Στις σοβαρές επιπτώσεις από τη βίαιη απολιγνιτοποίηση αναφέρεται η Πέτη Πέρκα, τονίζοντας την ανάγκη συναποφάσεων με τις τοπικές κοινωνίες, που ανησυχούν έντονα για το μέλλον τους. Σημειώνει ότι οι περιοχές θα υποστούν έναν δομικό μετασχηματισμό παραγωγικού προφίλ, που θα χρειαστεί χρόνο και την αναγκαία συμμετοχή του τοπικού στοιχείου. Θεωρεί πως το περίφημο master plan που έθεσε πρόσφατα η κυβέρνηση σε διαβούλευση βρίθει αοριστιών και προτάσεων στον αέρα, δεν υπάρχει κάτι άμεσα εφαρμόσιμο, ενώ ανησυχητικές είναι οι προβλέψεις για σημαντικά λιγότερες, έναντι των πραγματικών αναγκών, θέσεις εργασίας. Παράλληλα, μιλά για την πάγια πρακτική τής κυβέρνησης Ν.Δ. να εξυπηρετεί τα ιδιωτικά συμφέροντα, που συνεχίζεται αμείωτη, εν προκειμένου στον χώρο του φυσικού αερίου, και αναφέρεται στην οπισθοδρόμηση που σηματοδοτεί η κατάργηση έργων τηλεθερμάνσεων.
Προέρχεστε από μια Περιφέρεια (Δυτική Μακεδονία) που η ανάπτυξή της είναι συνυφασμένη με την ενέργεια και τη δραστηριότητα της ΔΕΗ επί δεκαετίες, κάτι που αλλάζει άρδην μετά την απόφαση της κυβέρνησης Ν.Δ για εσπευσμένο και βίαιο κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων. Ποιες πιστεύετε ότι θα είναι οι επιπτώσεις στην οικονομία και την κοινωνία από το σχέδιο αυτό; Πώς αντιδρούν οι τοπικές κοινωνίες;
Με δεδομένη την κεντρική θέση τής λιγνιτικής δραστηριότητας στην περιοχή, η μετάβαση στη μεταλιγνιτική περίοδο είναι εγκληματικό να επιχειρείται βίαια και χωρίς τα απαραίτητα εργαλεία, χρηματοδοτικά, σχεδιαστικά, συμμετοχικής διαδικασίας. Πρόκειται για δομικό μετασχηματισμό του παραγωγικού προφίλ τής περιοχής, που, σύμφωνα με τη διεθνή εμπειρία, παίρνει δεκαετίες.
Οι κάτοικοι της περιοχής ανησυχούν γιατί έχουν ήδη μια εμπειρία από τα εγκαταλειμμένα εδώ και χρόνια ορυχεία, τις ρυπασμένες απαλλοτριωμένες εκτάσεις που έχασαν, τις κατολισθήσεις, τις αυταναφλέξεις, την ανεργία, τη μετανάστευση των νέων, τη σταδιακή ερημοποίηση της περιοχής. Συγχρόνως όμως υπάρχουν η συνειδητοποίηση αλλά και η διεκδίκηση ότι πρέπει να συμμετέχει η τοπική κοινωνία στη διαμόρφωση του μέλλοντός της. Πρέπει να συναποφασιστούν τα βήματα, οι προτεραιότητες και ο χρόνος υλοποίησης προκειμένου ο μετασχηματισμός που επίκειται να μην είναι καταστροφικός, αλλά δίκαιος και βιώσιμος.
Μόλις πριν λίγες μέρες τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση το περίφημο master plan για τη δίκαιη μετάβαση των ενεργειακών κέντρων της χώρας στη μετα-λιγνίτη εποχή. Θεωρείτε ότι απαντά επί της ουσίας στα προβλήματα που εμφανίζονται ήδη και θα αντιμετωπίσουν το επόμενο διάστημα πιο έντονα οι περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας και της Αρκαδίας;
Το master plan βρίθει αοριστιών. Αναφέρεται σε κάποια ήδη δρομολογημένα έργα και σε κάποιο αόριστο επενδυτικό ενδιαφέρον για νέες επενδύσεις. Προτάσεις στον αέρα, αφού προαπαιτούμενα, όπως τα τοπικά χωρικά σχέδια και η αποκατάσταση των εδαφών, υπάρχουν μόνο σε επίπεδο εξαγγελιών. Αυτό όμως που προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία στις τοπικές κοινωνίες είναι η πρόβλεψη για 8.000 νέες θέσεις εργασίας, όταν η πρόβλεψη για τις χαμένες θέσεις εργασίας, σύμφωνα με την έκθεση εαρινού εξαμήνου της Ε.Ε., ανέρχονται σε 25.000 έως 27.000 για την Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας και σε 1.600 για τη Μεγαλόπολη. Επίσης, αυτό που εύκολα συνάγεται είναι ότι οι αόριστες επενδύσεις που περιγράφονται δεν αφορούν αυτούς που χάνουν τώρα τη δουλειά τους.
Εάν αυτό το master plan είχε παρουσιαστεί το 2010 με ορίζοντα υλοποίησης το 2030, ίσως θα μπορούσε εν μέρει να υλοποιηθεί!
Η κυβέρνηση φαίνεται πως υποκαθιστά την εξάρτηση από τον λιγνίτη από μια νέα εξάρτηση, το φυσικό αέριο, που επίσης είναι ορυκτό καύσιμο, με ημερομηνία λήξης δεδομένου του στόχου για πλήρη απανθρακοποίηση έως το 2050, ενισχύοντας ταυτόχρονα και την αντίστοιχη, αμιγώς ιδιωτική αγορά - αφού προσεχώς θα απουσιάζει παντελώς το Δημόσιο εφόσον βρίσκεται σε εξέλιξη η πλήρης ιδιωτικοποίηση και του Ομίλου ΔΕΠΑ. Πώς βλέπετε την πολιτική αυτή;
Παρ’ όλο που υπάρχει παραδοχή για μακρόπνοο σχεδιασμό, μεγάλο τμήμα του σχεδιασμού τής κυβέρνησης βασίζεται στο φυσικό αέριο, που τελειώνει έως το 2050! Προκειμένου να αποφύγουμε τα λάθη του παρελθόντος, οι επενδύσεις που σχεδιάζονται θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη και τις ευρωπαϊκές τάσεις, και την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Όσο και να θέλει η κυβέρνηση να προβάλλει ένα φιλοπεριβαλλοντικό πρόσωπο, η αλήθεια είναι ότι ακολουθεί την παλιά καλή συνταγή που ξέρει: επένδυση και ανάπτυξη ίσον ιδιωτικοποίηση άνευ όρων και ορίων. Εξυπηρετεί συμφέροντα του χώρου του φυσικού αερίου προχωρώντας στην άμεση ιδιωτικοποίηση των δικτύων, ενώ συγχρόνως προωθεί επενδύσεις που έχουν ημερομηνία λήξης έως το 2050. Είναι χαρακτηριστικό τής πολιτικής τής Ν.Δ. η πλήρης απουσία από τον σχεδιασμό της των ενεργειακών κοινοτήτων, που είχε θεσμοθετήσει η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και θα μεγιστοποιούσαν τα οφέλη για τις τοπικές κοινωνίες.
Ένα σημαντικό ζήτημα για τις τοπικές κοινωνίες είναι η επίπτωση του κλεισίματος των μονάδων της ΔΕΗ στις συνδεδεμένες μ’ αυτές τηλεθερμάνσεις -και τις αντίστοιχες υποδομές- που στηρίζουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις με ανταγωνιστικό κόστος και απόδοση. Σε ποιον βαθμό επηρεάζονται οι τηλεθερμάνσεις των κατοίκων της περιοχής;
Είναι μείζον θέμα να εξασφαλιστεί η απρόσκοπτη λειτουργία των τηλεθερμάνσεων και η απάντηση δεν μπορεί να είναι η προώθηση του φυσικού αερίου. Ένα δίκτυο τηλεθέρμανσης θα μπορούσε να βασίζεται μεταβατικά σε μονάδες παραγωγής ενέργειας φυσικού αερίου, ενώ σταδιακά τα δίκτυα θα επεκτείνονται, συνδέοντας νέες οικολογικές μορφές παραγωγής θερμότητας.
Τα δίκτυα τηλεθέρμανσης είναι ένα technology agnostic σύστημα μεταφοράς ενέργειας με τη μορφή θερμότητας ανεξαρτήτως της πηγής - π.χ. η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ προχώρησε στη δημιουργία μονάδας βιομάζας στο Αμύνταιο.
Αυτό που επιχειρείται στη Φλώρινα και τη Μεγαλόπολη, όπου καταργούνται τα έργα της τηλεθέρμανσης και προωθούνται επενδύσεις φυσικού αερίου για θέρμανση..., είναι «state of the art».
Όλος ο πολιτισμένος κόσμος επενδύει σε έργα τηλεθέρμανσης και η χώρα μας επιστρέφει στο παρελθόν!
