Ένας μήνας έχει περάσει από την εφαρμογή του Target Model στην ελληνική αγορά. Πρόκειται για έναν νέο τρόπο με τον οποίο από την 1η Νοεμβρίου η ΔΕΗ και οι ιδιώτες προμηθευτές αγοράζουν ενέργεια από τους παραγωγούς. Παρ’ όλο που ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Κωστής Χατζηδάκης, καθώς και οι αρμόδιοι φορείς (Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας, Ένωση Βιομηχανικών Καταναλωτών Ενέργειας κ.λπ.) ισχυρίστηκαν ότι είναι ένα «εργαλείο» μείωσης των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, καταγράφηκε «εκτίναξη» στις τιμές σε σχέση με τη μέση τιμή της αγοράς προ Target Model.
Συγκεκριμένα, αξίζει να σημειωθεί ότι η μέση τιμή της αγοράς ενέργειας -όταν «έτρεχε» το προηγούμενο μοντέλο του Ημερήσιου Ενεργειακού Προγραμματισμού (ΗΕΠ)- στη χονδρεμπορική κυμαινόταν στα 55-60 ευρώ ανά μεγαβατώρα (MWh), ενώ την περασμένη Πέμπτη και την Παρασκευή η τιμή εκτοξεύθηκε στα 91 και στα 77 ευρώ αντίστοιχα. Επιπλέον, τις πρώτες τρεις εβδομάδες εφαρμογής το κόστος ξεπέρασε τα 48 εκατομμύρια ευρώ για τους προμηθευτές, την ώρα που το αντίστοιχο ετήσιο ποσό κατά την περίοδο που ίσχυε το προηγούμενο μοντέλο του ΗΕΠ ήταν στα 200 εκατομμύρια ευρώ.
Την ίδια ώρα, οι τέσσερις θερμικοί ηλεκτροπαραγωγοί (ΔΕΗ, Μυτιληναίος, Elpedison, ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ) παίζουν παιχνίδια εις βάρος των καταναλωτών, με τις υψηλές προσφορές που υποβάλλουν, οι οποίες υπερβαίνουν κατά πολύ το πραγματικό κόστος παραγωγής ενέργειας. Αυτό σημαίνει ότι οι ανάγκες εξισορρόπησης του συστήματος οδηγούν τον διαχειριστή (ΑΔΜΗΕ) να τροποποιεί σε μεγάλο βαθμό την αρχική ένταξη των μονάδων στην αγορά, οι οποίες στη συνέχεια προσφέρουν την ενέργειά τους σε πολύ υψηλές τιμές, εκτοξεύοντας το συγκεκριμένο κόστος σε τετραπλάσια επίπεδα από τα αντίστοιχα προ Target Model.
Από την πλευρά τους, οι αρμόδιοι φορείς οφείλουν να ελέγξουν άμεσα εάν γίνεται σκόπιμα χειραγώγηση της αγοράς εξισορρόπησης από τους «μεγάλους παίχτες», ώστε να μεγιστοποιήσουν τα κέρδη τους, αδιαφορώντας για τις ανάγκες των Ελλήνων καταναλωτών.
Δυσβάσταχτο κόστος για τους καταναλωτές
Εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς ότι με τέτοια υψηλά κόστη οι μη καθετοποιημένοι προμηθευτές -που είναι η πλειοψηφία- θα έχουν πρόβλημα βιωσιμότητας. Ήδη στα τιμολόγια μέσης και χαμηλής τάσης οι προμηθευτές αναπροσαρμόζουν τις τιμές, ώστε να συμπεριληφθούν τα υψηλότερα κόστη μέσω της ρήτρας προσαρμογής. Αυτό το δικαίωμα τους δίνεται σε περίπτωση που η χονδρεμπορική τιμή της αγοράς ξεπεράσει κάποια όρια τιμών, οι οποίες ορίζονται στα συμβόλαια που έχουν υπογράψει με τους πελάτες.
Η τιμή αυτή αναμένεται να αυξηθεί και άλλο από την τροπολογία Χατζηδάκη, για να κλείσει η «τρύπα» των σχεδόν 300 εκατομμυρίων στον Ειδικό Λογαριασμό Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΕΛΑΠΕ), μέσω του οποίου πληρώνονται όσοι έχουν ανεμογεννήτριες και φωτοβολταϊκά.
Λαμβάνοντας λοιπόν ως δεδομένο τις τόσο μεγάλες τιμές που έχουν διαμορφωθεί στην αγορά, μπορεί κανείς να αντιληφθεί ότι το κυλιόμενο κόστος που θα κληθούν κατ’ επέκταση να πληρώσουν οι καταναλωτές μέσης τάσης και τα νοικοκυριά θα είναι δυσβάσταχτο. Επίσης, η μη ανταγωνιστική τιμή ενέργειας θα λειτουργήσει ως ανασταλτικός παράγοντας για νέες επενδύσεις, στέλνοντας αρνητικά μηνύματα στους υποψήφιους μικρομεσαίους επενδυτές. Οι υποσχέσεις, τελικά, της κυβέρνησης, όχι μόνο δεν βγήκαν αληθινές, αλλά φαίνεται να έχουν αντίθετο αποτέλεσμα, επιβαρύνοντας τους Έλληνες καταναλωτές εν μέσω πανδημίας και οικονομικής ύφεσης.
* Ο Στυλιανός Μηλιαράκης είναι ηλεκτρολόγος μηχανικός, ενεργειακός αναλυτής
