Υπό την πολιτική πίεση, τις υποδείξεις της Κομισιόν και την διογκούμενη κοινωνική αγανάκτηση για την ακρίβεια, αναγκάστηκε η κυβέρνηση της Ν.Δ. να μιλήσει δημόσια για την περίφημη φορολόγηση ή ανάκτηση των “ουρανοκατέβατων” κερδών των ηλεκτροπαραγωγών, ελέω κρίσης, εντελώς προσχηματικά και με πλήθος... αστερίσκων.
Ήδη στρεβλά και παραπλανητικά η κυβέρνηση επιχείρησε να μεταφέρει το “στοίχημα” κυρίως στο αν υπάρχουν ή όχι υπερκέρδη και πόσα, στα οικονομικά αποτελέσματα των εταιρειών, με προεξάρχουσα τη ΔΕΗ, και όχι στις διαφοροποιήσεις του μεταβλητού κόστους λειτουργίας των μονάδων παραγωγής και πώς αυτό αποτυπώνεται στις τιμές της αγοράς, δηλαδή τη βασική εργασία που κάνει η αρμόδια Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ), εγείροντας κρίσιμα ερωτήματα.
Εάν σημείο αναφοράς του προσδιορισμού των “ουρανοκατέβατων” κερδών των παικτών της αγοράς είναι οι ισολογισμοί τους, δεδομένου ότι διαμορφώνονται σε επίπεδο ομίλων και πολυδαίδαλων εταιρικών σχημάτων με διάφορες εσωτερικές “αναδιανομές” ή “ενοποιημένα αποτελέσματα” κ.τ.λ, πού θα αντανακλάται η πραγματικότητα;
Ένα άλλο θέμα είναι ο χρόνος αναφοράς, σε ποιο διάστημα θα μετρηθούν τα υπερκέρδη αυτά. Συνολικά στο 2021, κατά το τρίτο και το τέταρτο τρίμηνο του οποίου άλλαξαν δραματικά οι χονδρεμπορικές τιμές αλλά και οι τιμολογήσεις στη λιανική (ρήτρα); Δηλαδή προ κρίσης η αγορά λειτουργούσε υποδειγματικά και δεν υπήρχαν κέρδη και υπερκέρδη;
Μήπως πρέπει να ιδωθούν, για παράδειγμα, και οι αντίστοιχες “αποδόσεις” του 2020, όταν την άνοιξη, λόγω πανδημίας - lockdown, είχαν καταρρεύσει οι τιμές των ορυκτών καυσίμων (φυσικό αέριο και πετρέλαιο) και η χονδρική διατηρούνταν σε υψηλά επίπεδα σε σχέση με τα πραγματικά κόστη των καυσίμων; Άλλωστε τότε δεν πέρασαν τυχόν μειώσεις στους καταναλωτές, ενώ στην περίπτωση της ΔΕΗ την άνοιξη του 2020 μετρούσε ήδη 7-8 μήνες με ανατιμήσεις τιμολογίων (κοντά στο 20%) που επέβαλαν κυβέρνηση - διοίκηση τον Σεπτέμβριο 2019. Εκείνα τα υπερκέρδη ποιός τα καρπώθηκε;
Και τελικά, από ποιον “κουμπαρά” έκαναν εσωτερικές πολιτικές “αντιστάθμισης κινδύνου” (το περίφημο χετζάρισμα - hedging) οι εταιρείες στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας από το 2020 και μετά, για τις οποίες επαίρονται όταν εμφανίζουν θετικά οικονομικά αποτελέσματα για τους μετόχους τους - αλλά όχι για τους καταναλωτές;
Ποιος δεν έχει υπερκέρδη;
Η δε Κομισιόν αλλά και κάποιοι παράγοντες της αγοράς “δείχνουν” ως “ουρανοκατέβατα” κέρδη τη διαφορά (προς τα πάνω) σε σχέση με τις υψηλές τιμές της αγοράς, που αποκόμισαν μόνο άλλες τεχνολογίες που δεν χρησιμοποιούν ακριβά ορυκτά καύσιμα και δεν έχουν και το βάρος των CO2, όπως οι ΑΠΕ, τα υδροηλεκτρικά, τα πυρηνικά.
Τι σημαίνει αυτό πιο απλά: ότι, δεδομένου πως το μεταβλητό κόστος παραγωγής π.χ. των ΑΠΕ ή των υδροηλεκτρικών είναι χαμηλότερο, λόγω μη χρήσης ορυκτών καυσίμων και αξιοποίησης πηγών και τεχνολογιών μικρότερου έως και μηδαμινού, συγκριτικά με τις θερμικές μονάδες, κόστους, υπάρχει διαφορά σε σχέση με την πανάκριβη τιμή της αγοράς που συνδέεται με τη χρηματιστηριακή τιμή του αερίου. Ποιος την καρπούται αυτήν; Στην περίπτωση των ΑΠΕ, η διαφορά πηγαίνει ήδη στο Ταμείο Ενεργειακής Μετάβασης, από το οποίο αντλούνται πόροι για την επιδότηση λογαριασμών, στην περίπτωση των υδροηλεκτρικών, άγνωστο.
Άρα τι μένει; Βρίσκεται στο απυρόβλητο η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με φυσικό αέριο, παρά το ότι οι πραγματικές τιμές προμήθειας αερίου δεν ήταν οι χρηματιστηριακές, αλλά οι από πριν “κλεισμένες” σε αισθητά χαμηλότερα επίπεδα; Βγαίνουν εκτός οι υψηλές χρεώσεις της αγοράς εξισορρόπησης που υπολογίζονται στη συνολική χονδρεμπορική τιμή;
Δώσαμε, δώσαμε;
Από τα δε υπερκέρδη, η συζήτηση, ιδίως αναφορικά με τη ΔΕΗ, έχει πάει στο αν έχει καν κέρδη ή ίσως και κάποιες ζημιές, στα πολυαναμενόμενα οικονομικά αποτελέσματα του 2021, όπως ο ίδιος ο υπουργός ΠΕΝ Κ. Σκρέκας ανέφερε πρόσφατα. Άλλωστε από τις 24 Φεβρουαρίου ο υπουργός, σε εκδήλωση της βιομηχανίας, είχε διαμηνύσει ότι “δεν υπάρχουν κέρδη”, ιδίως για τη ΔΕΗ, η οποία, όπως είπε, δεν θα έχει τα κέρδη που μπορεί να είχαν οι μεγάλες ηλεκτροπαραγωγικές βιομηχανίες της Ευρώπης με πυρηνικά, θα έχει σχεδόν μηδενικά κέρδη, γιατί έχει ήδη αξιοποιήσει τουλάχιστον 600 εκατ. για να απορροφήσει κομμάτι των αυξήσεων...
Ο πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης είπε στη Βουλή τα συγκυριακά υπερκέρδη να υπολογιστούν και ό,τι προκύψει να φορολογηθεί με 90%. Δηλαδή δήθεν γενναία φορολογία, αλλά σε τι ύψος υπερεσόδων; Στο μεταξύ, ο υπουργός του μιλά μέχρι και για ζημιές...
Τα μπρος πίσω όμως δεν έχουν τελειωμό, αφού, μέχρι και πριν μερικές εβδομάδες, κυκλοφορούσε από υψηλόβαθμες πηγές της ΔΕΗ ότι τα οικονομικά μεγέθη του 2021 θα κινηθούν κοντά στους στόχους που έχουν τεθεί, εμφανίζοντας λειτουργική κερδοφορία κοντά στα 850 εκατ. ευρώ το 2021 (886 εκατ. ήταν το 2020!) και μάλιστα... εξυμνούνταν το συστηματικό και εκτεταμένο χετζάρισμα που είχε επιτύχει η επιχείρηση, οδηγώντας σε κέρδη.
Χαμηλώνουν τον πήχη
Παράλληλα, τώρα χρησιμοποιείται ως αντεπιχείρημα ότι η ΔΕΗ έχοντας ενσωματώσει μείωση τιμολογίων 30% από τον Αύγουστο (ταυτόχρονα με την έναρξη ισχύος ρήτρας αναπροσαρμογής στις χρεώσεις προμήθειας), έχει στηρίξει τους καταναλωτές. Μαζεύοντας και άλλα... κουκιά γίνεται λόγος για κόστος κοντά στα 600 εκατ., κατά τον υπουργό. Δηλαδή μεταφέρονται κέρδη / υπερκέρδη από την παραγωγή στην προμήθεια, εγείροντας ζητήματα ανταγωνισμού στο σύνολο της αγοράς;
Αυτά τα δεδομένα δεν υπήρχαν τον Φεβρουάριο, που διέρρεαν υψηλή λειτουργική κερδοφορία;
Σε κάθε περίπτωση, υπονομεύεται εκ προοιμίου η όποια παρέμβαση, ενώ αν τελικά φτάσει μέχρι εκεί, έχει ήδη τεθεί χαμηλά ο πήχης για έσοδα από φορολόγηση / επιστροφή υπερκερδών.
Τα κέρδη των κερδών
Αν και η Κομισιόν παραδέχθηκε την ανάγκη για φορολόγηση των υπερκερδών των παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας, η ελληνική κυβέρνηση παραμένει σταθερή στο γενικό αίτημα επιβολής πλαφόν στη χονδρεμπορική τιμή του φυσικού αερίου, αφήνοντας στην άκρη τις παρεμβάσεις στην εσωτερική αγορά για την προστασία των νοικοκυριών
Τεράστια είναι τα υπερκέρδη των συμβατικών παραγωγών και προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας τα οποία αποκομίζουν ανενόχλητα, τουλάχιστον, από το καλοκαίρι μέχρι σήμερα, ενώ ταυτόχρονα οι ανατιμήσεις που μετακυλίονται στους λογαριασμούς των καταναλωτών μέσω των ρητρών μοιάζουν πλέον με τα άλματα τιμών στις αντλίες βενζίνης...
Αυτό άλλωστε είναι το χάσμα που αναγκάστηκε να παραδεχθεί και η Κομισιόν μιλώντας για φορολόγηση των υπερκερδών των ηλεκτροπαραγωγών προκειμένου να υπάρξει ακόμη μια εισροή για να δημιουργηθούν μέτρα προστασίας νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Πόσο μάλλον σε αγορές όπως η δική μας, που το σύνολο της παραγωγής ηλεκτρισμού περνά μέσα από το Χρηματιστήριο Ενέργειας.
Πριν λίγες μέρες ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. Αλ. Τσίπρας μίλησε για υπολογισμούς που φέρνουν το συνολικό ύψος των υπερκερδών των παραγωγών και εισαγωγέων μόνο μέχρι σήμερα, στο οκτάμηνο Ιούλιος 2021-Φεβρουάριος 2022, στα 1,4 δισ. ευρώ.
Η άσκηση στην οποία βασίζεται το συμπέρασμα αυτό προέρχεται από στοιχεία της αγοράς μεσοσταθμικά για όλη την περίοδο και όχι με βάση το ανά ώρα κόστος και τον υπολογισμό του αντίστοιχου κέρδους (που αναμένονται με ακρίβεια από τη ΡΑΕ), παρέχοντας σε κάθε περίπτωση μια προσέγγιση της τάξης μεγέθους των σχετικών «εσόδων» των παραγωγών.
Το οκτάμηνο στο οποίο γίνεται η αναφορά είναι προ του πολέμου, κατά το οποίο υπολογίζεται συνολικό πρόσθετο κόστος χονδρεμπορικής τιμής ηλεκτρισμού της τάξεως των 4,4 δισ. ευρώ με βάση τη μεσοσταθμική τιμή χονδρεμπορικής (Αγορά Επόμενης Ημέρας) των 182 ευρώ/μεγαβατώρα σε σχέση με την προηγούμενη μέση τιμή των 65 ευρώ/μεγαβατώρα.
Το πρόσθετο «εισαγόμενο» κόστος στη χονδρεμπορική (κόστη φυσικού αερίου, CO2, εισαγωγών ηλεκτρισμού, απωλειών) εκτιμάται σε περίπου 1,65 δισ.
Το δε υπερκέρδος συνολικά της περιόδου ανέρχεται σε 2,4 δισ. ευρώ. Από το ποσό αυτό, εάν αφαιρεθούν οι επιστροφές στους καταναλωτές:
α) Ύψους 306 εκατ. ευρώ από τους καθετοποιημένους ηλεκτροπαραγωγούς και τους εισαγωγείς ρεύματος/φυσικού αερίου (ποσοστό 30%)
β) Των παραγωγών ΑΠΕ ύψους 702 εκατ. (ποσοστό 100%)
δηλαδή συνολικά σχεδόν 1 δισ. ευρώ, τότε απομένει επιπλέον καθαρό κέρδος ύψους 1,4 δισ. ευρώ, το οποίο αφορά μόνο συμβατικούς ηλεκτροπαραγωγούς/εισαγωγείς (όχι ΑΠΕ).
Συνέχεια κερδών
Με ανάλογους υπολογισμούς μπορεί να γίνει μια εκτίμηση έως το τέλος του έτους, δηλαδή στο δεκαοκτάμηνο Ιουλίου 2021-Δεκεμβρίου 2022, για τελικά υπερκέρδη ύψους 3 δισ. ευρώ. Με υπόθεση μεσοσταθμικής τιμής χονδρεμπορικής αγοράς στα 215 ευρώ/μεγαβατώρα, η διαφορά σε σχέση με μέση τιμή στα 65 ευρώ/μεγαβατώρα ανέρχεται σε 12,7 δισ.
Στα 5,1 δισ. εκτιμάται το συνολικό, πρόσθετο «εισαγόμενο» κόστος της χονδρεμπορικής αγοράς, ενώ υπολογίζεται στα 6,8 δισ. το κέρδος συνολικά των παραγωγών.
Εάν αφαιρεθούν επιστροφές ύψους 1,2 δισ. από τους συμβατικούς ηλεκτροπαραγωγούς/εισαγωγείς και 2,6 δισ. σχεδόν από τους παραγωγούς ΑΠΕ, τότε προκύπτει επιπλέον καθαρό κέρδος, μόνο για τους πρώτους, ύψους 3 δισ. ευρώ.
Συνολικά στο δεκαοκτάμηνο μετακυλίεται στον καταναλωτή όχι μόνο το αυξημένο κόστος ηλεκτροπαραγωγής/εισαγωγών (5,1 δισ.) αλλά και μεγάλο μέρος των υπερκερδών των καθετοποιημένων παραγωγών/εισαγωγέων ηλεκτρισμού και αερίου, που εκτιμάται στα 3 δισ.
Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι μόνο για τον Μάρτιο, με χονδρεμπορική τιμή, μέχρι 25.3, στα 283,50 ευρώ/μεγαβατώρα, τα κέρδη των παραγωγών, συνολικά, υπολογίζονται σε πάνω από 450 εκατ., πολύ κοντά στα επίπεδα του «ακριβού» Δεκεμβρίου (σ.σ.: με μέση τιμή στα 235 ευρώ/μεγαβατώρα, που όμως οφειλόταν κύρια στην υψηλή παραγωγή υδροηλεκτρικών), αλλά σχεδόν διπλάσια και υπερδιπλάσια έναντι του Ιανουαρίου και του Δεκεμβρίου αντίστοιχα.
Συμπτώσεις
Στο μεταξύ, ο πρωθυπουργός απομακρύνει τη συζήτηση από τα υπερκέρδη των εταιρειών και από παρεμβάσεις στη λειτουργία της εγχώριας αγοράς ηλεκτρισμού (όριο στη λιανική, ρυθμιζόμενες τιμές κ.τ.λ.), παρά τις νέες δυνατότητες σχετικών μέτρων που πλέον εγκρίνει η Κομισιόν, ζητώντας μόνο πλαφόν στη χονδρική τιμή του φυσικού αερίου και κοινές προμήθειες αερίου σε επίπεδο Ε.Ε.
Την Παρασκευή η Eurelectric, που εκπροσωπεί όλη την ευρωπαϊκή βιομηχανία ηλεκτρικής ενέργειας, σε επιστολή της στην ηγεσία της Ε.Ε. επικέντρωσε στην επιβολή πλαφόν στο φυσικό αέριο κεντρικά, ενώ μεταξύ άλλων αναφέρθηκε σε επιτάχυνση ΑΠΕ, αποφυγή πλαφόν στις τιμές λιανικής, μείωση φόρων στην ενέργεια, εμβάθυνση και επανεξέταση του σχεδιασμού των ενεργειακών αγορών κ.ά.
Τα μεγάλα πνεύματα...
