Τη στιγμή που οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου καταρρίπτουν νέα υψηλά ρεκόρ συνεχίζοντας το ράλι ανόδου, με δυσβάσταχτες επιπτώσεις κυρίως στα νοικοκυριά, η Ε.Ε. ακόμα συζητάει, χωρίς να προχωρά άμεσα σε ουσιαστικές παρεμβάσεις, και η κυβέρνηση περιορίζεται σε ανεπαρκή μέτρα.
Η χθεσινή εικόνα των διεθνών αγορών επιβεβαιώνει την ανεξέλεγκτη πορεία των τιμών: το φυσικό αέριο βρέθηκε να ξεπερνά ακόμα και τα 112 ευρώ / κιλοβατώρα (με βάση τα τιμολόγια αναφοράς του Ολλανδικού TTF), σε σχέση με υψηλά 85 - 93 ευρώ της προηγούμενης εβδομάδας, ενώ το πετρέλαιο brent έφτασε μέχρι και 82,38 δολάρια ανά βαρέλι. Για σήμερα η εγχώρια χονδρεμπορική τιμή ρεύματος διαμορφώνεται σε 178,29 ευρώ / μεγαβατώρα.
Αναλυτές και παράγοντες των αγορών προειδοποιούν ήδη για έναν επερχόμενο πολύ δύσκολο χειμώνα και διάρκεια των πολύ υψηλών τιμών έως και τον Μάρτιο.
Ευρωπαϊκά ευχολόγια
Τα μηνύματα από την Ε.Ε. δεν είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά, καθώς περιορίζονται, προς το παρόν τουλάχιστον, σε παρακολούθηση των τιμών και των αγορών, δηλώσεις περί της αναγκαιότητας της πράσινης μετάβασης, που, πάντως, μακροπρόθεσμα θα οδηγήσουν σε μειώσεις τιμών και σε διευκολύνσεις προς τα κράτη - μέλη ώστε να λάβουν εθνικά, έκτακτα και προσωρινά μέτρα αντιμετώπισης των ακραίων τιμών αερίου και συνακόλουθα ηλεκτρισμού.
Τον Σεπτέμβριο η Κομισιόν ανακοίνωσε ότι αποδέχεται και προτίθεται να εγκρίνει λύσεις των εθνικών κυβερνήσεων για την αντιμετώπιση έκτακτων περιστάσεων, απόφαση που ακόμα εκκρεμεί, ενώ δεν υπήρξε συζήτηση σχετικά με τυχόν δομικές - ρυθμιστικές παρεμβάσεις ή για μια κοινή ενωσιακή αντιμετώπιση που τέθηκαν από αρκετά κράτη - μέλη.
Γαλλία και Ισπανία ζήτησαν προχθές να υπάρξει μια συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση στην αύξηση των τιμών ενέργειας για την προστασία των πιο ευάλωτων οικονομικά Ευρωπαίων πολιτών, της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και του σχεδίου για μείωση των εκπομπών έως το 2050, σημειώνοντας μάλιστα ότι πρόκειται για μια κατάσταση που θα έχει διάρκεια.
Η ελληνική πρόταση
Κοινή επιστολή υπέβαλαν τη Δευτέρα στον πρόεδρο του Eurogroup και οι Έλληνες υπουργοί Οικονομικών και ΠΕΝ Χ. Σταϊκούρας και Κ. Σκρέκας κάνοντας λόγο για ενεργειακό κόστος που είναι πιθανό να φτάσει συνολικά στα 100 δισ. κατά τη διάρκεια του χειμώνα 2021 - 2022 για τα 27 κράτη - μέλη. Παραδέχονται μάλιστα ότι πρόκειται για σήμα συναγερμού στην πορεία προς οικονομίες μηδενικού άνθρακα το ότι θα υπόκεινται σε απροσδόκητα σοκ στην αγορά, καθώς και ότι οι ασυνήθιστα υψηλές τιμές αερίου μπορεί να μην είναι μια περιστασιακή κατάσταση που οφείλεται σε ειδικούς / έκτακτους παράγοντες... Όπως τονίζουν, υπάρχουν διάφοροι λόγοι να πιστεύουμε ότι τέτοιες κρίσεις θα επανέλθουν στα επόμενα χρόνια και γι' αυτό η Ε.Ε. πρέπει να υιοθετήσει νέα εργαλεία με στόχο τη μείωση της έκθεσης στις διακυμάνσεις της αγοράς αερίου.
Ειδικότερα, ζητούν από το Συμβούλιο να αναθέσει στην Κομισιόν:
- Να εφαρμόσει ένα βραχυπρόθεσμο μέτρο που θα βασίζεται ενδεχομένως σε κατ' εξαίρεση (πριν το τέλος του 2021) δημοπρασία επιπλέον δικαιωμάτων CO2, ώστε με τα επιπλέον έσοδα από το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της Ε.Ε. (EU ETS) τα κράτη - μέλη να καλύψουν τουλάχιστον μερικώς το άμεσο επιπλέον βάρος στα νοικοκυριά χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων. Τα απαιτούμενα ποσά θα είχαν ως αποτέλεσμα μια μέση αύξηση 10% στα έσοδα από τα δικαιώματα που τα κράτη - μέλη θα χρησιμοποιήσουν κυρίως για τη χρηματοδότηση σχημάτων επιδότησης των καταναλωτών ηλεκτρισμού και αερίου τον φετινό χειμώνα.
- Να διερευνήσει την πιθανή δημιουργία ενός Ταμείου Αντιστάθμισης Κινδύνου της Ε.Ε. που θα καλύπτει τον κίνδυνο των διακυμάνσεων των τιμών αερίου σε περίπτωση εξαιρετικά υψηλών τιμών που μπορεί να προκύψουν ξανά στο μέλλον. Το ταμείο θα μπορούσε να αντλήσει προκαταβολικά πληρωμές από τα αναμενόμενα έσοδα EU ETS, που θα περιορίζονται αυστηρά σε εξαιρετικές καταστάσεις αστάθειας τιμών. H κατανομή σε κάθε κράτος - μέλος θα υπολογίζεται σε αναλογική βάση λαμβάνοντας υπόψη την κατανάλωση σε θέρμανση και ηλεκτρισμό και το εθνικό ΑΕΠ κατά κεφαλήν. Κάνουν δε λόγο για ανάκτηση των κεφαλαίων στη βάση μιας μακροπρόθεσμης και ομαλά εφαρμοζόμενης εισφοράς των καταναλωτών.
Τέλος, σημειώνουν ότι η Ε.Ε. θα πρέπει να δράσει στρατηγικά αξιοποιώντας τη συνολική διαπραγματευτική της δύναμη, να δημιουργήσει συλλογικά στρατηγικά αποθέματα φυσικού αερίου μέσω μιας κεντρικής ευρωπαϊκής πλατφόρμας και να αναπτύξει στρατηγικές εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου σε όλη την Ευρώπη.
