Υπό το βάρος κρίσιμων δημοσιονομικών εξελίξεων που σχετίζονται με το δημοσιονομικό κενό τόσο του επόμενου όσο και του μεθεπόμενου έτους, κατατίθεται σε τρεις εβδομάδες, την Δευτέρα 6 Οκτωβρίου, το προσχέδιο του προϋπολογισμού του 2015. Ουσιαστικά η κατάρτισή του θα συμπέσει με την παρουσία των επικεφαλής ελεγκτών της τρόικας στην Αθήνα, που, όπως επιβεβαίωσε ο πρόεδρος του Eurogroup Γερούν Ντάισελμπλουμ, σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε λίγο μετά τη λήξη της προχθεσινής άτυπης συνάντησης του Eurogroup στο Μιλάνο, θα λάβει χώρα στο τέλος Σεπτεμβρίου με την τρόικα να έρχεται πιθανότητα στις 25 Σεπτεμβρίου.
Κατά την 5η αξιολόγηση του ελληνικού προγράμματος, μετά το πέρας της οποίας θα αποδεσμευθούν για την Ελλάδα 1,8 δισ. ευρώ από τον EFSF και άλλα 1,8 δισ. ευρώ από το πρόγραμμα SMP (κέρδη των κεντρικών τραπεζών επί των ελληνικών ομολόγων), θα εξεταστούν μεταξύ άλλων και όλες οι παράμετροι του δημοσιονομικού κενού 2015 - 2016 που θα αποτυπώνεται στο προσχέδιο του προϋπολογισμού.
Ήδη οι αναλυτές της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας έχουν προειδοποιήσει στο τελευταίαο Μηνιαίο Δελτίο της για σοβαρό κίνδυνο δημιουργίας σημαντικού δημοσιονομικού κενού, ικανού να προκαλέσει προβλήματα στην πορεία της δημοσιονομικής προσαρμογής από το 2015 και εξής.
Το πρώτο από αυτά τα σημαντικά προβλήματα ακούσει στο όνομα "ένστολοι". Ήδη το οικονομικό επιτελείο αποφάσισε να ξεκινήσει εντός του έτους η σταδιακή αποκατάσταση μισθών και συντάξεων των ένστολων, με κυβερνητικούς παράγοντες να προϊδεάζουν για μη πλήρη εφαρμογή της σχετικής απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Μάλιστα, παράγοντας του υπουργείου Οικονομικών ανέφερε ότι έως το τέλος του μήνα θα είναι έτοιμη από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους η μελέτη για τα μισθολογικά των ένστολων, η οποία "θα είναι σύμφωνη με το σκεπτικό του ΣτΕ, για αύξηση των απολαβών που δεν θα θίγει το αξιόμαχο", προσθέτοντας όμως όμως ότι πλήρης αποκατάσταση, δηλαδή στο επίπεδο του Ιουλίου 2012, "δεν μπορεί να γίνει".
Όσον αφορά στην επιστροφή των αναδρομικών (Αύγουστος 2012 - Αύγουστος 2014), αυτή εκτός απροόπτου θα αρχίσει από το επόμενο έτος, όμως λογιστικά το συνολικό κόστος θα εγγραφεί το 2014.
Σημειώνεται ότι, εάν υπήρχε πλήρης αποκατάσταση των μισθολογικών των ένστολων, το συνολικό κόστος θα ανέρχονταν σε 1 δισ. ευρώ (περίπου 650 εκατ. ευρώ για το κόστος των αναδρομικών και περίπου 350 εκατ. ευρώ για την αποκατάσταση των μισθών και συντάξεων).
Το δεύτερο πρόβλημα που δυσχεραίνει την επίτευξη των στόχων για πρωτογενή πλεονάσματα στο 3% του ΑΕΠ το 2015 και στο 4,5% του ΑΕΠ το 2016 (από 1,5% του ΑΕΠ εφέτος) είναι το τμήμα εκείνο του δημοσιονομικού κενού που θα προκύψει από την αδυναμία συνέχισης σχηματισμού των πλεονασμάτων αυτών με "λογιστικό" τρόπο.
Χαρακτηριστικό είναι ότι το πρωτογενές πλεόνασμα της κεντρικής κυβέρνησης (το οποίο σημειωτέον ήταν στο οκτάμηνο μειωμένο περίπου κατά 900 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με πέρυσι, καθώς περιορίστηκε στα 1.951 εκατ. ευρώ, έναντι πρωτογενούς πλεονάσματος 2.861 εκατ. ευρώ), ήταν εν πολλοίς "μαγική εικόνα". Και τούτο καθώς σχηματίστηκε χάρη στη μη καταβολή δαπανών που έχουν προϋπολογιστεί και την ένταξη στους κωδικούς εισπράξεων του κράτους «λογιστικών» εσόδων που δεν υπάρχουν στην πραγματικότητα.
Πρόκειται ειδικότερα για προϋπολογισθείσες δαπάνες συνολικού ύψους 1,2 δισ. ευρώ που δεν καταβλήθηκαν και στη "λογιστική" ένταξη στα έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού 580 εκατ. ευρώ από τη μεταφορά των αποδόσεων που αποκόμισαν οι κεντρικές τράπεζες της Ευρωζώνης λόγω διακράτησης ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου (SMP και ΑΝFΑ). Πρόκειται για έσοδα τα οποία δεν εισρέουν στα ταμεία του Δημοσίου αλλά διατίθενται αυτόματα για την αποπληρωμή του δημοσίου χρέους, η δε τρόικα δεν τα αναγνωρίζει κατά την αξιολόγηση της πορείας εφαρμογής του Μνημονίου, κατόπιν συμφωνίας με την ελληνική κυβέρνηση.
Το τρίτο πρόβλημα αφορά τις πρωθυπουργικές εξαγγελίες περί τα φορολογικά. Όπως λ.χ. για το πετρέλαιο θέρμανσης (με τη ρύθμιση να προϋποθέτει ουδέτερο δημοσιονομικά αποτέλεσμα) για τη χρονική επέκταση του χαμηλού ΦΠΑ στην εστίαση (χωρίς ωστόσο να έχει αποφασιστεί ακόμη ο χρονικός ορίζοντας της επέκτασης) και την αύξηση αριθμού των δόσεων για τις ρυθμίσεις των ληξιπρόθεσμων οφειλών. Αλλά και -παρά τη χρονική παράτασή της- μείωση του ποσοστού επιβολής του χαρατσιού στα εισοδήματα (της κατ' ευφημισμόν, τόσο για την πρώτη όσο και για την τρίτη λέξη της ονομασίας της, "έκτακτης εισφοράς αλληλεγγύης"), χωρίς, όμως, να έχει συγκεκριμενοποιηθεί έως τώρα, το ποσοστό της μείωσής της.
Στο υπουργείο Οικονομικών πάντως δηλώνουν βέβαιοι ότι ο υπό εκτέλεση προϋπολογισμός θα κλείσει με πρωτογενές πλεόνασμα 1,5% του ΑΕΠ (όπως έχει συμφωνηθεί με την τρόικα), ενώ πολλά θα εξαρτηθούν από την εξέλιξη των φορολογικών εσόδων, με την ΕΚΤ ωστόσο να διαμορφώνει κλίμα για μεγάλη αυστηρότητα στο θέμα των φοροελαφρύνσεων και των ρυθμίσεων οφειλών που θα οριστικοποιηθούν στην επικείμενη αξιολόγηση και ενώ η μεν τρόικα προσδιορίζει το δημοσιονομικό κενό του 2015 στα 2 δισ. ευρώ ζητώντας μέτρα κάλυψής του, η δε κυβέρνηση εκτιμά ότι δεν υπερβαίνει τα 700 με 800 εκατ. ευρώ.
