάγκες.
- Αποφυγή των αεροπορικών ταξιδιών, όπου υπάρχουν εναλλακτικές επιλογές.
- Στροφή, όπου είναι δυνατόν, σε άλλες σύγχρονες λύσεις μαγειρέματος. Η ενθάρρυνση του μαγειρέματος με ρεύμα και άλλες σύγχρονες επιλογές μπορεί να μειώσει την εξάρτηση από το υγραέριο.
- Αξιοποίηση της ευελιξίας με πετροχημικές πρώτες ύλες και εφαρμογή βραχυπρόθεσμων μέτρων απόδοσης και συντήρησης. Η βιομηχανία μπορεί να βοηθήσει στην απελευθέρωση υγραερίου για βασικές χρήσεις, μειώνοντας παράλληλα την κατανάλωση πετρελαίου μέσω γρήγορων λειτουργικών βελτιώσεων.
Τι εξετάζει η Κομισιόν
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτός από τα πετρελαιοειδή εστιάζει και στις δευτερογενείς επιπτώσεις στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας, λόγω εκτίναξης στην τιμή του φυσικού αερίου.
Στα μέτρα που εξετάζει η Κομισιόν περιλαμβάνεται η ευκολότερη χρήση των διμερών συμφωνιών ηλεκτρικής ενέργειας με ΑΠΕ (PPAs) και των αντίστοιχων συμβάσεων επί διαφοράς (CfDs), προκειμένου να διευκολυνθεί η αποσύνδεση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας από το αέριο.
Επιπλέον, θα υπάρξουν προτάσεις για απλούστερους κανόνες για τις κυβερνήσεις προκειμένου να υποστηριχθούν ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού ή οι βιομηχανίες, ενώ βασικό εργαλείο παραμένει η μείωση των φόρων και των τελών χρήσης δικτύων στην ηλεκτρική ενέργεια.
Σε σχέση με τα πετρελαιοειδή δεν αποκλείονται ακόμα και το δελτίο καυσίμων και η απελευθέρωση επιπλέον καυσίμων από τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης.
Ειδικοί δήλωσαν ότι η Επιτροπή θα μπορούσε να εξετάσει ένα πιθανό ανώτατο όριο τιμών για το φυσικό αέριο και επιδοτήσεις για τη βιομηχανία, όμως άλλοι προειδοποιούν ότι ένα πλαφόν παρά τη βραχυπρόθεσμη ανακούφιση για τους καταναλωτές, μεσο-μακροπρόθεσμα αυξάνει την κατανάλωση αερίου καθυστερώντας την απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα.
